بنیاد بین المللی نهج البلاغه فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه 1735-8051 24 3 2025 11 22 Revisiting the Verbal Roles in Nahj al-Balagha and the Reasons for the Crisis of Audience in the Words of Imam Ali (peace be upon him) بازخوانی نقش‌های کلامی در نهج‌البلاغه و دلایل وجود بحران مخاطب در کلام حضرت علی علیه السلام 11 39 240453 FA محمد سبحان ماهری قمی کارشناسی ارشد علوم قرآن و حدیث، دانشگاه بین المللی امام خمینی ره، قزوین، ایران. امیر جباری دانشجوی کارشناسی ارشد علوم قرآن و حدیث، دانشگاه بین المللی امام خمینی ره، قزوین، ایران،(نویسنده مسئول) 0009-0001-0407-1813 سیدعلی قاسم زاده استاد تمام دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه بین المللی امام خمینی ره، قزوین، ایران، (نویسنده مسئول) Journal Article 2024 04 24 Nahj al-Balagha, due to its rhetorical characteristics and profound content, has always been open to research and analysis from various perspectives. Re-examining Nahj al-Balagha from the perspective of Jakobson's communication model theory can reveal the quality of his verbal communication in confronting audiences. According to scientific and historical studies, one of the main issues faced by religious leaders was the lack of informed and supportive audiences, which can be referred to as an audience crisis. The present study, with a linguistic approach within the framework of Jakobson's communication model and a descriptive-analytical method, examines the roles of language in the sermons of Nahj al-Balagha and the causes of the audience crisis. The research findings indicate that the dominant role in the verbal communication process of Amir al-Mu'minin (peace be upon him) is persuasive and poetic, which sometimes combines the poetic role of speech with referential and empathetic roles for greater effectiveness on the audience. Therefore, through the application of Jakobson's theory, factors such as the recipient's unpreparedness to receive specific roles, weakness in diagnosis and analysis, jealousy and tribal prejudice, upbringing in the ruling environment of the caliphs, immaturity in understanding the infallible Imam's status, self-interest and worldliness, conflict of interests, dissatisfaction with Amir al-Mu'minin's(peace be upon him)justice-oriented approach, and the social influence of Muawiyah's agents and sometimes the Kharijites and covenant-breakers can be considered important obstacles to the audience's correct understanding of the infallible Imam. نهج‌البلاغه به سبب خصایص بلاغی و غنای محتوایی شگرف همواره از مناظر گوناگون قابل تحقیق و تحلیل است. بازخوانی نهج‌البلاغه از منظر نظریه الگوی ارتباطی یاکوبسن می‌تواند کیفیت ارتباط کلامی ایشان را در مواجهه با مخاطبان آشکار سازد. مطابق با بررسی‌های علمی و تاریخی از عمده‌ترین مسائلی که بزرگان دینی با آن روبرو بود، فقدان مخاطبان آگاه و همراه است که از آن می‌توان به بحران مخاطب یاد کرد. پژوهش حاضر با رویکردی زبان‌شناختی در چارچوب الگوی ارتباطی یاکوبسن و شیوه توصیفی-تحلیلی، به بررسی نقش‌های زبان در خطبه‌های نهج‌البلاغه و نیز به علل بحران مخاطب پرداخته است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد نقش غالب در فرایند ارتباط کلامی امیرمؤمنان علیه السلام ترغیبی و ادبی است که گاه برای اثربخشی بیشتر در مخاطب نقش ادبی کلام را با نقش ارجاعی و همدلی همراه می‌سازد. لذا از رهگذر کاربست نظریه یاکوبسون عواملی نظیر عدم آمادگی گیرنده برای دریافت نقش‌های خاص، ضعف در تشخیص و تحلیل، حسادت و تعصب قبیلگی، پرورش یافتن در فضای حکمرانی خلفاء، رشد نیافتگی برای درک مقام معصوم، منفعت طلبی و دنیاخواهی، تضاد و تعارض منافع و نارضایتی از مشی عدالت‌محورانه امیرمؤمنان علیه السلام و نفوذ اجتماعی عوامل معاویه و گاه خوارج و پیمان‌شکنان از موانع مهم در فهم و درک درست مخاطبان نسبت به امام معصوم می‌توان برشمرد.

https://www.nahjmagz.ir/article_240453_298fd16773e71dee4dc6638968e93741.pdf

بنیاد بین المللی نهج البلاغه فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه 1735-8051 24 3 2025 11 22 Investigating Patterns and Strategies of Islamic Governance in the Thought of Imam Ali (peace be upon him); A Review of Nahj al-Balagha Texts بررسی الگوها و راهبردهای حکمرانی اسلامی در اندیشه امام علی علیه السلام؛ مروری بر متون نهج‌البلاغه 41 85 240454 FA سیف اله مدبر چهاربرج عضو هیأت علمی گروه حقوق دانشگاه محقق اردبیلی.(نویسنده مسئول) حسن مسلمی استاد جامعة المصطفی العالمیه طاها عشایری عضو هیأت علمی گروه جامعه‌شناسی دانشگاه محقق اردبیلی. اردبیل. ایران. 0000-0001-8210-8899 Journal Article 2024 05 24 <span style="font-size: 10.0pt; mso-bidi-font-size: 11.0pt; line-height: 90%; mso-fareast-font-family: 'MS Mincho'; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; color: black; letter-spacing: -.2pt; mso-bidi-language: FA;">The main objective of this research is to investigate the patterns and strategies of Islamic governance in the thought of Imam Ali (peace be upon him)<span style="font-size: 10.0pt; mso-bidi-font-size: 11.0pt; line-height: 90%; mso-fareast-font-family: 'MS Mincho'; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; color: black; letter-spacing: -.2pt; mso-bidi-language: FA;"> in Nahj al-Balagha. The research method is documentary-analytical; the data collection tools included primary and secondary sources. The unit of analysis and observation included sermons, letters, and short sayings, and the triangulation method was used for the validity and reliability of the discovered concepts. The results showed that political governance (political moderation; political oversight and control; ruler's acceptance of criticism; combating political aristocracy; honoring political freedom; the principle of popular government; avoiding political despotism; judicial justice); social governance (ensuring social security; community-based corruption prevention; competence of officials; social tolerance; social justice; equality and rejection of social discrimination; creation and preservation of social capital); economic governance (poverty eradication; prioritizing the deprived and needy; economic justice; protection and safeguarding of public treasury; justice and fairness in tax distribution; combating class inequality; avoiding wealth accumulation by the government; addressing farmers and promoting production); and cultural governance (attention to knowledge and cultural capital; combating self-desire; avoiding worldliness; promoting moral-religious virtues; enjoining good and forbidding evil; combating ostentatious lifestyles; religious tolerance and forbearance) were among the most important strategies of Islamic governance. هدف اصلی تحقیق بررسی الگوها و راهبردهای حکمرانی اسلامی در اندیشه امام علی <span lang="FA" style="font-size: 12.0pt; font-family: Taher; mso-ascii-font-family: IRMitra; mso-hansi-font-family: IRMitra; letter-spacing: -.2pt; mso-font-kerning: 1.0pt; mso-ligatures: standardcontextual; mso-bidi-language: FA;">علیه السلام در نهج‌البلاغه است. روش تحقیق از نوع اسنادی-تحلیلی؛ ابزار گردآوری آن شامل منابع دست‌اول و دست‌دوم بوده است. واحد تحلیل و مشاهده خطبه، نامه و کلمات قصار بوده است که از روش مثلث‌سازی جهت روایی و اعتبار مفاهیم اکتشافی بهره گرفته‌شده است. نتایج نشان داد که حکمرانی سیاسی (میانه‌روی سیاسی؛ نظارت و کنترل سیاسی؛ انتقادپذیری حاکم؛ مبارزه با اشرافیت سیاسی؛ تکریم آزادی سیاسی؛ اصل مردمی بودن حکومت؛ پرهیز از استبداد سیاسی؛ عدالت قضایی)؛ اجتماعی (تأمین امنیت اجتماعی؛ پیشگیری اجتماع‌محور فساد؛ شایستگی کارگزاران؛ مدارای اجتماعی؛ عدالت اجتماعی؛ مساوات و نفی تبعیض اجتماعی؛ خلق و حفظ سرمایه اجتماعی)؛ اقتصادی (فقرزدایی؛ اولویت‌بخشی به محرومان و تنگدستان؛ عدالت اقتصادی؛ حفاظت و پاسداری از بیت‌المال؛ عدالت و انصاف در توزیع مالیاتی؛ مبارزه با نابرابری طبقاتی؛ پرهیز از انباشت ثروت توسط حکومت؛ رسیدگی به کشاورزان و رونق تولید) و حکمرانی فرهنگی (اهتمام به علم و سرمایه فرهنگی؛ مبارزه با هوای نفس؛ پرهیز از دنیادوستی؛ ترویج فضایل اخلاقی-دینی؛ امربه‌معروف و نهی از منکر؛ مبارزه با سبک زندگی متظاهرانه؛ مدارا و تساهل مذهبی)، از مهم‌ترین راهبردهای حکمرانی اسلامی بوده است.

https://www.nahjmagz.ir/article_240454_d6ed0ec40126c0380eed0416451d2cac.pdf

بنیاد بین المللی نهج البلاغه فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه 1735-8051 24 3 2025 11 22 A Jurisprudential Study of Practical Commitment to Ethical Charters of Government Organizations in Nahj al-Balagha بررسی فقهی التزام عملی به منشورهای اخلاقی سازمان‌های دولتی در نهج‌البلاغه 87 102 240492 FA رضاعلی کرمی *. دانشیارگروه فقه ومبانی حقوق اسلامی دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. ( نویسنده مسئول) مطهره کرمی دانش اموخته دکتری گروه مدیریت دانشگاه آزاداسلامی، تهران، ایران. حسین اسماعیلی استادیار فقه ومبانی حقوق اسلامی دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. Journal Article 2025 02 17 The ever-expanding environment of organizations and the growth of ethical and illegal violations in the workplace have drawn the attention of public organization managers to the issue of ethics. Given the importance of realizing ethical charters, we decided to formulate a practical commitment to jurisprudential-managerial ethical charters, with the help of jurisprudential guidelines whose practical philosophy is the management of human life "from cradle to grave," by drawing upon Nahj al-Balagha, so that, God willing, with the help of thinkers in jurisprudence and management, this technical knowledge can be developed and serve as a guide for managers of public organizations in the country. The research method is descriptive and qualitative, and the type of analysis is thematic content. By examining the factors influencing the implementation of ethics in government organizations with an integrated approach of jurisprudence-management-ethics, practical commitment to the optimal implementation of ethical charters in organizations is possible. In the field of jurisprudence and management, especially in the ethics section, we concluded that the mere existence of an ethical charter in organizations will not guarantee its ethical goal. The necessity of an ethical charter in organizations is clear to everyone, provided that self-improvement is first carried out in individuals through jurisprudential teachings to pave the way for practical commitment to these charters. گسترده شدن روزافزون محیط سازمان‌ها و رشد تخلفات اخلاقی ,غیرقانونی درمحیط کار توجه مدیران سازمان‌های عمومی را به بحث اخلاق معطوف کرده است. با توجه به اهمیت تحقق منشورهای اخلاقی برآن شدیم تا با بهره گیری از دستورالعمل‌های فقهی که فلسفه عملی آن، مدیریت زندگی انسان‌ها "من المهد الی اللحد" است با استعانت از نهج‌البلاغه، التزام عملی منشورهای اخلاق فقهی-مدیریتی، تدوین شود تا انشالله با یاری صاحبان اندیشه در فقه و مدیریت، این دانش تکنیکی توسعه یابد و راهنمایی برای مدیران سازمانهای عمومی کشور باشد. روش پژوهش توصیفی و کیفی است و نوع تحلیل، محتوای مضمونی است. با بررسی عوامل موثر بر اجرای اخلاقیات در سازمانهای دولتی با رویکردی تلفیقی از علوم فقه-مدیریت-اخلاق، التزام عملی برای اجرای بهینه منشورهای اخلاقی در سازمان‌ها میسر است. در زمینه فقه و مدیریت خصوصا در بخش اخلاقیات، به این نتیجه رسیدیم که وجود منشور اخلاقی در سازمان‌ها به تنهایی غایت اخلاقی آن را تضمین نخواهد کرد. ضرورت وجود منشور اخلاقی در سازمان‌ها بر کسی پوشیده نمی‌باشد به شرط آنکه ابتدا از طریق آموزه‌های فقهی نوعی خودسازی در افراد انجام دهیم که التزام عملی به این منشورات را مسیر سازد.

https://www.nahjmagz.ir/article_240492_9f69a532d850b2a6c4a5ddfe512e5bb6.pdf

بنیاد بین المللی نهج البلاغه فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه 1735-8051 24 3 2025 12 22 Explaining the Negative Aspects of Management in Nahj al-Balagha تبیین وجوه سلبی مدیریت در نهج‌البلاغه 103 128 240493 FA سیدمحمدحسین کمانی استادیار،گروه مدیریت، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. (نویسنده مسئول) لیلا کشاورزی کارشناسی ارشد مدیریت، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. Journal Article 2024 06 04 In Nahj al-Balagha, the negative aspects of management have not received serious attention compared to the positive aspects, which have been systematically compiled. The present study examines the negative aspects of management from the perspective of Imam Ali (peace be upon him) in Nahj al-Balagha and its commentary. It has extracted 440 instances of negative aspects of management through a targeted study and a combined content analysis method, emphasizing the counting of analysis units (words) in the quantitative section and conceptual analysis in the qualitative section from the mentioned sources. All negative aspects derived from Nahj al-Balagha have been summarized into 20 groups based on commonalities such as origin, effect, and cause-and-effect relationship. The research results indicate that these 20 groups can be categorized under the principle of ignorance, and within it, oppression and injustice. Since the word "ignorance" is frequently repeated in selected books of Nahj al-Balagha and its commentary, it can be considered one of the most important negative aspects. Ignorance encompasses a wide range of meanings and should not be limited to its current and conventional sense. Oppression and injustice rank next among the negative aspects, holding special importance in establishing governance at the macro level and micro-management at the organizational level. در نهج‌البلاغه وجوه سلبی مدیریت در مقایسه با وجوه ایجابی که به صورت مدون گردآوری شده، مورد توجه جدی قرار نگرفته است. پژوهش حاضر، وجوه سلبی مدیریت از منظر امام علی علیه السلام در نهج‌البلاغه و شرح آن را بررسی کرده است و 440 مورد وجوه سلبی مدیریت را از طریق مطالعه هدفمند و شیوه تحلیل محتوای ترکیبی با تأکید بر شمارش واحدهای تحلیل (واژه‌ها) در بخش کمی و تحلیل مفهومی در بخش کیفی از منابع مذکور استخراج کرده است. کلیه وجوه سلبی برآمده از نهج‌البلاغه بر اساس اشتراک‌هایی چون منشأ، اثر و رابطه علی و معلولی در 20 گروه خلاصه شده‌اند. نتایج پژوهش حاکی از آن است که می‌توان این 20 گروه را در اصل جهل و در ذیل آن ظلم و بی عدالتی تقسیم نمود و از آنجا که واژه جهل در کتاب‌های منتخب نهج‌البلاغه و شرح آن بیشتر تکرار شده است، می‌توان آن را به‌ عنوان یکی از مهمترین وجوه سلبی درنظر گرفت. جهل گستره‌ی گسترده‌ای از معانی را در برگرفته و نباید آن را به معنای موجود و متعارف آن محدود کرد. ظلم و بی عدالتی نیز در وجوه سلبی دررتبه بعدی قراردارد که اهمیت ویژه‌ای در تثبیت حاکمیت در سطح کلان و مدیریت خرد و در سطح سازمان دارد.

https://www.nahjmagz.ir/article_240493_6f9b1fd545023e24097f946532b3a539.pdf

بنیاد بین المللی نهج البلاغه فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه 1735-8051 24 3 2025 12 22 Strengthening Family through Meaning-Making in Life with Emphasis on Nahj al-Balagha تحکیم خانواده از طریق معنابخشی به زندگی با تأکید بر نهج‌البلاغه 129 154 240494 FA حسین بستان هیئت علمی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه حفیظ‌الله فولادی دانشیار گروهی جامعه‌شناسی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه. مصطفی زارعی دانش آموخته دکتری دانشگاه علوم قرآن و حدیث. Journal Article 2024 05 12 The family, as the fundamental core of society, faces numerous challenges today. This research, by referring to Nahj al-Balagha, seeks to explain meaning-making mechanisms for strengthening the institution of family, rather than merely presenting a list of teachings. The main question is how Nahj al-Balagha's strategies contribute to family stability through "meaning-making in life." In response, three key strategies are presented: first, purposeful living based on belief in God and the afterlife; second, creating cohesion by giving meaning to shared sufferings and hardships; and third, valuing relationships based on human dignity, mutual respect, love, and honesty. These spiritual foundations create a psycho-spiritual framework that directly increases resilience, commitment, and intimacy, and also reduces intra-family conflicts. Consequently, from the perspective of Imam Ali (peace be upon him), a strong family is one whose members gather around a "shared meaning" for life, and this commonality is the most important factor in the stability of relationships. خانواده، به‌عنوان هستۀ بنیادین جامعه، امروزه با چالش‌های متعددی مواجه است. این پژوهش با مراجعه به نهج‌البلاغه، در پی تبیین سازوکارهای معنابخشی برای تحکیم نهاد خانواده است، نه تنها ارائه فهرستی از آموزه‌ها. پرسش اصلی این است که راهکارهای نهج‌البلاغه چگونه از مسیر «معنابخشی به زندگی» استحکام خانواده را رقم می‌زنند. در پاسخ، سه راهکار کلیدی ارائه می‌شود: نخست، هدفمندی زندگی با تکیه بر باور به خدا و معاد؛ دوم، ایجاد انسجام از طریق معنا دادن به رنج‌ها و سختی‌های مشترک؛ و سوم، ارزشمندی روابط بر پایۀ کرامت انسانی، احترام متقابل، محبت و صداقت. این مبانی معنوی، شالوده‌ای روانی ـ معنوی ایجاد می‌کنند که به‌طور مستقیم موجب افزایش تاب‌آوری، تعهد و صمیمیت و نیز کاهش تعارضات درون‌خانوادگی می‌شوند. در نتیجه، از منظر امام علی علیه السلام، خانوادۀ مستحکم، خانواده‌ای است که اعضایش حول یک «معنای مشترک» برای زندگی گرد هم می‌آیند و این اشتراک، اصلی‌ترین عامل پایداری روابط است.

https://www.nahjmagz.ir/article_240494_15d9c83b84cd29117b54859e7aee276a.pdf

بنیاد بین المللی نهج البلاغه فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه 1735-8051 24 3 2025 12 22 Documentary and Semantic Analysis of the Hadiths on the Luminous Creation of the Prophet in Sunni Sources and its Impact on Explaining the Status of P تحلیل سندی و دلالی احادیث خلقت نوری پیامبر صلی الله علیه و آله در منابع اهل تسنن و تأثیر آن بر تبیین مقام قرب امیرمؤمنان علیه السلام در خطبه قاصعه 155 179 240495 FA سید مسعود عمرانی استادیار، گروه معارف اسلامی، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889-14665، تهران، ایران. Journal Article 2024 05 23 This research, using a descriptive-analytical method and relying on Sunni hadith sources, has analyzed the documentary and semantic aspects of the hadiths on the "luminous creation" of the Prophet Muhammad(PBUH) and Imam Ali(peace be upon him), and its impact on explaining the existential proximity of Amir al-Mu'minin in Khutbah Qasi'ah. The findings showed that these hadiths, based on reliable Sunni sources (such as Musnad Ahmad, Sunan Tirmidhi) and through multiple companions, including Salman al-Farsi and Ibn Abbas, have been narrated with spiritual tawatur (recurrent narration). Documentary investigations based on Sunni biographical criteria and the content alignment of these narrations with Quranic verses (such as the verse of Mubahala) and mystical concepts (Haqiqat Muhammadiyah) confirmed their validity. In the analysis of Khutbah Qasi'ah, "luminous proximity" is introduced as the highest degree of existential adjacency of Imam Ali(peace be upon him) with the Prophet(PBUH), transcending genealogical kinship or historical companionship. This novel interpretation, emphasizing the intrinsic commonality of the two prophetic and Alawi lights, supports the fundamental concepts of Khutbah Qasi'ah, including the cosmic guardianship (wilayat takwini) and the intrinsic superiority of Imam Ali(peace be upon him) over other companions. The research concludes that the hadiths of luminous creation not only strengthen the Shiite theological claim but also manifest "Divine Wisdom" in appointing the most worthy individual to the position of guardianship. این پژوهش با روش توصیفی- تحلیلی و با تکیه بر منابع حدیثی اهل تسنن، به واکاوی سندی و دلالی احادیث «خلقت نوری» پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و امام علی علیه السلام و تأثیر آن بر تبیین مقام قرب وجودی امیرمؤمنان علیه السلام در خطبه قاصعه پرداخته است. یافته‌ها نشان داد این احادیث با استناد به منابع معتبر اهل تسنن (مانند مسند احمد، سنن ترمذی) و از طریق صحابه متعدد، از جمله سلمان فارسی و ابن عباس، با اسناد متواتر معنوی نقل شده‌اند. بررسی‌های سندشناختی بر پایه معیارهای رجالی اهل تسنن، و همسویی محتوایی این روایات با آیات قرآن (مانند آیه مباهله) و مفاهیم عرفانی (حقیقت محمدیه)، اعتبار آنها را تأیید کرد. در تحلیل خطبه قاصعه، «قرب نوری» به عنوان بالاترین مرتبه همجواری وجودی امام علی علیه السلام با پیامبر صلی الله علیه و آله معرفی شده که فراتر از قرابت نَسَبی یا همراهی تاریخی است. این خوانش نوین، با تأکید بر اشتراک ذاتی دو نور نبوی و علوی، مؤیّد مفاهیم بنیادین خطبه قاصعه، از جمله ولایت تکوینی و برتری ذاتی امام علی علیه السلام بر دیگر صحابه است. نتیجه‌گیری پژوهش بیانگر آن است که احادیث خلقت نوری نه‌تنها ادعای کلامی شیعه را تقویت می‌کند، بلکه تجلی «حکمت الهی» در انتصاب شایسته‌ترین فرد به مقام ولایت است.

https://www.nahjmagz.ir/article_240495_a1ca6a2d9329c2a3ff7db870c947aa12.pdf

بنیاد بین المللی نهج البلاغه فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه 1735-8051 24 3 2025 11 22 Quantitative and Qualitative Analysis of Existential Development Strategies in Khutbah Qasi'ah تحلیل کمی و کیفی راهکارهای توسعه وجودی در خطبه قاصعه 181 201 240577 FA ثریا سقا دانشجوی دکترای مدرسی معارف قرآن و حدیث از دانشگاه قرآن و حدیث شهرری (نویسنده مسئول) محمد رضا عزتی فردوئی استادیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه قم Journal Article 2024 10 31 Khutbah Qasi'ah, recognized as one of the most prominent rhetorical and philosophical works of Imam Ali(peace be upon him), contains valuable teachings in the field of human existential growth and development. The importance of this issue lies in the fact that in today's world, there is a need to interpret and utilize religious teachings to improve individual and social life. The present study, using analytical and descriptive methods, has examined the text of Khutbah Qasi'ah from an existential perspective. In the quantitative section, data related to the frequency of references to existential concepts in the text of the sermon have been collected and analyzed. In the qualitative section, content analysis has been performed with the aim of discovering and explaining the meanings and existing development strategies. The findings of this research indicate that the teachings in Khutbah Qasi'ah can be used as a practical model for individual and social progress in contemporary life and can help expand positive attitudes and dynamism in individuals when facing increasing challenges. خطبه قاصعه، که به عنوان یکی از برجسته‌ترین آثار بلاغی و فلسفی امام علی علیه السلام شناخته می‌شود، حاوی آموزه‌هایی ارزشمند در حوزه رشد و توسعه وجودی انسان است. اهمیت این مسأله در این واقعیت نهفته است که در دنیای امروز نیاز به تفسیر و استفاده از آموزه‌های دینی برای بهبود زندگی فردی و اجتماعی احساس می‌شود، تحقیق حاضر با استفاده از روش‌های تحلیلی و توصیفی، متن خطبه قاصعه را از منظر وجودی مورد بررسی قرار داده است. در بخش کمی، داده‌های مربوط به فراوانی ارجاعات به مفاهیم وجودی در متن خطبه جمع‌آوری و تحلیل شده است. در بخش کیفی، تحلیل محتوا با هدف کشف و تبیین معانی و راهکارهای موجودی توسعه انجام شده است. دستاوردهای این پژوهش نشان می‌دهد که آموزه‌های موجود در خطبه قاصعه می‌تواند به عنوان یک الگوی عملی برای پیشرفت فردی و اجتماعی در زندگی امروزی مورد استفاده قرار گیرد و به گسترش نگرش‌های مثبت و پویایی افراد در مواجهه با چالش‌های روز افزون کمک کند.

https://www.nahjmagz.ir/article_240577_b8f94d2c2cef94be47cf139f616bbd37.pdf

بنیاد بین المللی نهج البلاغه فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه 1735-8051 24 3 2025 11 22 A Framework for Stability in Islamic Governance in the Face of Crisis with an Approach from Nahj al-Balagha and Narrations چارچوبی برای ثبات در حاکمیت اسلامی در مواجهه با بحران با رویکرد نهج‌البلاغه و روایات 203 228 234787 FA محمد رضا شب زنده دار جهرمی خارج فقه و اصول حوزه علمیه قم و دانشجوی دکتر مدیریت رسانه دانشگاه ادیان و مذهب. 0009-0009-5144-2398 Journal Article 2024 08 03 It plays a fundamental role in crisis management and creating public peace, reducing damages, and establishing stability. This study, with a descriptive-analytical approach, using library methods and benefiting from the Holy Quran, Nahj al-Balagha, narrative texts, and jurisprudential rules, analyzes the position and responsibility of the government in the face of crisis and provides a policy framework for creating stability. The findings indicate several fundamental pillars, including timely planning and prior preparedness, establishing infrastructure, prioritizing public interests, addressing immediate needs, the necessity of accompanying compensatory and supportive policies when adopting restrictions and emergency measures, observing the principle of proportionality and minimizing harm, preventing the infringement of fundamental rights, and the necessity of enjoining good and forbidding evil, as well as mutual oversight and interaction between the government and the ummah, as this synergy significantly impacts overcoming crises. Consequently, re-reading the jurisprudential heritage in light of contemporary needs and challenges can serve as a model for integrating religious values with governance requirements and a practical guide for justice-oriented policymaking in crisis situations, thereby paving the way for the community's return to stability and peace. بحران‌ها همواره زندگی فردی و اجتماعی بشر را با چالش‌های جدی مواجه ساخته و آثار فزاینده آن ثبات اجتماعی و سیاسی را تهدید می‌کند؛ در این‌میان، حکومت به‌عنوان نهادمحوری نقشی اساسی در مدیریت بحران و ایجاد آرامش عمومی، کاهش آسیب‌ها و ایجاد ثبات ایفا می‌کند. این مطالعه با رویکردی توصیفی تحلیلی، با روش کتابخانه‌ای و بهره‌مندی از قرآن‌کریم، نهج‌البلاغه و نصوص روایی و قواعد فقهی به واکاوی جایگاه و مسئولیت حکومت در برابر بحران می‌پردازد و چارچوبی سیاستی برای ایجاد ثبات ارائه می‌دهد. یافته‌ها به چند رکن اساسی دلالت دارد از جمله تدبیر بهنگام و آمادگی پیشینی و ایجاد زیرساخت ها و اهتمام به مصالح عمومی و رفع نیازهای فوری و لزوم همراه‌سازی سیاست‌های جبرانی و حمایتی در زمان اتخاذ محدودیت‌ها و اقدامات اضطراری و رعایت اصل تناسب و کمینه‌سازی زیان و جلوگیری از تضییع حقوق بنیادین و لزوم امر به معروف و نهی از منکر و نظارت و تعامل دوسویه حکومت و امّت که این هم‌افزایی در عبور از بحران تأثیر بسزایی دارد. در نتیجه بازخوانی میراث فقهی در سایه نیازها و چالش‌های معاصر می‌تواند الگویی برای تلفیق ارزش‌های دینی با الزامات حکمرانی و راهنمای عملی برای سیاست‌گذاری عدالت‌محور در شرایط بحران باشد و زمینه بازگشت جامعه به ثبات و آرامش را فراهم سازد.

https://www.nahjmagz.ir/article_234787_1d7a6adb56ad0e0ecb52e54111e6e4c2.pdf

بنیاد بین المللی نهج البلاغه فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه 1735-8051 24 3 2025 11 22 Imam Ali's(peace be upon him)Mechanisms of Peacemaking in the Battle of Siffin with Emphasis on Nahj al-Balagha سازوکارهای مسالمت جویی امام علی علیه السلام در جنگ صفین با تأکید بر نهج‌البلاغه 229 253 240787 FA عیسی ملاشاهی زارع دکترای تخصصی، عضو هیئت علمی دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم علی اصغر شعاعی دکترای تخصصی، دانشیار و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم محمد هادی امین ناجی دکترای تخصصی، دانشیار و عضو هیئت علمی دانشگاه پیام نور. Journal Article 2024 06 04 The security and tranquility of life have always been one of the important concerns of humans throughout different historical periods, and thinkers have always strived to achieve this ideal. However, they have not achieved significant success in this important matter, and during wars, this concern has continuously threatened the mental health and life of humanity. The theoretical and practical conduct of Imam Ali(peace be upon him)also indicates that attention to the security and peace of the people and adherence to divine ethics in wars are among his prominent characteristics. The life history of Imam Ali(peace be upon him)shows that a part of his life was accompanied by war and struggle, and in most of the early Islamic wars, he was present as an unparalleled hero in the battlefields, especially in the Battle of Siffin, which was imposed on him by Muawiyah. Therefore, in this research, using a descriptive-analytical method and drawing upon reliable historical works and the valuable words of Imam(peace be upon him) in Nahj al-Balagha, an attempt has been made to portray aspects of his human ethics, tolerance, compassion, and peacemaking by examining the Battle of Siffin. The research findings indicate that Amir al-Mu'minin Ali(peace be upon him), in this war, employed mechanisms such as avoiding the initiation of war, sending envoys and letters related to inviting to peace and dialogue, continuous guidance and counseling, delaying the start of war, explicitly inviting to reconciliation, and accepting arbitration, etc., to prevent killing and bloodshed. امنیّت و آرامش زندگی، همواره یکی از دغدغه‌های مهم انسان‌ها در ادوار مختلف تاریخی بوده و اندیشمندان در دست یازیدن به این آرمان همیشه همت خویش را به کارگرفته‌اند. هرچند در نیل به این امر مهم به توفیقی چشم-گیر دست نیافته‌اند و هنگامۀ جنگ‌ها این دغدغه به صورت مستمر سلامت روان و حیات بشریّت را مورد تهدید قرار داده است. سیرۀ نظری و عملی حضرت علی علیه السلامنیز نشانگر اینست که، توجه به امنیّت و آرامش مردم و رعایت اخلاق الهی در جنگ‌ها، از ویژگی‌های برجستۀ ایشان می‌باشد. تاریخ زندگی امام علی علیه السلام نشان می‌دهد که بخشی از دوران زندگی آن حضرت قرین با جنگ و مبارزه بوده و در بیشتر جنگ‌های صدر اسلام به عنوان قهرمانی بی نظیر در صحنه‌های جنگی به ویژه در جنگ صفین که به وسیله معاویه بر او تحمیل شد حضور داشته است. از این رو، در این تحقیق با روش توصیفی- تحلیلی و بهره‌گیری از آثار تاریخی معتبر و کلام ارزشمند امام علیه السلام در نهج‌البلاغه، تلاش شده است با بررسی جنگ صفین، جلوه‌هایی از اخلاق انسانی، مدارا، عطوفت و مسالمت جویی حضرت به تصویر کشیده شود. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد، امیرالمؤمنین علی علیه السلام در این جنگ، برای جلوگیری از کشتار و خونریزی، سازوکارهایی همچون؛ اجتناب از آغاز جنگ، ارسال سفیران و نامه‌هایی در ارتباط با دعوت به آرامش و گفتگو، ارشاد وراهنمایی مستمر، تعلل در شروع جنگ، دعوت صریح به مصالحه و تن دادن به حکمیّت و.. به کار گرفته است.

https://www.nahjmagz.ir/article_240787_edb9ff209e6c439d4e8cf195b819f27b.pdf

بنیاد بین المللی نهج البلاغه فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه 1735-8051 24 3 2025 11 22 The Testimony of Epistemic Authorities and the Issue of Higher-Level Evidence in Disagreement from the Perspective of Nahj al-Balagha گواهی مراجع معرفتی و مسئله شواهد درجه بالاتر در اختلاف‌ نظر از دیدگاه نهج‌البلاغه 255 281 222322 FA احمد کریمی دانشیار و عضو هیئت علمی گروه کلام اسلامی دانشگاه قرآن و حدیث.( نویسنده مسئول) 0000-0002-5525-2024 سمیرا خندان دانشجوی دکتری رشته معارف نهج البلاغه دانشگاه قرآن و حدیث. 0009-0007-6613-502X محمد رنجبر حسینی استادیار و عضو هیئت علمی گروه کلام اسلامی دانشگاه قران و حدیث. Journal Article 2026 02 16 Epistemology of disagreement, a branch of social epistemology, examines rational epistemic responses to disagreement. This article, employing a thematic analysis approach, investigates how positions are taken in disagreements from the perspective of Nahj al-Balagha. Imam Ali(peace be upon him) emphasizes epistemic openness towards differing views, encouraging the awareness of opposing perspectives, considering the potential fallibility of one's own viewpoint, and reflecting upon the soundness of alternative opinions. When faced with an epistemic challenge to our beliefs, higher-level evidence may scrutinize the epistemic features of primary evidence (first-order) or the epistemic agent itself. Expert testimony, as superior epistemic evidence, serves as a higher-level source for adopting a valid stance. According to Nahj al-Balagha, in religious disagreements, one must refer to the Quran, the Prophetic tradition, and the infallible Imam. In non-religious disputes, legal matters, and cases involving doubts, the opinions of specialized consultants and experienced individuals are paramount. In political issues, legal frameworks are the key reference. In historical events, reliance on the collective memory of people is crucial. Ethical conflicts are to be resolved through the principle of fairness and the golden rule, while in social decisions, the majority opinion holds weight. Imam Ali (peace be upon him)underscores the fallibility of certain specialists and the importance of innate intuition, asserting that an individual's confidence level determines the rationality of their initial epistemic stance and subsequent action. معرفت شناسی اختلاف نظر، شاخه‌ای در معرفت‌شناسی اجتماعی به بررسی واکنش معرفتی معقول در مواجهه با اختلاف نظر، می‌پردازد. این مقاله با روش تحلیل مضمون، نحوه اتخاذ موضع در اختلاف‌نظرها را از منظر نهج‌البلاغه بررسیده است. امیرالمؤمنین علیه السلام بر گشودگی معرفتی در برابر دیدگاه‌ها تأکید کرده تا زمینه‌ آگاهی نظرات رقیب، محتمل ‌دانستن خطا بودن یکی از دیدگاه‌ها و تأمل در نظر صواب فراهم گردد. در مواجهه با ناقض معرفتی باورهایمان، شواهد درجه بالاتر می تواند ویژگی‌های معرفتی شواهد اولیه(درجه اول) یا فاعل شناسا را بررسی ‌کند. گواهی متخصصان به مثابه برتران معرفتی، شاهد درجه بالاتر برای اتخاذ رأی صالح است و بر اساس نهج‌البلاغه در اختلافات دینی، باید به قرآن، سنت نبوی و امام معصوم مراجعه کرد. در اختلافات غیر دینی، مسائل حقوقی و شبهه در موضوع، نظر مشاورین متخصص و صاحب تجربه، ملاک است. در امور سیاسی، مراجعه به قانون کارساز است. در رخدادهای تاریخی، باید به حافظه جمعی مردم تکیه کرد. در تعارضات اخلاقی، مراجعه به اصل انصاف و قاعده طلایی توصیه شده و در تصمیمات اجتماعی، رأی اکثریت ملاک دانسته شده است. ایشان با تأکید بر مسئله احتمال خطاپذیری معرفتی برخی متخصصان و اهمیت شهود فطری، سطح اطمینان فرد را عامل معقولیت موضع معرفتی اولیه فرد و اقدام معرفتی می‌دانند..

https://www.nahjmagz.ir/article_222322_c7884239f50ea3a17d4ac3c1ddf39881.pdf

بنیاد بین المللی نهج البلاغه فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه 1735-8051 24 3 2025 11 22 Analyzing the Axes of Opposition to Nahj al-Balagha in Sunni Thought: Its Contexts and Foundations واکاوی محورهای مخالفت با نهج‌البلاغه در اندیشه اهل سنت: زمینه‌ها و مبانی آن 283 308 240788 FA مرتضی قدسیان استادیار دانشگاه آزاد اسلامی مشهد 0009-0008-4354-4266 عبدالهادی فقهی زاده استاد دانشگاه تهران Journal Article 2024 06 03 The issue of the authenticity of Nahj al-Balagha is a challenging topic between Shia and Sunni, and among Sunni scholars, various views have emerged in agreement or disagreement with it. This research, using a descriptive-analytical method and a critical approach, analyzes the axes of opposition to Nahj al-Balagha in Sunni thought and the contexts and foundations of their formation. The oppositions can be categorized into three main axes: 1. Doubts about the identity of the compiler and the correctness of attributing the work to Sayyid Radhi; 2. Doubts about the attribution of sermons and letters to Imam Ali(peace be upon him); and 3. Criticism and denial of the content validity of Nahj al-Balagha. On a foundational level, opponents have relied on principles such as the absolute justice of the companions, the precedence of the three caliphs, the exclusive authority of the Six Authentic Books (Sahih Sitta), the denial of the Imam's knowledge of the unseen, and the later compilation of Nahj al-Balagha. In terms of context, factors such as government support for the caliphs, sectarian prejudices, theological motivations, literary criticisms, hadith skepticism, and ignorance of Sayyid Radhi's personality and the method of compiling the work have paved the way for these oppositions. Shia scholars, by citing internal and external textual evidence, the consistency of Nahj al-Balagha's themes with the Quran, authentic hadiths, and historical data, have rationally explained the authenticity of this work. Research findings indicate that a significant portion of opponents' doubts stems from a lack of historical analysis and ignorance of the scientific method of compiling Nahj al-Balagha. مسئله اصالت نهج‌البلاغه از مباحث چالش‌برانگیز میان شیعه و اهل‌سنت است و در میان عالمان اهل‌سنت، دیدگاه‌های گوناگونی در موافقت یا مخالفت با آن شکل گرفته است. این پژوهش با روش توصیفی– تحلیلی و رویکرد انتقادی، به واکاوی محورهای مخالفت با نهج‌البلاغه در اندیشه اهل سنت و زمینه‌ها و مبانی شکل‌گیری آن‌ها می‌پردازد. مخالفت‌ها در سه محور اصلی قابل‌طبقه‌بندی است: ۱. تشکیک در هویت گردآورنده و صحت انتساب اثر به سیدرضی؛ ۲. تردید در انتساب خطبه‌ها و نامه‌ها به امام علی علیه السلام؛ و ۳. نقد و انکار اعتبار محتوایی نهج‌البلاغه. از نظر مبنایی، مخالفان بر اصولی همچون عدالت مطلق صحابه، تقدم خلفای سه‌گانه، حجیت انحصاری صحاح سته، انکار علم غیب امام و تأخر تدوین نهج‌البلاغه تکیه کرده‌اند. در بُعد زمینه‌ای نیز عواملی چون حمایت حکومت‌ها از خلفا، تعصبات فرقه‌ای، انگیزه‌های کلامی، نقدهای ادبی، شکاکیت حدیثی و ناآگاهی از شخصیت سیدرضی و شیوه تدوین اثر، زمینه‌ساز این مخالفت‌ها بوده است. اندیشمندان شیعه با استناد به شواهد درون‌متنی و برون‌متنی، همخوانی مضامین نهج‌البلاغه با قرآن، احادیث معتبر و داده‌های تاریخی، اصالت این اثر را به‌صورت مستدل تبیین کرده‌اند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که بخش عمده‌ای از شبهات مخالفان ناشی از فقدان تحلیل تاریخی و عدم آگاهی از روش علمی گردآوری نهج‌البلاغه است.

https://www.nahjmagz.ir/article_240788_5d6406aed67836444c33bf86792c618a.pdf