Nahjolbalagheh Research

Nahjolbalagheh Research

Methodology of Confronting Deviant Cultures from the Perspective of Nahj al-Balagha and the Addressed Surahs with a Focus on the Educational Dimension

Document Type : Original Article

Author
Teacher of Shahroud College of Quranic Sciences
Abstract
Jahili culture, across every era, predominantly manifests through deviations such as ignorance, prejudice, and corruption, posing a fundamental obstacle to human transcendence. This study employs a descriptive approach and qualitative content analysis with a comparative perspective, extracting data from the Quran and Nahj al-Balagha, grounded in a triadic educational framework. Findings reveal that these sources formulate a pedagogical model by integrating descriptive elucidation of deviations, prescriptive calls for reform, and practical refinement of traditions. This model, through the restoration of inherent dignity, enhancement of rationality, and reinforcement of allegiance to divine authority, guides humanity from the dominion of oppression, social fragmentation, arrogance, sexual aberrations, and Jahili illusions toward the establishment of justice, fraternal cohesion, humility, chastity, and reasoned thought. The Addressed Surahs systematically establish structured legal frameworks, while Nahj al-Balagha enriches these with deepened ethical paradigms and concrete, authentic exemplars, thereby promoting religious brotherhood, theocentrism, and rejection of allegiance to adversaries. Education, as the cornerstone of this paradigm, steers the redefinition of individual identity from Jahili deviations to sublime Islamic values, concurrently fostering social cohesion through fortified spiritual bonds. This research, via systematic analysis, unveils the dynamic capacity of these sources to purify traditions and institute a value system for cultural transformation against contemporary aberrations.
Keywords

منابع
. قرآن کریم
. نهج‌البلاغه، 1414ق، سید‌رضی، محمد‌بن الحسین، چاپ اول،  قم: هجرت.
1. آصفی، محمد مهدی، 1385ش، در آینه وحی3(آرامش)، مترجم: علیرضا سروش و محمد حسین سرانجام، قم: موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی رحمه الله. 
2. ابن‌ابى‌الحدید، عز‌الدین ابو‌حامد،1377ش، شرح نهج‌البلاغه، تصحیح محمد ابوالفضل ابراهیم، چاپ اول، قم: کتابخانه عمومی آیة الله مرعشی نجفی.
3. ابن میثم بحرانی، میثم‌بن‌علی‌بن‌میثم، 1362ش، ‏شرح‏ نهج ‏البلاغه(ابن میثم)، چاپ دوم، دفتر نشر الکتاب، [بی‌جا].
4. بازرگان، عبد العلى، 1374ش، نظم قرآن، تهران: شرکت انتشارات قلم.
5. جواد علی، 1970م، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، بیروت: دارالعلم للملایین.
6. حسن ابراهیم حسن، 1365ش، تاریخ سیاسی اسلام، ترجمه: ابوالقاسم پاینده، نشر جاویدان.
7. زمخشری، محمود، 1407ق، الکشاف عن حقائق غوامض تنزیل، بیروت: دارالکتب العربی.
8. سیدقطب، إبراهیم حسین،  فی ظلال القرآن، 1412ق، بیروت: دار شروق.
9. سیوطی، جلال الدین، 1421ق، الإتقان فی علوم القرآن‏،‏ بیروت، دار الکتاب العربى.
10. شوشتری، محمد تقی، 1376ش، بهج الصباغه فی‌شرح نهج‌البلاغة، چاپ اول، تهران: موسسه انتشارات امیرکبیر.
11. شوقی ضیف، 1364ش، عصر جاهلی، ترجمه: علیرضا ذکاوتی قراگوزلو، تهران: امیرکبیر. 
12. طباطبایی، سید محمدحسین،1417ق، المیزان فی تفسیرالقرآن، قم: چاپ پنجم، جامعه مدرسین حوزه‌ علمیه.
13. طوسی، محمدبن حسن، بی‌تا، التبیان فی تفسیر القرآن، بیروت: دار احیاء التراث العربی.
14. عبدالحمید، محمد محیى الدین،‏ (بی تا)،ترجمه و شرح نهج‌البلاغه (عبده)‏، چاپ اول، قاهره: مطبعه الاستقامه‏.
15. عبدالعزیز سالم ،1383ش، تاریخ عرب قبل از اسلام، ترجمه: باقر صدری نیا، تهران: انتشارات علمی فرهنگی.
16. فقهی زاده،عبدالهادی زاده، ۱۳۷۴ش، پژوهشی در نظم قرآن، تهران: انتشارات جهاد دانشگاهی. 
17. فوزی، ابراهیم، 1983م، احکام الاسری فی الجاهلی و الاسلام، بیروت: دارالکلمه للنشر. 
18. فیض الکاشانی، محمد‌بن‌محسن، المحجة البیضاء،1376ش، تصحیح: علی اکبر غفاری، چاپ دوم، قم: دفتر انتشارات اسلامی.
19. قرشى سید على اکبر، قاموس قرآن، 1371ش، چاپ ششم،  تهران: دارالکتب الإسلامیة.
20. لسانی فشارکی، محمد علی؛ مرادی زنجانی، حسین، 1394ش، سوره شناسی (روش تحقیق ساختاری در قرآن کریم)، چاپ اول، قم: نصایح.
21. مجلسی، محمد باقر،1403ق، بحار الأنوار الجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار، چاپ دوم، بیروت: مؤسسه الوفا، 
22. محمد عبده، شرح نهج‌البلاغه،(بی تا)، مصحح: محمد محیی الدین عبدالحمید، قاهره: مکتبه الاستقامه،
23. محمود شحاته، عبدالله، ۱۳۶۹ش، درآمدی بر تحقیق در اهداف و مقاصد سوره‌های قرآن کریم، ترجمه حجتی، محمدباقر، چاپ دوم،  تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی. 
24. مکارم شیرازى، ناصر، 1375ش، پیام امام امیرالمؤمنین علیه السلام، چاپ اول، تهران: دارالکتب الاسلامیه.
25. مکارم شیرازى، ناصر، و همکاران،1374ش، تفسیر نمونه‏، تهران‏: دارالکتب الإسلامیة، چاپ اول. 
26. میبدی، رشیدالدین احمدبن ابی سعد، 1371ش، کشف الاسرار و عده الابرار، تحقیق: علی اصغر حکمت، تهران: امیرکبیر.
27. نوری، یحیی، 1355ش، جاهلیت و اسلام، تهران: انتشارات شهدا.
28. هاشمی خوئی، میرزا حبیب الله،1358ش، منهاج البراعة فی‌شرح‌نهج‌البلاغة، تصحیح سید ابراهیم میانجی، چاپ چهارم، تهران: مکتبة الاسلامیه.
مقالات
29. اسدی، علی، 1389ش، جاهلیت یک سرشت نه دوره‌ای گذرا،علوم قرآن و حدیث، شماره 84.
30. جلالی، غلامرضا، 1388ش، رابطه قدرت سیاسی و خرافه، حوزه،‌ شماره 151.
31. خلیلی، رقیه؛ رضا کهساری؛ نعمت ستوده؛ 1399ش، بررسی تطبیقی رویه‌های شاخص برون‌گرایی شخصیت از منظر روان‌شناسی و متون اسلامی، پژوهش در دین و سلامت. دوره 6 شماره 3، صص139-156. 
32. رزمجو، حسین، 1370ش، خرافات و راه مبارزه با آن، مشکو‌ة، شماره31، صص42- 65 
33. رستمی، محمد حسن، خامه گر، محمد، 1394ش، نگرشی نو به قلمرو قرآن بر پایه اهداف سوره‌های قرآن، پژوهش‌های قرآنی، سال بیستم، شماره1، صص6-29 
34. شعبان پور، محمد؛ بشارتی، زهرا، 1392ش، راهکارهای اخلاقی مقابله با مؤلفه‌های جاهلیت در جوامع مدرن با تکیه بر قرآن و دعای مکارم الاخلاق»، پژوهش نامه معارف قرآنی، سال چهارم، شماره15.     
35. صدر، سید موسی، 1383ش، قرآن و پدیده انحراف در جامعه،پژوهشهای قرآنی، شماره 37 و 38. 
36. على نظرى،پروین خلیلی، مسعود باوان پوری، ۱۳۹۸ش، بررسی فرآیند نشانه شناسی اجتماعی در نهج‌البلاغه با تکیه بر هویت و آداب معاشرت،پژوهش نامه علوی، سال دهم، شماره اول، صص ۲۱۵ – ۲۳۷.