فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه

فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه

مؤلفه‌ها و شاخصه‌های انسان سالم در تراز نهج البلاغه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه الهیات، دانشگاه رازی. (نویسنده مسئول)
2 ، دانش‌آموخته سطح سه، مرکز تخصصی تفسیر وعلوم قرآن حضرت ولی عصر (عج) .
چکیده
انسان در سیر تکاملی خود ممکن است سه حالت کامل، سالم و ناقص داشته باشد. در قلمرو انسان سالم عقل، کانون اندیشه و قلب، کانون احساس و عاطفه است و رفتارهای او برای برقراری ارتباط با عالم خارج از ذهن است. اگر بین این سه بعد شخصیتی انسان هماهنگی و تعادل برقرار باشد، می‌توان ویژگی انسان سالم و کامل را به او اختصاص داد و در صورت کوچک‌ترین خلل و نابسامانی در یکی از آنها ناهنجاری‌های فکری و رفتاری در انسان بروز می‌کند و انسان در حالت نقص و عیب قرار می‌گیرد. در این پژوهش با روش وصفی-تحلیلی مؤلفه‌ها و شاخصه‌های انسان سالم در سه بعد روح، قلب و رفتار در تراز نهج البلاغه به اختصار بیان شده و راه‌ها و شیوه‌های ارتقای معنویت انسان و باورهای دینی از منظر امام علی (ع) استخراج وتحلیل شده است. نیز روشن شده که اگر کسی به هویت شخصیت سالم خویش برسد، به سبب برخورداری از بینش و نگرش در حوزه شناخت و معرفت، شاخصه‌هایی دارد که دو حوزه دیگر او یعنی قلب و رفتار را تحت تأثیر قرار می‌دهد و می‌تواند برای دیگران نیز الگو باشد و زمینه معنویت و امکان حصول سلامت روان را برای آنها فراهم کند.
کلیدواژه‌ها

منابع
القرآن الکریم
نهج‌البلاغه. ۱۳۹۱ش، ترجمه محمد دشتی. قم: نشر امیرالمؤمنین‌ علیه السلام.
ابن ابی الحدید، عبدالله بن هبة‌الله، ١٣٩٣ق، شرح نهج‌البلاغه، ترجمه غلامرضا لایقی. تهران: نیستان.
ابن فارس، احمد، ۱۴۲۰ق، معجم مقاییس اللغة. بیروت: دارالکتاب.
ابن منظور، محمد بن مکرم، 1414ق، لسان العرب. بیروت: دارالفکر.
آمدی، عبدالواحد بن محمد، ۱۴۱۰ق، غرر الحکم و درر الکلم. قم: دارالکتب الاسلامیه.
جرداق، جورج، 1376ش، امام علی‌ علیه السلام صدای عدالت انسانی. ترجمه سید هادی خسروشاهی، قم: نشر خرم.
جوادی آملی، عبدالله، ۱۳۸۴ش، فطرت در قرآن. قم: اسراء.
حلی، سید بن طاووس، ۱۳۶۳ش، سعد السعود للنفوس. قم: دار الذخائر.
حویزی، عبدعلی بن جمعه، ۱۴۱۵ق، تفسیر نور الثقلین. قم: اسماعیلیان.
دیلمی، حسن بن محمد، 1412ق، ارشاد القلوب الی الصواب، قم: شریف رضی.
دین‌پرور و جمعی از نویسندگان، سید جمال الدین، ۱۳۷۹ش، دانشنامه نهج‌البلاغه، تهران: مؤسسه فرهنگی مدرسه برهان.
راغب اصفهانی، حسین بن محمد، ۱۴۱۲ق، مفردات القرآن الکریم. تهران: دارالکتب الاسلامیه.
محمدرضایی، محمد، ۱۳۸۷ش، خدا از نگاه امام علی‌ علیه السلام. قم: بوستان کتاب.
ری شهری، محمد، ۱۳۸۹ش، میزان الحکمه. قم: مؤسسه علمی فرهنگی دارالحدیث.
سالاری‌فر، محمد رضا، ۱۳۸۹ش، بهداشت روانی با نگرش به منابع اسلامی. قم: سمت.
صدوق، محمد بن علی بن بابویه، 1362ش، الخصال، قم: جامعه مدرسین.
طباطبایی، محمد حسین، ۱۳۷۸ش، ترجمه تفسیر المیزان، ترجمه موسوی همدانی. تهران: دارالکتب الاسلامیه.
طبرسی، فضل بن حسن، 1372ش، مجمع البیان فی تفسیر القرآن. تحقیق محمدجواد بلاغی. تهران، ناصر خسرو.
طیّب، عبدالحسین، ۱۳۷۸ش، تفسیر اطیب البیان، تهران: انتشارات اسلام.
فتّال نیشابوری، محمد بن حسن، بی‌تا، روضة الواعظین و بصیرة المتعظین، قم: انتشارات رضی.
فضل الله، محمد حسین، ۱۴۱۹ق، من وحی القرآن، تهران: دارالکتب الاسلامیه.
قریشی، شریف، ۱۳۶۶ش، کار و حقوق کارگر، قم: دارالکتب الاسلامیة.
کراجکی، محمد بن علی، 1410ق، کنز الفوائد، قم: دارالذخائر.
کلینی، محمد بن یعقوب، ۱۴۰۷ق، الکافی، تهران: دار الکتب الاسلامیه.
مجلسی، محمدباقر، ۱۳۷۴ش، بحارالانوار. تهران: دارالکتب الاسلامیه.
مشهدی، میرزا محمدتقی، ۱۳۹۴ش، تفسیر کنز الدقایق. طهران: شمس الضحی.
مکارم شیرازی و همکاران، ناصر، 1390ش، پیام امیرالمؤمنین‌ علیه السلام. قم: انتشارات امام علی­بن‌ابیطالب ‌ علیه السلام.
نمازی شاهرودی، علی، ۱۳۹۵ش، مستدرک سفینة البحار، قم: مؤسسه النشر الاسلامی.