بنیاد بین المللی نهج البلاغهفصلنامه علمی پژوهشی پژوهشهای نهج البلاغه1735-805124420260220Quarterly journal identity card and list of articlesشناسنامه و فهرست مقالات16245360FAJournal Articlehttps://www.nahjmagz.ir/article_245360_9481a680fb81044ae878970991447e9e.pdfبنیاد بین المللی نهج البلاغهفصلنامه علمی پژوهشی پژوهشهای نهج البلاغه1735-805124420260318The influence of Nahj al-Balagheh of Imam Ali (peace be upon him) on the poets of Vahshi Bafghiاثرپذیری اشعار وحشی بافقی از نهج البلاغه امام علی علیه السلام1131245323FAفاطمهنوریاندانشجوی دکترا گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده علوم انسانی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.بهرامپرویناستادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده علوم انسانی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.0000-0002-6663-5629زهراقرقیاستادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده علوم انسانی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.Journal Article20240617<span>There is no comprehensive report on the Nahj al-Balagheh inflouence on Shamsuddin Mohammad Vahshi Bafghi’s poems, one of the famous poets of the Safavid period. Hence, the present research was performed for achievement of Nahj al-Balagheh inflouence on Vahshi Bafghi’s poems. The Divan of Vahshi Bafghi has been studied in order to determine how much his poems have been affected by the sermons, letters and wisdoms of Hazrat Ali <sup>(peace be upon him)</sup> mentioned in Nahjolbalagheh. By comparision of the data collected from his poems with the topics raised in Imam Ali’s words, around 50 topics were found that could be influenced by the words of Ali <sup>(peace be upon him)</sup>. The selected topics, which included knowing God, God's forgiveness, patience, sustenance, contentment, envy, silence, arrogance and pride, knowledge and awareness of Ali <sup>(peace be upon him)</sup>, showed that Bafghi's verses could be intertextuality influenced by Nahjolbalagheh. For the sake of brevity, it is enough to bring only a verse or verses of poetic forms that are influenced by the words of the Imam <sup>(peace be upon him)</sup>.</span>تاکنون پژوهشی جامع در زمینه تاثیر نهجالبلاغه بر اشعار شمسالدین محمد وحشی بافقی، یکی از شعرای معروف دورۀ صفویه که از ارادتمندان علی علیهالسلام نیز بود، انجام نشده است. ازاینرو، پژوهش حاضر با هدف دستیابی به تاثیرپذیری اشعار وحشی بافقی از نهجالبلاغه، صورت پذیرفت. با مطالعه کامل مجموعه دیوان اشعار وحشی بافقی، یافتههای پژوهش بهصورت توصیفی و تحلیلی با درنظرگرفتن شیوههای متداول تاثیرپذیری، بررسی شدند. با مقایسه دادههای جمعآوریشده با خطبهها، نامهها و حکمتهای نهجالبلاغه در موضوعات انتخاب شده، در حدود 50 موضوع کلامی، اخلاقی، تعلیمی و تربیتی در اشعار وی، شناسایی شد که میتواند نشات گرفته از سخنان علی علیهالسلام باشد. موضوعات موردنظر که شامل شناخت خدا، صبر، عفو، قناعت، رزق، حسد، خاموشی، تکبر و غرور، علم و آگاهی علی علیهالسلام بود، نشان داد که بیت-هایی از وحشی بافقی را میتوان بهصورت بینامتنی متاثر از نهجالبلاغه علی علیهالسلام دانست. برای رعایت اختصار تنها به آوردن بیت یا بیتهایی از قالبهای شعری که متاثر از کلام امام علیهالسلام است، اکتفا شده است.https://www.nahjmagz.ir/article_245323_0937204f3c4de3f490c522d8cef9d838.pdfبنیاد بین المللی نهج البلاغهفصلنامه علمی پژوهشی پژوهشهای نهج البلاغه1735-805124420260220Modeling of Sufi Mystics' Patterns based on the Sayings of Amir al-Mu'minin(AS) with Emphasis on the Aphorisms of Nahj al-Balaghaالگوپذیری عرفا از کلام امیرالمومنین(ع) با تکیه بر حکمتهای نهجالبلاغه3359245324FAمحمد رضایوسفیدانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه قم.(نویسنده مسئول)زهرامنتظرپناهکارشناس ارشد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه قمJournal Article20250222Intertextuality is a well-established method for examining the influence between texts, a technique widely employed by literati across various dimensions. Since the maturation of mystical prose in Iran, a significant inclination toward the sayings of Amir al-Mu'minin (AS) has been observed. Mystics regarded Imam Ali (AS) as the Khatam al-Awliya (Seal of the Saints) and the supreme role model for mystical teachings on attaining the Truth. Consequently, the Imam's discourse naturally served as their primary model for conveying practical teachings to disciples<span dir="RTL" lang="FA">.</span> This study, employing a descriptive-analytical approach through the lens of intertextuality and relying on library-based data, investigates the influence of the sayings of Amir al-Mu'minin (AS) specifically the aphorisms on three seminal mystical texts: Kashf al-Mahjub (5th century), Asrar al-Tawhid (6th century), and Tadhkirat al-Awliya (7th century). The findings reveal that mystics adopted the words of Imam Ali (AS) in both form and content across four key dimensions A: conceptual and thematic B: rhetorical ( imagery) C: musical (rhyme and parallelism) and D: linguistic conciseness and eloquence. <br>The results indicate that mystics utilized Nahj al-Balagha themes for thematic construction and employed its imagery to render abstract concepts more tangible. Furthermore, by emulating the linguistic eloquence of the Imam's aphorisms, they articulated mystical doctrines in short, often rhymed, sentences to enhance their persuasive impact and facilitate memorization for the seeker.<strong> </strong>چکیده<br>بینامتنیت یکی از روشهای مشهور تاثیرپذیری بین متون است. ادبا در محورهای گوناگون از این روش بهره بردهاند. در ایران از نضج گرفتن نثر عرفانی، توجّه به کلام امیرالمؤمنین علیه السلام مشهود است. آنها امامعلی علیه السلام را بهعنوان خاتم الاولیا، اسوه حسنة آموزههای عرفانی در وصول به حق میدانستند. طبیعتاً کلام امام علیه السلام نیز سرمشق آنان در بیان تعالیم کاربردیشان به مریدان تلقّی میشد. در این نوشتار که به روش تحلیلی- توصیفی با شیوه بینامتنیت و تکیه بر دادههای کتابخانهای به نگارش درآمده تأثیر سخنان امیرالمؤمنین علیه السلام به ویژه در بخش حکمتها بر سه متن شاخص عرفانی: کشفالمحجوب (قرن پنجم)، اسرارالتّوحید(قرن ششم)، تذکرهالاولیا(قرنهفتم) مورد بررسی قرار گرفته است. نتیجه بررسی نشان میدهد عرفا هم در صورت هم در محتوا کلمات امام علی علیه السلام را سرمشق خویش قرار داده در چهار محور الف)مفهومی و مضمونی؛ ب)بلاغی(تصویر سازی)؛ پ)موسیقایی(سجع، موازنه)؛ ت)ایجاز و اعجاز زبانی ازکلام ایشان تأثیر پذیرفتهاند. آنان در چهار محور فوق با بهرهگیری از مضامین نهجالبلاغه مضمونسازی کردهاند؛ از تصاویر آن باهدف ملموستر کردن موضوع ساخته؛ در اعجاز زبانی با تأسّی به کلام امیرالمؤمنین علیه السلام به ویژه در حکمتها،آموزههای عرفانی خود را در قالب جملات کوتاه و نوعاً مسجّع بیان داشتهاند تا هم تأثیرگذارتر باشد و هم حفظ آن در سینه سالک، سهلتر گردد.https://www.nahjmagz.ir/article_245324_f145cff1f3e70e0f6556911504369a3d.pdfبنیاد بین المللی نهج البلاغهفصلنامه علمی پژوهشی پژوهشهای نهج البلاغه1735-805124420260318reading the Realization of Economic Justice from the Perspective of Imam Ali (AS) Based on Nahj al-Balagha Using the Grounded Theory Methodبازخوانی چگونگی تحقّق عدالت اقتصادی از منظر امام علی علیه السّلام با تکیه بر نهجالبلاغه با بهرهگیری از روش داده بنیاد6190245330FAزهرابختیاریدانشآموخته دکتری تاریخ اسلام، دانشکده ادبیات دانشگاه الزهرا÷، تهران، ایران.0000-0003-4485-2670Journal Article20250217<span>The concepts of justice and economics, both individually and in conjunction, constitute key pillars of human life. Utilizing the Grounded Theory method, the present research aims to investigate how economic justice is realized from the perspective of Imam Ali </span><sup><span>(peace be upon him)</span></sup><span> in Nahj al-Balagha and to identify the mechanisms for its realization within the Imam's theoretical praxis, specifically through the sermons and letters of Nahj al-Balagha</span><span dir="RTL" lang="FA">.</span>
<span>The findings of this study, based on the aforementioned method, led to the discovery of two central categories: "Piety" and "Rights-centeredness. Accordingly, the hypothesis of this research posits that piety and rights-centeredness facilitate the establishment of economic justice in society. According to the research findings, the implementation of piety and rights-centeredness requires actions such as aiding the people and decisive struggle against oppressors. The most critical causal conditions for this realization are obedience to God's commands and the affirmation of the Prophet (PBUH), while steadfastness and perseverance on the path of truth serve as the most significant contextual conditions. Furthermore, courage and the absence of fear are identified as the primary intervening conditions. The most vital strategic actions in this regard include acting upon divine commands, enduring the hardships of the path of truth, and engaging in guidance, enlightenment, and encouraging perseverance against such difficulties. The ultimate consequence and outcome of these processes are the establishment of truth and the eradication of falsehood.</span>دو مقوله عدالت و اقتصاد هم به تنهایی و هم در کنار یکدیگر؛ از مقولات کلیدی در زندگی انسانها به شمار میروند. پژوهش حاضر سعی دارد تا با بهرهگیری از روش داده بنیاد به بررسی چگونگی تحقق عدالت اقتصادی از دیدگاه امام علی علیه السلام در نهجالبلاغه بپردازد؛ و راهکارهای تحقق آن را در سیره نظری امام؛ در خطبهها و نامههای نهجالبلاغه مورد جستجو قرار دهد. دستاورد پژوهش پیش رو بر اساس این روش، کشف مقولههای مرکزی «تقوا» و «محور قرار دادن حق» است؛ که با توجه به آن فرضیه حاصل از پژوهش حاضر چنین است که؛ تقوا و محور قرار دادنِ حق موجب برپایی عدالت اقتصادی در جامعه میشود. بر اساس یافتههای پژوهش حاضر، تقوا و حق محوری برای اجرا، نیازمند اموری چون یاری مردم، مبارزه قاطعانه با ستمگران و ... میباشد؛ و مهمترین شرایط سببسازِ آن، اطاعت اوامر و دستورات خداوند و تصدیق پیامبر’ است، و استقامت و استواری در راه حق از مهمترین شرایط متکی بر زمینه میباشد. مهمترین شرایط دخیل نیز شجاعت و عدم ترس در این مسیر است و مهمترین عمل راهبردی در این زمینه، عمل نمودن به دستورات خدا، استقامت در مقابل سختیهای مسیر حق و نیز ارشاد و روشنگری و آگاهسازی و تشویق به استقامت در مقابل سختیهای مسیر حق است، و پیامد و حاصل آن برپایی حق و نابودی باطل است.https://www.nahjmagz.ir/article_245330_2499c3ae1c5fbe1235abc56f9919de54.pdfبنیاد بین المللی نهج البلاغهفصلنامه علمی پژوهشی پژوهشهای نهج البلاغه1735-805124420260220Recovery and Assessment of Human Ontological Dignity and Axiological Value in the Thought of Imam Ali (peace be upon him): An Emphasis on Nahj al-Balaghaبازیابی و سنجش کرامت هستی شناختی و ارزش شناختی انسان در اندیشه امام علی علیه السلام با تأکید بر نهج البلاغه91107245331FAاسدالهکردفیروزجائیدانشیار فلسفه و کلام اسلامی پژوهشگاه علوم اسلامی امام صادق×.(نویسنده مسئول)Journal Article20241105Human dignity refers to the recognition of man's status and station, including his role as God's vicegerent (Khalifa), his agency (Free Will), and his various material and spiritual rights. While human dignity is a universally emphasized concept that accords man a sublime position, certain perspectives fall into the extremes of excess (Ifrat) and deficiency (Tafrit), which may cast doubt upon the true essence and station of human dignity. Consequently, the question arises: What is the reality of human dignity from the perspective of Imam Ali (peace be upon him), and how can it be realized? A potential answer posits that the latent potentialities within humans and their intrinsic distinction from other beings constitute their *ontological dignity, while the fundamental drive for perfection and the pursuit of felicity (Sa'adat) can serve as the criterion for their axiological dignity. Utilizing library-based research and a descriptive-analytical method, this article addresses the aforementioned question through the lens of Imam Ali (peace be upon him), with an emphasis on Nahj al-Balagha. The study concludes that by virtue of possessing free will, being the object of angelic prostration, and possessing the potential for divine vicegerency, humans possess ontological dignity. Furthermore, through the pursuit of perfection, the quest for felicity, and the actualization of their latent capacities, they attain axiological dignity.کرامت انسان به معنای توجه به شأن و جایگاه وی از قبیل برخورداری از خلافت الهی، حق انتخاب گری و دیگر حقوق مادی و معنوی است. کرامت انسان واژهای است که همه بر آن تأکید میورزند و انسان را بزرگ میشمارند و برای آن جایگاه سترگی در نظر میگیرند. اما برخی در این نگرش گرفتار افراط و تفریط میشوند و این میتواند حقیقت و جایگاه کرامت در انسان را مورد تشکیک قرار دهد. از این رو، این پرسش مطرح میگردد که حقیقت کرامت انسانی از نگاه امام علی علیه السلام چیست و چگونه قابل تحقق است؟ پاسخ احتمالی آن است که استعدادهای بالقوه در انسان و تفاوت ذاتی آن با دیگر موجودات، موجب تحقق کرامت هستی شناختی است و اصل کمال طلبی و سعادت جویی انسان نیز میتواند معیار کرامت استحصالی تلقی گردد. این مقاله توانسته است با ابزار کتابخانهای و روش توصیفی تحلیلی پرسش یادشده را از نگاه امام علی علیه السلام و با تأکید بر نهج البلاغه پاسخ دهد و به این نکته اشاره نماید که انسان با برخورداری از اختیار، مسجود ملائکه قرارگرفتن و استعداد خلیفه اللهی از کرامت هستی شناختی برخوردار است و از حیث کمالخواهی و سعادتجویی و به فعلیت رساندن ظرفیتهای بالقوه دارای کرامت ارزش شناختی میشود.https://www.nahjmagz.ir/article_245331_12c8eaad1e56fe7d450177bca8a277ae.pdfبنیاد بین المللی نهج البلاغهفصلنامه علمی پژوهشی پژوهشهای نهج البلاغه1735-805124420260220The Impact of Repentance on the Transcendence of Servitude Ethics Based on the Existential Dimensions of Man from the Perspective of Nahj al-Balaghaتأثیر توبه بر تعالی اخلاق بندگی بر اساس ساحتهای وجودی انسان از منظر نهجالبلاغه109131245353FAجمیلهامینی سولاریاستادیار گروه معارف اسلامی، دانشگاه فرهنگیان، اصفهان، ایران.(نویسنده مسئول )0009-0003-3178-2578مهدیزمانی. استاد تمام گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.Journal Article20241014This research employs a descriptive-analytical method to investigate the position and impact of repentance (Tawbah) on the transcendence of servitude ethics (Akhlaq al-Bandagi) from the perspective of Nahj al-Balagha. The study is conducted by elucidating the semantics of repentance across five existential dimensions of man: beliefs, emotions, volitions, actions, and speech. In the dimension of beliefs, repentance serves as a symbol of faith in the greatness, wisdom, justice, and divine forgiveness that are intrinsically linked to human existential needs. In the emotional dimension, repentance encompasses various levels, including the feeling of remorse for sin and the sense of separation from the Divine Origin. In the volitional dimension, repentance refers to the decision to abandon sin, the resolve to utilize divine blessings, and the striving toward returning to union with God. The consequences of repentance in the internal dimensions are clearly reflected in human actions and speech. In the stage of action, the repentant individual attains the station of piety (Wara) by abstaining from sins and, through seeking forgiveness (Istighfar), endeavors to preserve the path of servitude and cultivate sincerity (Ikhlas) in their deeds. In conclusion, the role of repentance as an ideal model of servitude ethics in Nahj al-Balagha is decisive and unparalleled across individual, social, and environmental spheres. This research aims to depict the broad and profound dimensions of repentance within these realms and demonstrate its significance in elevating servitude ethics.این پژوهش به بررسی جایگاه وتأثیر توبه در تعالی اخلاق بندگی از منظر نهجالبلاغه به روش توصیفی-تحلیلی پرداخته است. و از طریق تبیین معناشناسی توبه در پنج ساحت وجودی انسان- یعنی عقاید، احساسات، خواستها، کردارها و گفتارها - به انجام میرسد. در ساحت باورها، توبه نمادی از اعتقاد به عظمت، حکمت، عدالت و غفران الهی است که به نیازهای وجودی انسان وابسته است. در ساحت عواطف، توبه دارای مراتب مختلفی از جمله احساس پشیمانی از گناه و فراق از مبدأ میباشد. در ساحت ارادی ، توبه به تصمیم برترک گناه، عزم بر بهرهگیری از نعمتهای الهی، و آهنگ بازگشت به وصال خداوند اشاره دارد. پیامدهای توبه در ساحتهای درونی به وضوح در کردار و گفتار انسان منعکس میشود. انسان تائب در مرحله کردار با پرهیز از گناهان به مقام ورع میرسد و با إستغفار، سعی در حفظ مسیر بندگی و ایجاد اخلاص در اعمال خود دارد. در مجموع، نقش توبه به عنوان نمونهای ایدهآل از اخلاق بندگی در نهجالبلاغه، در عرصههای اخلاق فردی، اجتماعی و محیطی سرنوشتساز و بیبدیل است. این پژوهش بر آن است تا ابعاد گسترده و عمیق توبه را در این ساحتها به تصویر بکشد و اهمیت آن را در ارتقای اخلاق بندگی به نمایش گذارد.https://www.nahjmagz.ir/article_245353_535d74570e16f78717a47c9cf78e3f85.pdfبنیاد بین المللی نهج البلاغهفصلنامه علمی پژوهشی پژوهشهای نهج البلاغه1735-805124420260318Analysis and Evaluation of Methods to Combat Administrative Corruption in the Thought of Amir al-Mu'minin Ali (peace be upon him) and Their Ranking Using the Analytic Hierarchy Process (AHP)تحلیل و بررسی روشهاى مبارزه با فساد ادارى در اندیشه امیر المومنین علی علیه السلام و رتبه بندی آنها با استفاده از تحلیل سلسله مراتبی(AHP)133158245354FAابوطالبخدمتیاستادیار، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.مصطفیکاظمیدانشیار، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه. ( نویسنده مسئول)Journal Article20241223Administrative corruption is considered a chronic ailment of administrative systems and an inherent byproduct of governance. As one of the most significant obstacles to societal progress, administrative corruption inflicts irreparable damage; therefore, it is essential to eradicate it by identifying effective combat methods. Various methods exist for the prevention of, and struggle against, administrative corruption, some of which are emphasized in religious teachings. The objective of this article is to analyze and rank these methods of combating administrative corruption. The research methodology involves a descriptive-analytical approach in the identification of factors and the elaboration of theoretical foundations, followed by the Analytic Hierarchy Process (AHP) for the ranking stage, based on expert opinions. The research, conducted using the Expert Choice software, indicates that among the methods of combating administrative corruption, "Revitalizing and Strengthening Religious Culture and Moral Values" ranked first with an importance coefficient of 0.189. "Justice and the Elimination of Discrimination" ranked second (0.159), and "Reforming the Recruitment Structure" ranked third (0.124). Other methods, including "Changing attitudes toward work and management within the organization," "Providing necessary costs for employees," "Purging corrupt individuals from the administrative system," "Implementing strict, comprehensive, and strong monitoring and control," "Cultivating a culture of frugality in the consumption of public funds (Bayt al-Mal)," and "Formulating a comprehensive and precise evaluation system," were ranked in subsequent order.فساد اداری یکی از بیماریهای مزمن نظام اداری تلقی میشود و همزاد دولت است.فساد اداری یکی از مهمترین موانع در راه پیشرفت جامعه است وصدمات جبران ناپذیری ایجاد میکند؛لذا لازم است با شناسایی روشهاى مبارزه فساد اداری، آن را ریشه کن نمائیم. روشهاى متعددى براى پیشگیرى از فساد ادارى و مبارزه و مقابله با آن وجود دارد. برخى از این روشها در آموزههاى دینى مورد تأکید قرار گرفتهاست. هدف مقاله حاضر تحلیل روشهای مبارزه با فساد اداری و رتبه بندی آنهاست. روش تحقیق در مرحله شناسایی عوامل و شرح و بسط مبانی تئوریک تحلیلی-توصیفی است و درمرحله رتبه بندی از تحلیل سلسله مراتبی(AHP) و مطابق با نظر نخبگان انجام شده است. این پژوهش که با استفاده از نرم افزار Expert Choice انجام گرفته حاکی از آن است که نتایج پژوهش حاضر حاکی از آن است که در بین روشهای مبارزه با فساد اداری احیا و تقویت فرهنگ دینى و ارزشهاى اخلاقى با ضریب اهمیت 189 / رتبه اول، عدالت و از بین بردن تبعیضها با ضریب اهمیت159/رتبه دوم،اصلاح ساختار استخدامى با ضریب اهمیت124/رتبه سوم،تغییر نگرشها نسبت به کار و مدیریت در سازمان، تأمین هزینههاى ضرورى کارکنان، پالایش نظام ادارى از افراد فاسد، نظارت و کنترل دقیق، جامع و قوى، فرهنگسازى براى صرفهجویى در مصرف بیتالمال و تدوین نظام جامع و دقیق ارزشیابى به ترتیب در رتبههای بعدی قرار گرفتهاند.https://www.nahjmagz.ir/article_245354_a0edb36a95d252f32e78aea81abe163c.pdfبنیاد بین المللی نهج البلاغهفصلنامه علمی پژوهشی پژوهشهای نهج البلاغه1735-805124420260318An Analysis of the Nature, Dimensions, and Diversity of Divine Watchfulness over Man: A Focus on Nahj al-Balaghaتحلیلی بر ماهیت و ابعاد و تنوع مراقبه خداوند از انسان با تمرکز در نهج البلاغه159185245356FAحسینستوده نیاکارشناسی ارشد نهجالبلاغه دانشگاه کاشان.(نویسنده مسئول)عباسعلیفراهتیدانشیار گروه نهجالبلاغه دانشگاه کاشان.کاشان .ایرانمریم الساداتهاشمیدکتری کلام اسلامی .مدرس دانشگاه .اصفهان .ایران.Journal Article20241021Given that mindfulness plays a significant role in the individual and social felicity and education of mankind, it has long been a subject of interest for thinkers across various schools of thought, particularly for proponents of the Islamically human-centric approach. Due to its profound importance, it has been addressed both directly and indirectly in the Holy Qur'an and the traditions (Hadiths) of the Ahl al-Bayt, especially those of Imam Ali (AS). However, to date, no comprehensive and independent scientific research has been conducted on this matter from the perspective of the Commander of the Faithful (AS). Therefore, considering the significance of mindfulness and with the aim of elucidating and promoting the viewpoint of Imam Ali (AS) on this subject, the present study employs an analytical-documentary method to provide a novel and holistic examination of one of the dimensions of mindfulness: God’s watchfulness over man, as discussed in Nahj al-Balagha. The findings of this research indicate that in the discourses of the Commander of the Faithful—which, after the Qur'an, are the most enduring words of humanity—mindfulness encompasses extensive types and dimensions and yields numerous consequences. Imam Ali’s (AS) perspective on mindfulness is holistic; it does not merely focus on the soul or the body, but rather encompasses various forms concerning God, man, and the human psyche. Furthermore, its effects are not confined to either this world or the hereafter, but are multifaceted, ultimately leading to human felicity in both realms.نظر به اینکه مراقبه تأثیر بسزایی در سعادت و تربیت فردی و اجتماعی بشر دارد، همواره از دیرباز مورد توجه اندیشمندان مکاتب مختلف به-ویژه صاحبنظران مکتب انسانساز اسلام بودهاست و از چنان جایگاه با ارزشی برخوردار است که در قرآن کریم و روایات اهلبیت علیهم السلام به ویژه روایات امیرمؤمنان علی علیه السلام نیز به صورت مستقیم و غیر مستقیم به آن اشاره شده است؛ لکن تاکنون پژوهش علمی جامع و مستقلی درباره این مهم از دیدگاه امیرمؤمنان علیه السلام انجام نشدهاست؛ بر همین اساس با توجه به اهمیت مسئله مراقبه و با هدف تبیین و ترویج دیدگاه امیرمؤمنان علیه السلام در مورد این موضوع بر آن شدیم تا در پژوهش حاضر با روشی تحلیلی اسنادی با نگاهی نو و همهجانبه ماهیت یکی از ابعاد مراقبه که مراقبه خداوند از انسان است را در نهجالبلاغه مورد بحث و واکاوی قرار دهیم. از یافتههای پژوهش این است که در سخنان امیرالمؤمنین علیه السلام که پس از قرآن ماندگارترین سخن آدمیان است؛ مراقبه دارای اقسام و ابعاد وسیعی است و آثار متعددی را در پی خواهد داشت. نگاه امیرالمؤمنین علیه السلام نسبت به مراقبه نگاهی همهجانبه است که تنها متوجه نفس یا جسم نیست، بلکه اقسام متعددی دارد که متوجه خدا، انسان و نفس انسانی است و آثار آن نیز تنها متوجه دنیا یا آخرت آدمی نیست، بلکه آثاری همهجانبه است که در غایت به سعادت انسان در دنیا و آخرت منجر میشود.https://www.nahjmagz.ir/article_245356_9ef2e3d2a0e11a0da4adc7d50f403e12.pdfبنیاد بین المللی نهج البلاغهفصلنامه علمی پژوهشی پژوهشهای نهج البلاغه1735-805124420260220The Nature of Human Intuitive Connection with God from the Perspective of Ayn al-Qudat Hamadani and its Evaluation in Nahj al-Balaghaچگونگی ارتباط شهودی انسان باخدا از دیدگاه عینالقضات همدانی و ارزیابی آن با نهجالبلاغه187206245758FAهاجرمحمدی گم یکدانشجوی گروه ادیان و عرفان، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.0009-0005-1823-1362بخشعلیقنبریدانشیار،گروه ادیان و عرفان، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. (نویسنده مسئول)0000-0003-3786-2125عبدالرضامظاهریاستاد، گروه ادیان و عرفان، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.0009-0009-3270-6538Journal Article20240803This research investigates the nature of the human intuitive connection with God from the perspective of Ayn al-Qudat Hamadani and evaluates it in light of Nahj al-Balagha. The primary problem addressed in this study is the elucidation of the mechanisms for attaining divine intuition (Shuhud). The objective of this research is to conduct a comparative analysis of the views presented in these two sources regarding spiritual path (Suluk) and the methods of achieving intuitive knowledge of God. The research methodology is descriptive-analytical with a library-based approach, and data were extracted and examined from primary texts. The findings indicate that by categorizing human nature (Fitra) into three levels (pseudo-humans, true humans, and the elite of humans), Ayn al-Qudat emphasizes the importance of revitalizing Fitra as the inaugural step in the intuitive journey. On the other hand, Nahj al-Balagha, centered on monotheistic Fitra, proposes pathways such as self-knowledge, purification of the soul (Tazkiyah), and Wilayah (spiritual guardianship) to reach divine intuition. Both perspectives identify rationality, self-discipline, and connection with divine saints as key factors in this spiritual trajectory. This study contributes to a deeper understanding of the mystical and spiritual dimensions of the intuitive relationship between man and God.این پژوهش به بررسی چگونگی رابطه شهودی انسان باخدا از منظر عینالقضات همدانی و ارزیابی آن با نهجالبلاغه میپردازد. مسئله اصلی تحقیق، تبیین چگونگی دستیابی به شهود الهی است. هدف پژوهش، تحلیل تطبیقی دیدگاههای این دو منبع در زمینه سلوک معنوی و راههای رسیدن به شناخت شهودی خداوند است. روش تحقیق، توصیفی - تحلیلی با رویکرد کتابخانهای است و دادهها از متون اصلی استخراج و موردبررسی قرار گرفتهاند. یافتهها نشان میدهد که عینالقضات با تقسیم فطرت به سه سطح (شبه آدمیان، آدمیان حقیقی، و خواص آدمیان)، بر اهمیت احیای فطرت بهعنوان نخستین گام در سلوک شهودی تأکید دارد. از سوی دیگر، نهجالبلاغه با محوریت فطرت توحیدی، راههایی مانند خودشناسی، تزکیه نفس، و ولایت را برای رسیدن به شهود الهی پیشنهاد میکند. هر دو دیدگاه، عقلانیت، تهذیب نفس، و ارتباط با اولیای الهی را بهعنوان عوامل کلیدی در این مسیر معرفی میکنند. این پژوهش به درک عمیقتری از ابعاد عرفانی و معنوی رابطه شهودی انسان باخدا کمک میکند.https://www.nahjmagz.ir/article_245758_7fdbcd73a31bb9ad6fecabb98c5aac99.pdfبنیاد بین المللی نهج البلاغهفصلنامه علمی پژوهشی پژوهشهای نهج البلاغه1735-805124420260220Methodology of Confronting Deviant Cultures from the Perspective of Nahj al-Balagha and the Addressed Surahs with a Focus on the Educational Dimensionروششناسی مواجهه با فرهنگهای انحرافی از نظرگاه سُوَر مخاطبات و نهجالبلاغه با تمرکز بر بُعد تربیتی207236245357FAرقیهخلیلیهیات علمی گروه معارف، واحد شاهرود، دانشگاه آزاد اسلامی، شاهرود، ایران.0000-0001-7810-7164Journal Article20250203Jahili culture, across every era, predominantly manifests through deviations such as ignorance, prejudice, and corruption, posing a fundamental obstacle to human transcendence. This study employs a descriptive approach and qualitative content analysis with a comparative perspective, extracting data from the Quran and Nahj al-Balagha, grounded in a triadic educational framework. Findings reveal that these sources formulate a pedagogical model by integrating descriptive elucidation of deviations, prescriptive calls for reform, and practical refinement of traditions. This model, through the restoration of inherent dignity, enhancement of rationality, and reinforcement of allegiance to divine authority, guides humanity from the dominion of oppression, social fragmentation, arrogance, sexual aberrations, and Jahili illusions toward the establishment of justice, fraternal cohesion, humility, chastity, and reasoned thought. The Addressed Surahs systematically establish structured legal frameworks, while Nahj al-Balagha enriches these with deepened ethical paradigms and concrete, authentic exemplars, thereby promoting religious brotherhood, theocentrism, and rejection of allegiance to adversaries. Education, as the cornerstone of this paradigm, steers the redefinition of individual identity from Jahili deviations to sublime Islamic values, concurrently fostering social cohesion through fortified spiritual bonds. This research, via systematic analysis, unveils the dynamic capacity of these sources to purify traditions and institute a value system for cultural transformation against contemporary aberrations.فرهنگ جاهلی، در هر عصری، عمدتاً با انحرافاتی نظیر جهل، تعصب و فساد، مانعی بنیادین برای تعالی انسانی است. این پژوهش با روش توصیفی و تحلیل محتوای کیفی با رویکرد تطبیقی، دادهها را از قرآن و نهجالبلاغه استخراج کرده و بر چارچوب سهگانه تربیتی استوار نمودهاست. یافتهها نشان میدهد این دو منبع، با تلفیق تبیین توصیفی انحرافات، فراخوان توصیهای به اصلاح و تکمیل عملی سنن، الگویی تربیتی صورتبندی میکنند که از طریق احیای کرامت ذاتی، ارتقای عقلانیت و استوارسازی ولایتمداری، انسان را از سیطره ظلم، پراکندگی اجتماعی، خودبرتریطلبی، انحرافات جنسی و اوهام جاهلی به سوی استقرار عدالت، انسجام اخوتمحور، تواضع، پاکدامنی و تعقل رهنمون میسازد. سُوَر مخاطبات، ساختارهای شرعی را نظاممند و سازمانیافته پایهگذاری کرده و نهجالبلاغه، با تعمیق الگوهای اخلاقی و ارائه مصادیق عینی و حقیقی، این ساختارها را تکمیل میکند و بدینسان، اخوت دینی، خدامحوری و ردّ ولایت دشمنان را ترویج میدهند. تربیت، بهمثابه محور این الگو، فرآیند بازتعریف هویت فردی را از انحرافات جاهلی به ارزشهای متعالی اسلامی هدایت کرده و انسجام اجتماعی را با تقویت پیوندهای معنوی محقق میسازد. این مطالعه، با تحلیل نظاممند، ظرفیت پویای این منابع را در تهذیب سنتها و تأسیس نظام ارزشی برای تحول فرهنگی در برابر انحرافات معاصر آشکار میسازد.https://www.nahjmagz.ir/article_245357_13358c9cc2295ff828d0b561784dc5cc.pdfبنیاد بین المللی نهج البلاغهفصلنامه علمی پژوهشی پژوهشهای نهج البلاغه1735-805124420260318examination of Kant’s deontological system and the practical wisdom of Imam Ali (peace be upon him) in Nahj al-Balaghaمطالعهای تطبیقی در مبانی و غایات اخلاق: واکاوی نظام تکلیفگرای کانت و حکمت عملی امام علی علیه السلام در نهجالبلاغه237252234490FAعلیحسینی*. دانشیار گروه فلسفه، دانشکده علوم انسانی،دانشگاه یاسوج،یاسوج،ایران0009-0006-2753-7459Journal Article20241202Imam Ali (peace be upon him) in Nahj al-Balagha has been examined. The central issue is to investigate the extent of convergence and divergence between these two intellectual systems regarding foundational concepts in the field of ethics such as “good will,” “the absolute command,” “duty,” “intention,” “reason,” and “the place of religion.” The research method is descriptive-analytical with a comparative approach, and the data were extracted through a library study of Kant’s primary texts (such as Groundwork of the Metaphysics of Morals and Religion within the Limits of Pure Reason) and Nahj al-Balagha, and then subjected to comparative analysis. The findings show that despite apparent similarities in emphasizing the importance of intention, duty, and the intrinsic value of the human being, there are fundamental differences between the two views. The main cause of these differences lies in Kant’s anthropocentrism and the self-sufficiency of reason in his system versus the theocentrism and the revelatory nature of ethics in the intellectual framework of Nahj al-Balagha. This contrast in foundations leads to differences in the definition of the “absolute command” — reason-based versus divinely based — the source of duty (autonomous reason versus the sacred lawgiver), and also the role of “happiness” and “resurrection” in motivating and teleologically orienting moral action. The overall conclusion indicates that although Kantian ethics makes major contributions in the realm of rational deontology and in providing a universal criterion, the ethical system of Nahj al-Balagha, with its solid metaphysical backing, stronger motivation (a combination of reason, emotion, and faith), and a sublime teleology (nearness to God), possesses greater comprehensiveness, coherence, and practical efficacy in guiding individual and social life.مسئله محوری، بررسی میزان همگرایی و واگرایی دو نظام فکری کانت و حکمت عملی امام علی علیه السلام در مفاهیم بنیادینی چون اراده نیک، امر مطلق، تکلیف، نیت، عقل و جایگاه دین در حوزه اخلاق است. روش پژوهش، توصیفی-تحلیلی با رویکرد تطبیقی است و دادهها با مطالعه کتابخانهای متون اصلی کانت (مانند «بنیاد مابعدالطبیعه اخلاق» و «دین در محدوده عقل تنها») و نهجالبلاغه استخراج و تحلیل مقایسهای شدهاست. یافتهها نشان میدهد که با وجود شباهتهای ظاهری در تأکید بر اهمیت نیت، تکلیف و ارزش ذاتی انسان، تفاوتهای بنیادینی میان این دو دیدگاه وجود دارد. مهمترین علت این تفاوتها، ریشه در «انسانمحوری» و «خودبنیادی عقل» در نظام کانت در مقابل «خدا محوری» و «وحیانی بودن اخلاق» در منظومه فکری نهجالبلاغه دارد. این تقابل مبانی، به تفاوت در تعریف «امر مطلق» عقلبنیاد با «امر الهی» وحیبنیاد، نگاه به منشأ تکلیف و نیز جایگاه «سعادت» و «قیامت» در انگیزش و غایتبخشی به فعل اخلاقی منجر شدهاست. نتیجه کلی حاکی از آن است که اگرچه اخلاق کانت در عرصه وظیفهگرایی عقلانی و ارائه معیاری جهانشمول دستاوردهای بزرگی دارد، اما نظام اخلاقی نهجالبلاغه با داشتن پشتوانه متافیزیکی مستحکم، انگیزش و غایتشناسی متعالی، از جامعیت، و کارآمدی عملی بیشتری در هدایت زندگی فردی و اجتماعی برخوردار است.https://www.nahjmagz.ir/article_234490_a52e0791fc51d470af0a47bd561426c8.pdfبنیاد بین المللی نهج البلاغهفصلنامه علمی پژوهشی پژوهشهای نهج البلاغه1735-805124420260318An Analysis of the Thematic Validation of Sermon 89 of Nahj al-Balagha and the Investigation of its Attribution to Imam Ali (peace be upon him)واکاوی اعتبار سنجی مضمونی خطبۀ هشتاد نهجالبلاغه و تحلیل استناد آن به حضرت علی علیه السلام253272245358FAرضامهرآبادیدانش آموخته دکترای تفسیر تطبیقی، دانشگاه یزد، ایران.علیعربی آیسکاستادیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم، قم، ایران(نویسنده مسئول).0000-0002-8541-2690محمد رضابرکاتاستادیار گروه زبان و ادبیات عرب، دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم، قم، ایران.0000-0002-3529-4833Journal Article20250604The expressions in Sermon 89 of Nahj al-Balagha, particularly the phrase "deficiency of intellects" (nawaqis al-'uqul) regarding women, have been utilized as a pretext for the generalized condemnation of women and for assigning improper attributes to them, despite the existence of similar traditions attributed to the Prophet (peace be upon him and his family). Some researchers, while accepting the authenticity of the sermon's chain of transmission (isnad), have either denied its content or resorted to hermeneutic interpretation (ta'wil) due to its apparent contradiction with the Qur'an (e.g., the story of the daughters of Shu'ayb) and established historical facts (the existence of eminent women such as Lady Fatima peace be upon her, Asiya, and Maryam (peace be upon her). This research aims to examine the thematic validity of the sermon, investigate the possibility of such content being issued by Imam Ali (peace be upon him), and clarify its correct meaning without the need for common interpretive justifications through thematic and content analysis. The research methodology is descriptive-analytical, based on library resources. The findings—relying on probative arguments such as the method of compiling Nahj al-Balagha (the possibility of fragmented speech), the spiritual and linguistic connections between Sermons 13, 14, and 89, the context of issuance (Siyāq), attention to the beginning and end of the narration, the distinction between "situational" (fi al-waqi'ah) rather than "universal/essential" praise and blame, the existence of reliable visual narrators, and the apparent contradiction with historical facts—demonstrate that the content of the sermon is indeed attributable to Imam Ali (peace be upon him). These statements are not a general condemnation of women, but rather a critique of specific groups and individuals (both men and women) who exhibited reprehensible qualities under specific circumstances, thus negating the necessity for complex reinterpretations.عبارات خطبه هشتاد نهجالبلاغه، بهویژه تعبیر «نواقص العقول» درباره زنان، مستمسکی برای تقبیح کلی زنان و نسبتهای ناروا شده است؛ هرچند احادیث مشابهی از پیامبر اکرم’ نیز نقل شدهاست. برخی پژوهشگران با پذیرش سند خطبه، به دلیل مخالفت ظاهری با قرآن (مانند داستان دختران شعیب) و تاریخ قطعی (وجود زنان برجسته چون حضرت زهرا علیها السلام ، آسیه و مریم‘)، یا اصل محتوا را انکار کردهاند یا به تأویل و توجیه روی آوردهاند. این پژوهش با هدف واکاوی اعتبار مضمونی خطبه، بررسی امکان صدور چنین محتوایی از حضرت علی علیه السلام و تبیین صحیح آن بدون نیاز به تأویلات رایج، به تحلیل محتوایی و مضمونی میپردازد. روش پژوهش توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر منابع کتابخانهای است. یافتهها با تکیه بر ادله اثباتی شامل روش گردآوری نهجالبلاغه (احتمال تقطیع سخنان)، ارتباط معنوی و لفظی خطبههای ۱۳، ۱۴ و ۸۰، فضای صدور، توجه به صدر و ذیل روایت، قضیه فیواقعه بودن (نه حقیقیه) مدح و ذم، وجود روات معتبر بصری و مخالفت ظاهری با تاریخ قطعی، نشان میدهد که محتوای خطبه به حضرت علی علیه السلام مستند است. این بیانات نه عام زنان، بلکه نقد گروهها و اشخاص خاصی (اعم از مردان و زنان) است که در شرایط ویژه صفات مذموم داشتند و نیازی به تأویلات نیست.https://www.nahjmagz.ir/article_245358_f0d8627aaa32db1d5af320bbed5d3e51.pdfبنیاد بین المللی نهج البلاغهفصلنامه علمی پژوهشی پژوهشهای نهج البلاغه1735-805124420260220Abstracts of Arabic and English articlesچکیده مقالات عربی و انگلیسی273299245359FAJournal Articlehttps://www.nahjmagz.ir/article_245359_cafbf196095fde45d58b2bf1ddc834c7.pdf