بنیاد بین المللی نهج البلاغه فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه 1735-8051 24 3 2025 11 22 Revisiting the Verbal Roles in Nahj al-Balagha and the Reasons for the Crisis of Audience in the Words of Imam Ali (peace be upon him) بازخوانی نقش‌های کلامی در نهج‌البلاغه و دلایل وجود بحران مخاطب در کلام حضرت علی علیه السلام 11 39 240453 FA محمد سبحان ماهری قمی کارشناسی ارشد علوم قرآن و حدیث، دانشگاه بین المللی امام خمینی ره، قزوین، ایران. امیر جباری دانشجوی کارشناسی ارشد علوم قرآن و حدیث، دانشگاه بین المللی امام خمینی ره، قزوین، ایران،(نویسنده مسئول) 0009-0001-0407-1813 سیدعلی قاسم زاده استاد تمام دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه بین المللی امام خمینی ره، قزوین، ایران، (نویسنده مسئول) Journal Article 2024 04 24 Nahj al-Balagha, due to its rhetorical characteristics and profound content, has always been open to research and analysis from various perspectives. Re-examining Nahj al-Balagha from the perspective of Jakobson's communication model theory can reveal the quality of his verbal communication in confronting audiences. According to scientific and historical studies, one of the main issues faced by religious leaders was the lack of informed and supportive audiences, which can be referred to as an audience crisis. The present study, with a linguistic approach within the framework of Jakobson's communication model and a descriptive-analytical method, examines the roles of language in the sermons of Nahj al-Balagha and the causes of the audience crisis. The research findings indicate that the dominant role in the verbal communication process of Amir al-Mu'minin (peace be upon him) is persuasive and poetic, which sometimes combines the poetic role of speech with referential and empathetic roles for greater effectiveness on the audience. Therefore, through the application of Jakobson's theory, factors such as the recipient's unpreparedness to receive specific roles, weakness in diagnosis and analysis, jealousy and tribal prejudice, upbringing in the ruling environment of the caliphs, immaturity in understanding the infallible Imam's status, self-interest and worldliness, conflict of interests, dissatisfaction with Amir al-Mu'minin's(peace be upon him)justice-oriented approach, and the social influence of Muawiyah's agents and sometimes the Kharijites and covenant-breakers can be considered important obstacles to the audience's correct understanding of the infallible Imam. نهج‌البلاغه به سبب خصایص بلاغی و غنای محتوایی شگرف همواره از مناظر گوناگون قابل تحقیق و تحلیل است. بازخوانی نهج‌البلاغه از منظر نظریه الگوی ارتباطی یاکوبسن می‌تواند کیفیت ارتباط کلامی ایشان را در مواجهه با مخاطبان آشکار سازد. مطابق با بررسی‌های علمی و تاریخی از عمده‌ترین مسائلی که بزرگان دینی با آن روبرو بود، فقدان مخاطبان آگاه و همراه است که از آن می‌توان به بحران مخاطب یاد کرد. پژوهش حاضر با رویکردی زبان‌شناختی در چارچوب الگوی ارتباطی یاکوبسن و شیوه توصیفی-تحلیلی، به بررسی نقش‌های زبان در خطبه‌های نهج‌البلاغه و نیز به علل بحران مخاطب پرداخته است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد نقش غالب در فرایند ارتباط کلامی امیرمؤمنان علیه السلام ترغیبی و ادبی است که گاه برای اثربخشی بیشتر در مخاطب نقش ادبی کلام را با نقش ارجاعی و همدلی همراه می‌سازد. لذا از رهگذر کاربست نظریه یاکوبسون عواملی نظیر عدم آمادگی گیرنده برای دریافت نقش‌های خاص، ضعف در تشخیص و تحلیل، حسادت و تعصب قبیلگی، پرورش یافتن در فضای حکمرانی خلفاء، رشد نیافتگی برای درک مقام معصوم، منفعت طلبی و دنیاخواهی، تضاد و تعارض منافع و نارضایتی از مشی عدالت‌محورانه امیرمؤمنان علیه السلام و نفوذ اجتماعی عوامل معاویه و گاه خوارج و پیمان‌شکنان از موانع مهم در فهم و درک درست مخاطبان نسبت به امام معصوم می‌توان برشمرد.

https://www.nahjmagz.ir/article_240453_298fd16773e71dee4dc6638968e93741.pdf