بنیاد بین المللی نهج البلاغه فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه 1735-8051 24 4 2026 03 18 An Analysis of the Thematic Validation of Sermon 89 of Nahj al-Balagha and the Investigation of its Attribution to Imam Ali (peace be upon him) واکاوی اعتبار سنجی مضمونی خطبۀ هشتاد نهج‌البلاغه و تحلیل استناد آن به حضرت علی علیه السلام 253 272 245358 FA رضا مهرآبادی دانش آموخته دکترای تفسیر تطبیقی، دانشگاه یزد، ایران. علی عربی آیسک استادیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم، قم، ایران(نویسنده مسئول). 0000-0002-8541-2690 محمد رضا برکات استادیار گروه زبان و ادبیات عرب، دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم، قم، ایران. 0000-0002-3529-4833 Journal Article 2025 06 04 The expressions in Sermon 89 of Nahj al-Balagha, particularly the phrase "deficiency of intellects" (nawaqis al-'uqul) regarding women, have been utilized as a pretext for the generalized condemnation of women and for assigning improper attributes to them, despite the existence of similar traditions attributed to the Prophet (peace be upon him and his family). Some researchers, while accepting the authenticity of the sermon's chain of transmission (isnad), have either denied its content or resorted to hermeneutic interpretation (ta'wil) due to its apparent contradiction with the Qur'an (e.g., the story of the daughters of Shu'ayb) and established historical facts (the existence of eminent women such as Lady Fatima peace be upon her, Asiya, and Maryam (peace be upon her). This research aims to examine the thematic validity of the sermon, investigate the possibility of such content being issued by Imam Ali (peace be upon him), and clarify its correct meaning without the need for common interpretive justifications through thematic and content analysis. The research methodology is descriptive-analytical, based on library resources. The findings—relying on probative arguments such as the method of compiling Nahj al-Balagha (the possibility of fragmented speech), the spiritual and linguistic connections between Sermons 13, 14, and 89, the context of issuance (Siyāq), attention to the beginning and end of the narration, the distinction between "situational" (fi al-waqi'ah) rather than "universal/essential" praise and blame, the existence of reliable visual narrators, and the apparent contradiction with historical facts—demonstrate that the content of the sermon is indeed attributable to Imam Ali (peace be upon him). These statements are not a general condemnation of women, but rather a critique of specific groups and individuals (both men and women) who exhibited reprehensible qualities under specific circumstances, thus negating the necessity for complex reinterpretations. عبارات خطبه هشتاد نهج‌البلاغه، به‌ویژه تعبیر «نواقص العقول» درباره زنان، مستمسکی برای تقبیح کلی زنان و نسبت‌های ناروا شده است؛ هرچند احادیث مشابهی از پیامبر اکرم’ نیز نقل شده‌است. برخی پژوهشگران با پذیرش سند خطبه، به دلیل مخالفت ظاهری با قرآن (مانند داستان دختران شعیب) و تاریخ قطعی (وجود زنان برجسته چون حضرت زهرا علیها السلام ، آسیه و مریم‘)، یا اصل محتوا را انکار کرده‌اند یا به تأویل و توجیه روی آورده‌اند. این پژوهش با هدف واکاوی اعتبار مضمونی خطبه، بررسی امکان صدور چنین محتوایی از حضرت علی علیه السلام و تبیین صحیح آن بدون نیاز به تأویلات رایج، به تحلیل محتوایی و مضمونی می‌پردازد. روش پژوهش توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر منابع کتابخانه‌ای است. یافته‌ها با تکیه بر ادله اثباتی شامل روش گردآوری نهج‌البلاغه (احتمال تقطیع سخنان)، ارتباط معنوی و لفظی خطبه‌های ۱۳، ۱۴ و ۸۰، فضای صدور، توجه به صدر و ذیل روایت، قضیه فی‌واقعه بودن (نه حقیقیه) مدح و ذم، وجود روات معتبر بصری و مخالفت ظاهری با تاریخ قطعی، نشان می‌دهد که محتوای خطبه به حضرت علی علیه السلام مستند است. این بیانات نه عام زنان، بلکه نقد گروه‌ها و اشخاص خاصی (اعم از مردان و زنان) است که در شرایط ویژه صفات مذموم داشتند و نیازی به تأویلات نیست. https://www.nahjmagz.ir/article_245358_f0d8627aaa32db1d5af320bbed5d3e51.pdf