2
استاد، مدیرگروه رشته نهج البلاغه - دانشگاه علوم و حدیث
چکیده
فریب عوام توسط عوامفریبان, پدیدهای است که از دیر باز در کنش بین حکومتها و اربابان قدرت با مردم, به عنوان یک واحد اجتماعی, دیده شدهاست. علوم جامعهشناسی جدید نیز با بررسی این مهم از دو منظر؛ محرکهای عوامفریبان در جهتدهی توده و نیز قرارگرفتن توده در مسیر اهداف گروهی خاص, توجه ویژهای به این پدیده اجتماعی با عنوان عوامفریبی نموده است. پژوهش حاضر به تبیین و شناخت ویژگیهای عوامفریبان در جهتدهی عوام, بر اساس تاریخ حکومت کوتاه امام علی علیه السلام و آموزههای ایشان, پرداختهاست. بر طبق شواهد تاریخی, مخالفان امام علیه السلام, با فریب عوام, سعی در بهدست گرفتن قدرت و حذف امام علیه السلام از حکومت بودهاند و وجود این پدیده, زمینهساز حذف حکومت علوی و انتقال قدرت به عوامفریبان گشتهاست. نتایج حاصل از این پژوهش با روش تحلیل محتوا و جمعآوری اطلاعات به روش کتابخانهای و از دو منظر بنیادی و کاربردی, نشاندهنده این است که حاکمان قدرت و ارباب رسانه, با داشتن ویژگیهایی نظیر نفاق,آراستگی ظاهر و فساد باطن، انسجام و اتحاد بر باطل، دنیاطلبی, همدستی با شیطان و رهبر قراردادن او, شبهه افکنی و هیاهوگری در جامعه به عنوان خواص باطل, حضور دارند و جامعه را به سمت اهداف خاص خود هدایت میکنند.
طالقانی, سید محمود, 1389ش، مجموعه آثار, به کوشش سید هادی خسروشاهی, جلد1، تهران: موسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران و شهراداری تهران.
طباطبائی, سید محمد حسین,1374ش، المیزان فی تفسیر القرآن, ترجمه سید محمد باقر موسوی همدانی, جلد 9، قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه ى مدرسین حوزه علمیه قم.
طبرسی, فضل بن حسن,1372ش، مجمع البیان فی تفسیر القرآن, جلد5، طهران: انتشارات ناصرخسرو.
طبری, ابوجعفر محمد بن جریر طبری,1387ق، تاریخ طبری, تاریخ الامم و الملوک, ,جلد2،تحقیق: محمد ابوالفضل ابراهیم، بیروت: دارالتراث.
فراهیدى، خلیل بن احمد,1409ق، کتاب العین, جلد1 و7، قم: انتشارات هجرت.
کلینی، محمد بن یعقوب،1429ق، الکافی، جلد 4، قم: انتشارات دارالحدیث.
کواکبی, سید عبدالرحمان, 1378ش، طبایع الاستبداد, مترجم: عبدالحسین میرزای قاجار, قم: مرکز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی.
ماکیاولی, نیکولو, 1366ش، شهریار, ترجمه داریوش آشوری, تهران: نشر پرواز.
مکارم شیرازی, ناصر,1375ش، پیام امام امیر المؤمنین علیهالسلام, شرح تازه و جامعی بر نهج البلاغه, تهران: دارالکتب الاسلامیه.
نائینی, محمدحسین, 1386ش، درآمدی بردینداری مردم به همراه متن اصلی کتاب تنبیه الامة و تنزیه الملة, بازنویسی و گردآوری محسن هجری و پینوشت محمود طالقانی, تهران: صمدیه.
یعقوبی, احمد بن ابی یعقوب ابن واضح, 1371ش، تاریخ یعقوبی, جلد2، ترجمه محمد ابراهیم آیتی، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی
حق شناس، محمد علی، سامعی، حسین، انتخابی، نرگس، 1398ش، فرهنگ معاصر هزاره انگلیسی – فارسی تهران: انتشارات فرهنگ معاصر
بابایی، پرویز، 1390ش، فرهنگ اصطلاحات فلسفه، تهران: موسسه انتشارات نگاه.
مقالات
امام جمعهزاده, سید جواد, 1381ش، آسیبشناسی جامعه و حکومت اسلامی در نهج البلاغه, فصلنامه علمی پژوهشی علوم سیاسی, شماره 17, ص 179-190.
آخوندی, محمدباقر, پاییز و زمستان 1393ش، سنخشناسی نفاق در قرآن(بررسی جامعه شناختی پدیده نفاق), ، آموزههای قرآنی دانشگاه علوم اسلامی رضوی, شماره 20،ص53 – 76.
مرتضوی, سید ضیاء, زمستان 1379ش، اصولگرائی علوی در چالش با ماکیاولیسم اموی, فصلنامه حکومت اسلامی, شماره 18. ص 2-16.
حسینی الست,سید حسن و دلشاد تهرانی,مصطفی . (1398). ویژگیهای عوامفریبان برمبنای آموزههای امام علی علیه السلام. فصلنامه علمی پژوهشی پژوهشهای نهج البلاغه, 18(4), 187-208.
MLA
حسینی الست,سید حسن , و دلشاد تهرانی,مصطفی . "ویژگیهای عوامفریبان برمبنای آموزههای امام علی علیه السلام", فصلنامه علمی پژوهشی پژوهشهای نهج البلاغه, 18, 4, 1398, 187-208.
HARVARD
حسینی الست سید حسن, دلشاد تهرانی مصطفی. (1398). 'ویژگیهای عوامفریبان برمبنای آموزههای امام علی علیه السلام', فصلنامه علمی پژوهشی پژوهشهای نهج البلاغه, 18(4), pp. 187-208.
CHICAGO
سید حسن حسینی الست و مصطفی دلشاد تهرانی, "ویژگیهای عوامفریبان برمبنای آموزههای امام علی علیه السلام," فصلنامه علمی پژوهشی پژوهشهای نهج البلاغه, 18 4 (1398): 187-208,
VANCOUVER
حسینی الست سید حسن, دلشاد تهرانی مصطفی. ویژگیهای عوامفریبان برمبنای آموزههای امام علی علیه السلام. النهج, 1398; 18(4): 187-208.