بنیاد بین المللی نهج البلاغه فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه 1735-8051 24 4 2026 02 20 Methodology of Confronting Deviant Cultures from the Perspective of Nahj al-Balagha and the Addressed Surahs with a Focus on the Educational Dimension روش‌شناسی مواجهه با فرهنگ‌های انحرافی از نظرگاه سُوَر مخاطبات و نهج‌البلاغه با تمرکز بر بُعد تربیتی 207 236 245357 FA رقیه خلیلی هیات علمی گروه معارف، واحد شاهرود، دانشگاه آزاد اسلامی، شاهرود، ایران. 0000-0001-7810-7164 Journal Article 2025 02 03 Jahili culture, across every era, predominantly manifests through deviations such as ignorance, prejudice, and corruption, posing a fundamental obstacle to human transcendence. This study employs a descriptive approach and qualitative content analysis with a comparative perspective, extracting data from the Quran and Nahj al-Balagha, grounded in a triadic educational framework. Findings reveal that these sources formulate a pedagogical model by integrating descriptive elucidation of deviations, prescriptive calls for reform, and practical refinement of traditions. This model, through the restoration of inherent dignity, enhancement of rationality, and reinforcement of allegiance to divine authority, guides humanity from the dominion of oppression, social fragmentation, arrogance, sexual aberrations, and Jahili illusions toward the establishment of justice, fraternal cohesion, humility, chastity, and reasoned thought. The Addressed Surahs systematically establish structured legal frameworks, while Nahj al-Balagha enriches these with deepened ethical paradigms and concrete, authentic exemplars, thereby promoting religious brotherhood, theocentrism, and rejection of allegiance to adversaries. Education, as the cornerstone of this paradigm, steers the redefinition of individual identity from Jahili deviations to sublime Islamic values, concurrently fostering social cohesion through fortified spiritual bonds. This research, via systematic analysis, unveils the dynamic capacity of these sources to purify traditions and institute a value system for cultural transformation against contemporary aberrations. فرهنگ جاهلی، در هر عصری، عمدتاً با انحرافاتی نظیر جهل، تعصب و فساد، مانعی بنیادین برای تعالی انسانی است. این پژوهش با روش توصیفی و تحلیل محتوای کیفی با رویکرد تطبیقی، داده‌ها را از قرآن و نهج‌البلاغه استخراج کرده و بر چارچوب سه‌گانه تربیتی استوار نموده‌است. یافته‌ها نشان می‌دهد این دو منبع، با تلفیق تبیین توصیفی انحرافات، فراخوان توصیه‌ای به اصلاح و تکمیل عملی سنن، الگویی تربیتی صورت‌بندی می‌کنند که از طریق احیای کرامت ذاتی، ارتقای عقلانیت و استوارسازی ولایت‌مداری، انسان را از سیطره ظلم، پراکندگی اجتماعی، خودبرتری‌طلبی، انحرافات جنسی و اوهام جاهلی به سوی استقرار عدالت، انسجام اخوت‌محور، تواضع، پاکدامنی و تعقل رهنمون می‌سازد. سُوَر مخاطبات، ساختارهای شرعی را نظام‌مند و سازمان‌یافته پایه‌گذاری کرده و نهج‌البلاغه، با تعمیق الگوهای اخلاقی و ارائه مصادیق عینی و حقیقی، این ساختارها را تکمیل می‌کند و بدین‌سان، اخوت دینی، خدامحوری و ردّ ولایت دشمنان را ترویج می‌دهند. تربیت، به‌مثابه محور این الگو، فرآیند بازتعریف هویت فردی را از انحرافات جاهلی به ارزش‌های متعالی اسلامی هدایت کرده و انسجام اجتماعی را با تقویت پیوندهای معنوی محقق می‌سازد. این مطالعه، با تحلیل نظام‌مند، ظرفیت پویای این منابع را در تهذیب سنت‌ها و تأسیس نظام ارزشی برای تحول فرهنگی در برابر انحرافات معاصر آشکار می‌سازد. https://www.nahjmagz.ir/article_245357_13358c9cc2295ff828d0b561784dc5cc.pdf