Nahjolbalagheh Research

Nahjolbalagheh Research

An Analysis of the Thematic Validation of Sermon 89 of Nahj al-Balagha and the Investigation of its Attribution to Imam Ali (peace be upon him)

Document Type : Original Article

Authors
reza mehrabadi 1
ali arabi ayask 2
mohammad reza barakaat 3
1 دانش آموخته دکترای تفسیر تطبیقی دانشگاه یزد.
2 Assistant Professor, University of Holy Qur'an Sciences and Education, Qom, Iran
3 استادیار دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم، قم، ایران
Abstract
The expressions in Sermon 89 of Nahj al-Balagha, particularly the phrase "deficiency of intellects" (nawaqis al-'uqul) regarding women, have been utilized as a pretext for the generalized condemnation of women and for assigning improper attributes to them, despite the existence of similar traditions attributed to the Prophet (peace be upon him and his family). Some researchers, while accepting the authenticity of the sermon's chain of transmission (isnad), have either denied its content or resorted to hermeneutic interpretation (ta'wil) due to its apparent contradiction with the Qur'an (e.g., the story of the daughters of Shu'ayb) and established historical facts (the existence of eminent women such as Lady Fatima peace be upon her, Asiya, and Maryam (peace be upon her). This research aims to examine the thematic validity of the sermon, investigate the possibility of such content being issued by Imam Ali (peace be upon him), and clarify its correct meaning without the need for common interpretive justifications through thematic and content analysis. The research methodology is descriptive-analytical, based on library resources. The findings—relying on probative arguments such as the method of compiling Nahj al-Balagha (the possibility of fragmented speech), the spiritual and linguistic connections between Sermons 13, 14, and 89, the context of issuance (Siyāq), attention to the beginning and end of the narration, the distinction between "situational" (fi al-waqi'ah) rather than "universal/essential" praise and blame, the existence of reliable visual narrators, and the apparent contradiction with historical facts—demonstrate that the content of the sermon is indeed attributable to Imam Ali (peace be upon him). These statements are not a general condemnation of women, but rather a critique of specific groups and individuals (both men and women) who exhibited reprehensible qualities under specific circumstances, thus negating the necessity for complex reinterpretations.
Keywords
Nahj al-Balagha, Sermon 89, Women, Attribution of the Sermon to Imam Ali (peace be upon him), Thematic Analysis&emsp
منابع
. قرآن کریم.
. نهج‌البلاغه، 1379ش، ترجمه: سید جمال الدین دین پرور، تهران: بنیاد نهج‌البلاغه.
1. ابن ابی الحدید، عزالدین ابوحامد، 1404ق، شرح نهج‌البلاغه، تصحیح: محمد ابوالفضل ابراهیم، قم: کتابخانه عمومی آیت الله مرعشی نجفی.
2. ابن بابویه، محمد بن علی، 1362ش، الخصال، تصحیح: علی اکبر غفاری، قم: جامعه مدرسین.
3. ابن بابویه، محمد بن علی، 1378ق، عیون أخبار الرضا ‌علیه السلام‌ ، چاپ اول، تهران: نشر جهان.
4. ابن بابویه، محمد بن علی، 1389ش، معانی الاخبار، مترجم: حمیدرضا شیخی، قم: فکرآوران.ُ
5. ابن‌میثم، میثم بن علی، 1404ق، شرح نهج‌البلاغه، تهران: دفتر نشر الکتاب.
6. بخاری، محمد بن اسماعیل، 1410ق، صحیح البخاری، بیروت: دارالفکر.
7. برقی، احمد بن محمد بن خالد، ۱۴۳۳ق، طبقات الرجال، تحقیق: حیدر محمد علی بغدادی، قم: موسسه امام صادق ‌علیه السلام‌ .
8. ترمذی، محمد بن عیسی، 1402ق، سنن الترمزی، تحقیق: عبدالوهاب عبداللطیف، بیروت: دارالفکر.
9. راغب، حسین بن محمد، 1412ق، المفردات فی غریب القرآن، بیروت: دارالشامیه. 
10. ربّانی، محمد حسن، 1392ش، فقه الحدیث، چاپ سوم، قم: موسسه بوستان کتاب.
11. شیخ حر عاملى، محمد بن حسن، 1409ق، تفصیل وسائل الشیعة إلى تحصیل مسائل الشریعة، چاپ اول، قم: مؤسسة آل البیت ‌علیهم السلام‌ .
12. صالحی شامی، محمد بن یوسف، 1414ق، سبل الهدی و الرشاد فی سیره خیر العباد، تحقیق: عادل احمد عبد الموجود و علی محمد معوض، بیروت: دارالکتب العلمیه،
13. صدرالدین شیرازی، محمد بن ابـراھیم، ١٩٨١م، الحکمة المتعالیة فی اسفار اربعة العقلیـة، بیـروت: دار احیـاء التراث. 
14. طبرسی، فضل بن حسن، 1372ش، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، تحقیق: محمد جواد بلاغی، تهران: انتشارات ناصر خسرو. 
15. طوسی، محمد بن الحسن، 1407ق، تهذیب الاحکام، تحقیق: حسن الموسوی، تهران: دار الکتب الاسلامیه.
16. فضائلی، نیره، 1401ق، شبهات زن در نهج‌البلاغه و پاسخ به آن‌ها، تهران، سازمان تبلیغات اسلامی، شرکت چاپ و نشر بین‌الملل.
17. قطب الدین رازی، محمد بن محمد، بی‌تا، شرح مطالع الانوار فی المنطق، قم: نجفی.
18. کلینی، محمد بن یعقوب، 1367ش، الکافی، تحقیق: علی اکبر غفاری، تهران: دار الکتب الاسلامیه.
19. مجلسى، محمد باقر بن محمد تقى، 1403ق، بحار الأنوارالجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار، چاپ دوم، بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
20. مصطفوی، سید جواد، 1374ش، بهشت خانواده، مشهد: انتشارات هاتف.
21. مکارم شیرازی، ناصر، 1386ش، پیام قرآن، چاپ نهم، تهران: دارالکتب الاسلامیه. 
22. مهریزی، مهدی، 1390ش، شخصیت و حقوق زن در اسلام، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
23. نجاشی، احمد بن علی، ۱۴۲۴ق – ۱۳۸۲ش، فهرست اسماء مصنفی الشیعه، المشتهر به رجال نجاشی، مصحح: موسی شبیری زنجانی، قم: جماعة المدرسین الحوزة العلمیه القم، مؤسسه النشر الاسلامی
24. اشرف آل طه، سید حیدر؛ اسودی، علی، 1399ش، جایگاه فضای صدور در خطبه‌های نهج‌البلاغه با تکیه ‌بر موضوع اخلاق اجتماعی، دراسات حدیثه فی نهج‌البلاغه، دوره4، شماره7، ص123-136
25. ایروانی، جواد، 1401ق، تحلیل انتقادی «نقصان عقول زنان» مبتنی بر کاربردهای واژه عقل در روایات»، دوفصلنامه آموزه‌های حدیثی، دوره 6، شماره 11، ص81-102.
26. آقا پیروز، علی، 1395ش، بررسی کاربست روایات نقصان عقل در موضوع مدیریت زنان، اسلام و مدیریت،  شماره 8 و9، ص 103 - 132.
27. جعفری، اسمر، 1395، روایات نقصان عقل و ایمان زنان در بوته اعتبارسنجی، پژوهش دینی، شماره 32 ،ص 5 - 25.
28. طیبی، ناهید، 1395ش، بازپژوهی دیدگاه امام علی علیه السلام درباره عقل زنان با تأکید بر خطبه 80 نهج‌البلاغه، مطالعات اسلامی زنان و خانواده، ص75-94.
29. کریمیان، محمود، 1390ش، اعتبار و مفهوم سنجی روایات کاستی عقل زنان، علوم حدیث، شماره 62، ص 90 -118.
30. مسجدی، حیدر، 1394ش، نگاه فقه الحدیثی به روایات نواقص العقول، حدیث حوزه، شماره 10، ص 21-47.
31. میر قیصری سید روح الله، ١٣٩٣ش، نقش قضیه حقیقیه در اصول فقه، مطالعات اسلامی: فقه و اصول، سال چهل و ششم، شمارۀ پیاپی، ص197-220.