Nahjolbalagheh Research

Nahjolbalagheh Research

Investigating the Effects of Satanic Recognition on Human Upbringing from the Perspective of Nahj al-Balagha

Document Type : Original Article

Authors
Shahla Kazemi Miraki 1
Mohammad Reza Ezzati Fardoei 2
Kobra Khosravi 3
1 Ph.D. Student in Comparative Interpretation, University of Qom
2 Assistant Professor, Department of Quran and Hadith Sciences, University of Qom
3 Assistant Professor, Department of Arabic Language and Literature, Lorestan University
Abstract
Abstract
Islamic upbringing, whose ultimate goal is the attainment of human perfection and true felicity, encounters various obstacles such as the temptations and seductions of Satan. In Nahj al-Balagha, Imam Ali (peace be upon him)provides a profound analysis of Satan’s characteristics, his deviant methodologies in obstructing the human path, and the strategies for countering them. Satan influences the developmental process of the human being through several mechanisms, including polytheism (shirk), gradual temptation, the imposition of doubts, the conflation of truth and falsehood, the incitement of discord, the stimulation of prejudices, the reinforcement of self-centeredness (vanity), and the exploitation of human heedlessness. Awareness of these methods and the implementation of counter-strategies constitute a fundamental step in the journey of self-purification and proper upbringing. To maintain immunity against Satanic influence, Imam Ali (peace be upon him) proposes various remedies, such as emphasizing Tawhid (Divine Oneness), associating with the righteous, controlling anger, avoiding arrogance, steering clear of unfounded doubts and temptations, and focusing on inward reformation. Utilizing a descriptive-analytical method and relying on authoritative sources, this research endeavors to elucidate the role of Satanic recognition in Islamic upbringing and to present strategies for maintaining immunity from its negative effects through the teachings of Imam Ali (peace be upon him).
Keywords
Nahj al-Balagha
Islamic Upbringing
Recognition of Satan
منابع
قرآن کریم
نهج‌البلاغه،بی‌تا،شریف رضی، محمد بن حسین، تصحیح: صبحی صالح، قم: مؤسسه دارالهجره.
1. ابن ابی الحدید، عبدالحمیدبن هبه الله. 1390ش، شرح ابن ابی الحدید معتزلی، مترجم: غلامرضا لایقی، تهران: کتاب نیستان.
2. ابن احمد فراهیدی، خلیل. 1409 ق،العین، قم: نشر هجرت.
3. ابن بابویه، محمدبن علی. 1374ش،خصال شیخ صدوق، مترجم: محمدباقر کمره‌ای؛ تهران: کتابچی.
4. ابن درید، محمدبن الحسن. 1426ق،جمهره اللغه، ترتیب و تصحیح :عادل عبدالرحمن البدری‌؛ مشهد: مجمع البحوث الاسلامیه.
5. ابن فارس بن زکریا، ابوالحسن احمد. 1399ق،معجم مقاییس اللغة، بتحقیق و ضبط: عبدالسلام محمد هارون؛ بیروت: دارالفکر.
6. ابن ‌کثیر، اسماعیل بن عمر، 1398ق،البدایة والنهایة، گردآورنده: خلیل شحاده؛ بیروت: دارالفکر.
7. ابن میثم، میثم بن علی. 1375ش، شرح نهج‌البلاغه، مترجمین: قربانعلی محمدی مقدم، علی اصغر نوایی یحیی زاده، محمدصادق عارف، حبیب الله روحانی، محمدرضا عطایی، مشهد: آستان قدس رضوی.
8. باقری، خسرو. 1385ش،نگاهی دوباره به تربیت اسلامی، تهران: مدرسه.
9. بهشتی، محمد. 1387ش،مبانی تربیت از دیدگاه قرآن، تهران: انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه، چاپ اول.
10. بیستونی، زهرا، عظیمی، اسماء، دیانی، یاسر. 1382ش، شیطان‌شناسی از دیدگاه قرآن کریم، تهران: بیان جوان.
11. تمیمی آمدی، عبدالواحد بن محمد. ۱۴۱۰ ق، غرر الحکم و درر الکلم (به‌کوشش سید مهدی رجائی؛ چاپ دوم، جلد ۱). قم: دارالکتاب الاسلامی.
12. جعفری تبریزی، محمدتقی. 1376ش،ترجمه و تفسیر نهج‌البلاغه، تهران: دفتر مؤسسه تدوین و نشر آثار علامه جعفری.
13. جوادی آملی، عبدالله. 1387ش،مراحل اخلاق در قرآن، تنظیم و ویرایش علی اسلامی؛ قم: اسرا.
14. خطیب، محمد شحات. 1415ق،اصول التربیه الاسلامیة، ریاض: دارالخریجی.
15. دلشاد تهرانی، مصطفی. 1380ش، سیری در تربیت اسلامی، تهران: نشر و تحقیقات ذکر.
16. راغب اصفهانی، حسین بن محمود. 1412ق،مفردات الفاظ القرآن، بیروت: دارالقلم.
17. رفیعی، بهروز. 1388ش،آراء دانشمندان مسلمان در تعلیم و تربیت و مبانی آن، ج1، چاپ دوم، تهران: مؤسسه چاپ سبحان.
18. صالحی حاجی‌آبادی، نعمت‌الله. 1386ش،شیطان در کمینگاه، قم: گل‌های بهشت.
19. طوسی، محمدبن حسن. 1414ق، الامالی، قم: دارالثقافه.
20. مصطفوی، حسن. (بی‌تا). التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، بیروت: دارالکتب العلمیه.
21. مطهری، مرتضی. 1367ش،تعلیم و تربیت در اسلام، تهران: انتشارات صدرا.
22. مغنیه، محمدجواد. 1427ق، فی ظلال نهج‌البلاغه: محاوله لفهم جدید؛ قم: کلمه‌الحق.
23. مکارم شیرازی، ناصر. 1372ش، ‌تفسیر نمونه، تهران: دارالکتب الاسلامیه.
24. مکارم شیرازی، ناصر. 1390ش، پیام امام امیرالمؤمنین علیه السلام، با همکاری جمعی از فضلا و دانشمندان، جلد5 و 6 و 10 و 11، قم: انتشارات امام علی بن ابی‌طالب علیه السلام.
25. موسوی، عباس علی، ۱۴۱۸ق، شرح نهج‌البلاغه، (ج، ۱)، بیروت: دارالرسول الأکرم صلی الله علیه و آله و سلم.
26. نراقی، محمدمهدی، 1414ق،علم اخلاق اسلامی‌: گزیده کتاب جامع السعادات‌، ترجمه و گزینش جلال‌الدین مجتبوی‌، تهران‌: حکمت.
27. هاشمی خویی، حبیب‌الله بن محمد، ۱۴۰۰ق، منهاج البراعة، (ج، ۳)، تهران: مکتبة الاسلامیة.
پایان نامه و مقالات
28. آبادی، فاطمه، فتاحی زاده، فتحیه. 1400ش، «کاربست معناشناسی تاریخی در تحلیل معنای شیطان و ابلیس در قرآن کریم و نقد آرای لغت شناسان کلاسیک»، دوماهنامه جستارهای زبانی، دوره 12، ش 6، صص 533-565.
29. جعفرطیاری، مصطفی. 1396ش، « فرایند چیرگی شیطان بر انسان با رویکرد تربیتی در قرآن و حدیث»، آموزه‌های تربیتی در قرآن و حدیث، سال دوم، شماره پیاپی 3، صص 75-92.
30. خجسته‌مهر، کیوان؛ و اویسی، کامران. 1402، بررسی نظریه افلاطون در تعلیم و تربیت اسلامی بر اساس آیات و روایات با تأکید بر نگاه استاد مطهری. آموزه‌های تربیتی در قرآن و حدیث، ۹(۱)، ۱۷۳-۱۹۵.
31. خواجه بمی، محمدحسین. 1398ش، «درآمدی بر حکمت وجودی شیطان در منظومه تربیتی قرآن»، دو فصلنامه الاهیات قرآنی، سال هفتم، شماره 6، پیاپی 13، صص 81-95.
32. خوانین زاده، محمدعلی و نجارزادگان، فتح‌الله؛ ۱۳۹۳ش، بازخوانی دیدگاه‌های دانشمندان مسلمان در معنا و اشتقاق «ربّ». مطالعات قرآن و حدیث، ۸(۱)، ۳۳-۶۷.
33. شهریاری، روح‌الله. 1398ش، « تحلیل حدود مانعیت شیطان در تربیت دینی و راه‌های مقابله با آن از منظر قرآن»، معرفت، سال 28، شماره 9، پیاپی 264، صص 51-61.
34. صالحی، اکرم، اکبری، رضا. 1396ش، «نقش شیطان در تحقق شرور اخلاقی از دیدگاه فخر رازی»،  پژوهش‌های اعتقادی-کلامی، سال هفتم، شماره 28، صص 103-118.
35. فاطمی‌نیا، محبوبه‌سادات. ۱۳۹۲ش، شیطان از دیدگاه امام‌علی × با نگاهی به قرآن (پایان‌نامه کارشناسی ارشد). دانشگاه کاشان، دانشکده علوم انسانی.
36. مصباحیزدی، محمدتقی. 1389ش، «شیطان دشمن غدار و بی‌رحم»، معرفت، ش 150، صص 16-5. 
37. معماری، داوود، زمردی، محمد. 1394ش، «خشم و مدیریت آن در قرآن کریم»، سراج منیر، ش 18، صص 136-115. 
38. مهدی‌زاده، حسین. 1381ش، «کاوشی در ریشه قرآنی واژه تربیت و پیامد معنایی آن»، معرفت، ش 59، صص 104-110.