فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه

فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه

مؤلّفه‌های اعتماد عمومی و سرمایه اجتماعی با نگاهی تحلیلی به جریان ناکثین در نهج‌البلاغه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استاد دروس خارج فقه و اصول حوزه علمیه مشهد و استادیار گروه فقه و مبانی حقوق دانشگاه علوم اسلامی رضوی. مشهد _ ایران
چکیده
استقرار نظام جمهوری اسلامی و طرح سیاست‌هایی مانند عدالت‌خواهی، ظلم‌ستیزی و پایبندی به آموزه‌های دینی، موجب توجّه افکار عمومی به ویژه تحصیل کردگان به این سیاست‌ها و نحوه برخورد با سهم‌خواهان شده و در عین حال اجرای فراگیر عدالت از مهمترین عوامل اعتماد عمومی به عنوان مهمترین رکن سرمایه اجتماعی، همچنین از مهمترین مؤلّفه‌های قدرت نرم برای جمهوری اسلامی است. در این میان یکی از آرمان‌های مشترک جمهوری اسلامی با حکومت علوی، عدالت‌ورزی و از چالش‌های مهمّ فراروی این دو، تفکّر سهم‌خواهی‌است. از نمادهای این تفکّر در حکومت علوی، ناکثین بوده‌اند. با توجّه به تشابه آرمانی، همان چالش و تفکّر در برابر جمهوری اسلامی نیز مشهود است. این پژوهه با روش توصیفی- تحلیلی، با استفاده از منابع کتابخانه‌ای، ضمن بیان ویژگی‌ها و اهداف ناکثین به عنوان نماینده تفکّر فوق و مواضع امام علی علیه السلام در برابر آنان و توجه به مؤلّفه‌های افزایش اعتماد عمومی با رویکرد به نهج‌البلاغه که تاکنون مغفول واقع شده، به بررسی این موضوع پرداخته و به این نتیجه دست یافته که مهمترین عامل برای تحقّق آرمان‌ها، عدالت‌ورزی، طرد سهم‌خواهی‌ها و به کارگیری مؤلّفه‌های تاثیر گذار بر افزایش اعتماد عمومی، بر اساس توصیه‌های امام علی علیه السلام دراین‌باره می‌باشد.
کلیدواژه‌ها

  1. القرآن الکریم

    نهج‌البلاغه، دین پرور، سیدجمال الدین، 1379، نهج‌البلاغه پارسی، تهران، بنیاد نهج‌البلاغه.

    1. ابن ابی الحدید، عبدالحمید بن هبةالله، 1404ق، شرح نهج‌البلاغه، تحقیق محمد ابو الفضل ابراهیم، قم، منشورات مکتبة آیة الله العظمی المرعشی النجفی.
    2. ابن اثیر، علی بن محمد، 1397ق، اسدالغابة، بیروت، دار احیاء التراث العربی.
    3. ابن اعثم، ابومحمد احمد، 1411ق، الفتوح، بیروت، دارالفکر.
    4. ابن عبدالبر، ابوعمر یوسف بن عبدالله، 1415ق، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، چاپ اول، بیروت، دارالکتب العلمیة.
    5. ابن عساکر، علی بن‌ حسن‌ بن‌ هبةالله‌، 1417، تاریخ مدینه دمشق، تحقیق علی شیری، چاپ اول، بیروت، دارالفکر.
    6. ابن منظور، محمد بن مکرم، 1408 ق، لسان العرب، تحقیق علی شیری، چاپ اول، بیروت.
    7. اسکافی، محمد بن عبدالله معتزلی، 1402هـ 1981م، تحقیق: محمد باقر محمودی، الطبعة الاولی، بی جا.
    8. الوانی، سیدمهدی، سید نقوی، میر علی، 1381، سرمایه اجتماعی، مفاهیم و نظریه ها، مطالعات مدیریت، ش 33 و 34ص9-26.
    9. خامنه ای، سیدعلی، بیانیه گام دوم انفلاب خطاب به ملت ایران، 1397، سایت: ir.
    10. خامنه ای، سیدعلی، بیانات رهبری، سایت: ir.
    11. خامنه ای، سیدعلی، سی روز، سی گفتار، 31/ 5/ 1390، سایت: ir
    12. خطیب بغدادی، احمد بن علی، 1417ق، تاریخ بغداد، تحقیق مصطفی عبدالقادر عطا، چاپ اول، بیروت، منشورات دارالکتب الاسلامیة.
    13. خمینی، سیدروح الله، 1389، صحیفه امام مجموعه آثار امام خمینی، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
    14. خوئی، میرزا حبیب الله، 1400ق، منهاج البراعة فی شرح نهج‌البلاغه، تهران، المکتبة الاسلامیة.
    15. راغب اصفهانی، حسین بن محمد، 1387، المفردات فی غریب القرآن، قم، انتشارات نوید اسلام.
    16. رهبر، عباسعلی و فاطمه حیدری، 1390، تاثیر سرمایه اجتماعی و تاثیر آن بر ارتقاء سیاستگذاری، فصلنامه مطالعات بین الملل، ص 253- 219.
    17. شریفیان ثانی، مریم، 1381، سرمایه اجتماعی، مفاهیم اصلی و چارچوب نظری. فصلنامه رفاه اجتماعی، 5 تا18.
    18. شعبانی ورکی، بختیار، 1385، رهبری دانشگاهی و سرمایه اجتماعی، فصلنامه اندیشه‌های نوین تربیتی، دانشگاه الزهرا÷.
    19. شیرازی، صدرالدین سید علی خان بن نظام الدین، 1403 ق، الدرجات الرفیعة فی طبقات الشیعة، چاپ دوم، بیروت، موسسة الوفاء.
    20. صادقى تهرانى، محمد، 1406ق، الفرقان فى تفسیر القرآن بالقرآن و السنه، قم، فرهنگ اسلامى.
    21. صفدری، مهدی، کریم، محمدحسین، خسروی، محمدرسول، 1387، بررسی تاثیر سرمایه اجتماعی بر رشد اقتصادی ایران، فصلنامه اقتصاد مقداری،دوره5، شماره 2، 39 تا 61.
    22. طباطبایى، سیدمحمدحسین، 1390ق، المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.
    23. طبرانى، سلیمان بن احمد، 2008 م، التفسیر الکبیر: تفسیر القرآن العظیم، اردن، دار الکتاب الثقافی.
    24. طبرانی، ابوالقاسم سلیمان بن احمد، 1405ق، المعجم الکبیر، تحقیق، حمدی عبدالمجید السلفی، بی جا.
    25. طبرى، محمد بن جریر، 1412ق، جامع البیان فى تفسیر القرآن (تفسیر الطبرى) بیروت، دار المعرفة.
    26. طوسی، محمد بن الحسن، 1414ق، الامالی، چاپ اول، نشر دار الشقافه، قم.
    27. فضل الله، محمد حسین، 1419ق، من وحى القرآن، لبنان - بیروت، دار الملاک.
    28. فیروز آبادی، سید مرتضی، 1402ق، القاموس المحیط، بیروت، موسسة الاعلمی للمطبوعات.
    29. قرشی، سید علی اکبر، 1354، قاموس قرآن، تهران، دارالکتب الاسلامیة.
    30. کلینى، محمد بن یعقوب، 1407ق، الکافی، تهران، دارالکتب الإسلامیة.
    31. مبشری، محمد، 1389، بررسی روند دگرگونی در ایران، دانشنامه علوم اجتماعی، 23تا 41.
    32. مجلسی، محمد باقر، 1392ق، بحارالانوار، تحقیق: محمد باقر بهبودی، تهران، مکتبة الاسلامیة.
    33. مغربی، ابو حنیفه نعمان بن محمد، 1385ق، دعائم الاسلام، تحقیق: آصف بن علی، دارالمعارف، قاهره.
    34. مغنیه، محمدجواد، 1378، تفسیر کاشف، بوستان کتاب قم، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامى حوزه علمیه قم.
    35. مفید، محمد بن نعمان، 1374، الجمل و النصرة لسید العترة فی حرب البصره، تحقیق سید علی میرشریفی، چاپ دوم، مرکز نشر مکتب الاعلام الاسلامی، قم.
    36. مکارم شیرازى، ناصر و همکاران، 1371، تفسیر نمونه، تهران، دار الکتب الإسلامیة.
    37. منقری، نصر ابن مزاحم، 1382، وقعة صفین، قم، منشورات مکتبة آیة الله العظمی المرعشی.
    38. ناصری، محمد باقر، 1393ق. دراسات فی التاریخ الاسلامی، الطبعة للاولی، بیروت، موسسة اهل البیت.
    39. نجمی، محمد صادق، و هاشم هریسی، 1360، دو تاریخ همگون، قم، دفتر نشر تعالیم اسلام.
    40. نظرپور، مهدی، 1394، آشنائی با قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، قم، دفتر نشر معارف.