بنیاد بین المللی نهج البلاغه فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه 1735-8051 24 4 2026 02 20 Recovery and Assessment of Human Ontological Dignity and Axiological Value in the Thought of Imam Ali (peace be upon him): An Emphasis on Nahj al-Balagha بازیابی و سنجش کرامت هستی شناختی و ارزش شناختی انسان در اندیشه امام علی علیه السلام با تأکید بر نهج البلاغه 91 107 245331 FA اسداله کردفیروزجائی دانشیار فلسفه و کلام اسلامی پژوهشگاه علوم اسلامی امام صادق×.(نویسنده مسئول) Journal Article 2024 11 05 Human dignity refers to the recognition of man's status and station, including his role as God's vicegerent (Khalifa), his agency (Free Will), and his various material and spiritual rights. While human dignity is a universally emphasized concept that accords man a sublime position, certain perspectives fall into the extremes of excess (Ifrat) and deficiency (Tafrit), which may cast doubt upon the true essence and station of human dignity. Consequently, the question arises: What is the reality of human dignity from the perspective of Imam Ali (peace be upon him), and how can it be realized? A potential answer posits that the latent potentialities within humans and their intrinsic distinction from other beings constitute their *ontological dignity, while the fundamental drive for perfection and the pursuit of felicity (Sa'adat) can serve as the criterion for their axiological dignity. Utilizing library-based research and a descriptive-analytical method, this article addresses the aforementioned question through the lens of Imam Ali (peace be upon him), with an emphasis on Nahj al-Balagha. The study concludes that by virtue of possessing free will, being the object of angelic prostration, and possessing the potential for divine vicegerency, humans possess ontological dignity. Furthermore, through the pursuit of perfection, the quest for felicity, and the actualization of their latent capacities, they attain axiological dignity. کرامت انسان به معنای توجه به شأن و جایگاه وی از قبیل برخورداری از خلافت الهی، حق انتخاب گری و دیگر حقوق مادی و معنوی است. کرامت انسان واژه‌ای است که همه بر آن تأکید می­ورزند و انسان را بزرگ می‌شمارند و برای آن جایگاه سترگی در نظر می­‌گیرند. اما برخی در این نگرش گرفتار افراط و تفریط می­‌شوند و این می‌تواند حقیقت و جایگاه کرامت در انسان را مورد تشکیک قرار دهد. از این رو، این پرسش مطرح می‌گردد که حقیقت کرامت انسانی از نگاه امام­ علی علیه السلام چیست و چگونه قابل تحقق است؟ پاسخ احتمالی آن است که استعدادهای بالقوه در انسان و تفاوت ذاتی آن با دیگر موجودات، موجب تحقق کرامت هستی شناختی است و اصل کمال طلبی و سعادت جویی انسان نیز می‌تواند معیار کرامت استحصالی تلقی گردد. این مقاله توانسته است با ابزار کتابخانه‌ای و روش توصیفی تحلیلی پرسش یادشده را از نگاه امام علی علیه السلام و با تأکید بر نهج­ البلاغه پاسخ دهد و به این نکته اشاره نماید که انسان با برخورداری از اختیار، مسجود ملائکه قرارگرفتن و استعداد خلیفه اللهی از کرامت هستی شناختی برخوردار است و از حیث کمال‌خواهی و سعادت‌جویی و به فعلیت رساندن ظرفیت‌های بالقوه دارای کرامت ارزش ­شناختی می‌شود. https://www.nahjmagz.ir/article_245331_12c8eaad1e56fe7d450177bca8a277ae.pdf