بیتردید نهجالبلاغه جامعترین کتاب پس از قرآن است که میتواند راهنمای انسان در تمام ابعاد زندگی به شمار آید و هدایت بشر را در عرصههای گوناگون عهدهدار شود. این کتاب گرانسنگ مفاهیم انتزاعی گستردهای را در خود جای داده است که بدون شک بیان اینگونه مفاهیم با زبان روزمره ممکن نیست و برای نزدیک کردن موضوع به فهم و ذهن مخاطب، باید از ابزارهای زبانی مناسب استفاده کرد که «استعاره» از پرکاربردترین این ابزارهاست. امام علی (ع) گاهی در کلام خود برای ترغیب مخاطب به انجام امور پسندیده و برحذر داشتن وی از اعمال ناپسند از ساختار طلبی استفاده میکند؛ لذا پژوهش حاضر سعی دارد آن دسته از جملات طلبی که ساختار استعاری دارند و در عین حال عهدهدار انتقال مفاهیم انتزاعی هستند را از خطبههای نهجالبلاغه استخراج نموده و بر اساس نظریه «استعاره شناختی» آنها را مورد تحلیل و بررسی قرار دهد. نتایج تحقیق حاکی بر این است که امیر سخن با استفاده از نگاشتهای برگرفته از زندگی روزمره که برای همگان قابل درک است، به مفهومسازی حوزة مقصد میپردازد و بر اساس میزان آگاهی و شناخت مخاطب از مفهوم موردنظر، از انواع استعاره شناختی استفاده میکند.
شفیعی کدکنی، محمدرضا، صور خیال در شعر فارسی، چاپ سوم، تهران: انتشارات آگاه، 1366ش.
صفوی، کوروش، فرهنگ توصیفی معنیشناسی، چاپ اول، تهران: فرهنگ معاصر، 1384ش.
...................... ، درآمدی بر معنیشناسی، چاپ پنجم، تهران: انتشارات سوره مهر، 1392ش.
...................... ، استعاره، چاپ اول، تهران: نشر علمی، 1396ش.
طباطبایى، سید محمد حسین، المیزان فى تفسیر القرآن، چاپ پنجم، قم: دفتر انتشارات اسلامى جامعهى مدرسین حوزه علمیه قم، 1417ق.
طیب، سید عبد الحسین ، أطیب البیان فی تفسیر القرآن، چاپ دوم، تهران: انتشارات اسلام، 1378ش.
فتوحی، محمود، سبکشناسی، نظریهها، رویکردها و روشها، چاپ دوم، تهران: انتشارات سخن، 1392ش.
فیض کاشانی، محسن، علم الیقین فی اصول الدین، چاپ سوم، قم: بیدار، 1392ش.
قاسم زاده، حبیب الله، استعاره و شناخت، چاپ اول، تهران: کتاب ارجمند، 1392ش.
کوچش، زلتن، مقدمهای کاربردی بر استعاره، ترجمه: ابراهیم شیرین پور، چاپ اول، تهران: سمت، 1393ش.
لیکاف، جورج و مارک جانسون، استعارههایی که باور داریم، ترجمه: راحله گندمکار، چاپ اول، تهران: نشر علمی، 1396ش.
المتقی الهندی، علاءالدین علی بن حسام الدین، کنز العمال فی سنن الأقوال و الأفعال، بیروت: داراحیاء التراث العربی، 1431ق.
مکارم شیرازى، ناصر، تفسیر نمونه، چاپ اول، تهران: دار الکتب الإسلامیة، 1374ش.
نراقی، احمدبن محمدمهدی، معراج السعادة، چاپ چهاردهم، تهران: هجرت، 1398ش.
یارمحمدی، لطف الله، شانزده مقاله در زبانشناسی کاربردی و ترجمه، چاپ اول، شیراز، نشر نوید، 1372ش.
مقالات
عربی، موسی (1397)، استعاره مفهومی گناه در سخنان امام علی × با تکیه بر نهجالبلاغه (رویکرد شناختی)، پژوهشهای نهجالبلاغه،شماره 59،صص 106-81 .
غضنفری، سید اکبر، مهری قادری بیباک و محمدجنتی فر(1397)، بررسی و تحلیل استعارههای شناختی نهجالبلاغه در حوزه دنیا و آخرت، پژوهشهای نهجالبلاغه،شماره 56، صص107- 85 .
هوشنگی، حسین و محمود سیفی، «استعارههای مفهومی در قرآن از منظر زبانشناسی شناختی»، پژوهشنامه علوم و معارف قرآن کریم، (1388)، شماره 3، صص34-9.
