بنیاد بین المللی نهج البلاغه فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه 1735-8051 24 3 2025 11 22 Investigating Patterns and Strategies of Islamic Governance in the Thought of Imam Ali (peace be upon him); A Review of Nahj al-Balagha Texts بررسی الگوها و راهبردهای حکمرانی اسلامی در اندیشه امام علی علیه السلام؛ مروری بر متون نهج‌البلاغه 41 85 240454 FA سیف اله مدبر چهاربرج عضو هیأت علمی گروه حقوق دانشگاه محقق اردبیلی.(نویسنده مسئول) حسن مسلمی استاد جامعة المصطفی العالمیه طاها عشایری عضو هیأت علمی گروه جامعه‌شناسی دانشگاه محقق اردبیلی. اردبیل. ایران. 0000-0001-8210-8899 Journal Article 2024 05 24 <span style="font-size: 10.0pt; mso-bidi-font-size: 11.0pt; line-height: 90%; mso-fareast-font-family: 'MS Mincho'; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; color: black; letter-spacing: -.2pt; mso-bidi-language: FA;">The main objective of this research is to investigate the patterns and strategies of Islamic governance in the thought of Imam Ali (peace be upon him)<span style="font-size: 10.0pt; mso-bidi-font-size: 11.0pt; line-height: 90%; mso-fareast-font-family: 'MS Mincho'; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; color: black; letter-spacing: -.2pt; mso-bidi-language: FA;"> in Nahj al-Balagha. The research method is documentary-analytical; the data collection tools included primary and secondary sources. The unit of analysis and observation included sermons, letters, and short sayings, and the triangulation method was used for the validity and reliability of the discovered concepts. The results showed that political governance (political moderation; political oversight and control; ruler's acceptance of criticism; combating political aristocracy; honoring political freedom; the principle of popular government; avoiding political despotism; judicial justice); social governance (ensuring social security; community-based corruption prevention; competence of officials; social tolerance; social justice; equality and rejection of social discrimination; creation and preservation of social capital); economic governance (poverty eradication; prioritizing the deprived and needy; economic justice; protection and safeguarding of public treasury; justice and fairness in tax distribution; combating class inequality; avoiding wealth accumulation by the government; addressing farmers and promoting production); and cultural governance (attention to knowledge and cultural capital; combating self-desire; avoiding worldliness; promoting moral-religious virtues; enjoining good and forbidding evil; combating ostentatious lifestyles; religious tolerance and forbearance) were among the most important strategies of Islamic governance. هدف اصلی تحقیق بررسی الگوها و راهبردهای حکمرانی اسلامی در اندیشه امام علی <span lang="FA" style="font-size: 12.0pt; font-family: Taher; mso-ascii-font-family: IRMitra; mso-hansi-font-family: IRMitra; letter-spacing: -.2pt; mso-font-kerning: 1.0pt; mso-ligatures: standardcontextual; mso-bidi-language: FA;">علیه السلام در نهج‌البلاغه است. روش تحقیق از نوع اسنادی-تحلیلی؛ ابزار گردآوری آن شامل منابع دست‌اول و دست‌دوم بوده است. واحد تحلیل و مشاهده خطبه، نامه و کلمات قصار بوده است که از روش مثلث‌سازی جهت روایی و اعتبار مفاهیم اکتشافی بهره گرفته‌شده است. نتایج نشان داد که حکمرانی سیاسی (میانه‌روی سیاسی؛ نظارت و کنترل سیاسی؛ انتقادپذیری حاکم؛ مبارزه با اشرافیت سیاسی؛ تکریم آزادی سیاسی؛ اصل مردمی بودن حکومت؛ پرهیز از استبداد سیاسی؛ عدالت قضایی)؛ اجتماعی (تأمین امنیت اجتماعی؛ پیشگیری اجتماع‌محور فساد؛ شایستگی کارگزاران؛ مدارای اجتماعی؛ عدالت اجتماعی؛ مساوات و نفی تبعیض اجتماعی؛ خلق و حفظ سرمایه اجتماعی)؛ اقتصادی (فقرزدایی؛ اولویت‌بخشی به محرومان و تنگدستان؛ عدالت اقتصادی؛ حفاظت و پاسداری از بیت‌المال؛ عدالت و انصاف در توزیع مالیاتی؛ مبارزه با نابرابری طبقاتی؛ پرهیز از انباشت ثروت توسط حکومت؛ رسیدگی به کشاورزان و رونق تولید) و حکمرانی فرهنگی (اهتمام به علم و سرمایه فرهنگی؛ مبارزه با هوای نفس؛ پرهیز از دنیادوستی؛ ترویج فضایل اخلاقی-دینی؛ امربه‌معروف و نهی از منکر؛ مبارزه با سبک زندگی متظاهرانه؛ مدارا و تساهل مذهبی)، از مهم‌ترین راهبردهای حکمرانی اسلامی بوده است.

https://www.nahjmagz.ir/article_240454_d6ed0ec40126c0380eed0416451d2cac.pdf