فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه

فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه

شاخصه های همگرایی مردم با حکومت اسلامی از منظر نهج البلاغه و صحیفه امام خمینی(ره) با رویکرد بینامتنی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
گروه معارف اسلامی دانشکده علوم پزشکی دانشگاه گیلان
چکیده
همگرایی مردم با نظام، از راهبردهای نظام اسلامی، برای حفظ و تقویت حکومت اسلامی است. این موضوع، در نهج‌البلاغه و آثار متأثّر از آن، نمود ویژه­ای دارد. از میان آثار متأخّرِ متأثّر، صحیفه امام رحمه الله بیاناتی از امام خمینی رحمه الله را در موضوع همگرایی مردم با نظام در بردارد و نشان می­‌دهد ایشان، از مفاهیم و ادبیّات کلام علوی علیه السلام دراین موضوع،  تأثیر زیادی گرفته­ است. بینامتنیت، از جمله مباحث نوین در حوزه مطالعات ادبی است که به بررسی روابط بین دو متن می پردازد. نظریه­ پردازان مختلف، با خاستگاه­‌ها وتحلیل­‌های متفاوتی، به تبیین این روش پرداخته­‌اند. این پژوهش، بر آن است در موضوع همگرایی مردم با حکومت اسلامی، نحوه تأثیرپذیری کلام امام خمینی رحمه الله از کلام حضرت امام علی علیه السلام را به شیوه بینامتنیت بررسی نماید تا بتواند تحلیل نوینی از شیوه اقتباس و نحوه تأثیرپذیری ایشان از اندیشه علوی را نمایان سازد. با تأمّل در خوانش دو متن، سیطره و تأثیر فراوان کلام امیرالمؤمنین علیه السلام بر امام خمینی رحمه الله اثبات می­‌گردد. با تحلیل گونه­‌های بینامتنیت دو متن، بیشترین فراوانی به روابط بینامتنی مضمونی و از نوع نفی متوازی تعلّق دارد. همچنین امام خمینی رحمه الله در دو محور مبانی و اقدامات عملی، جهت تبیین همگرایی مردم با نظام اسلامی، از نهج‌البلاغه بهره گرفته است.
کلیدواژه‌ها

منابع
1. نهج‌البلاغة، 1414ق، (تحقیق: صبحی صالح)، قم: هجرت.
2. آبراهامز، جی.اچ، 1364ش، مبانی و رشد جامعه‌شناسی. (مترجم: حسن پویان)، تهران: چاپبخش.
3. آقا نوری، علی، 1387ش، امامان شیعه و وحدت اسلامی. قم: دانشگاه ادیان و مذاهب.
4. آلن، گراهام، 1385ش، بینامتنیت. (ترجمه: پیام یزدانجو)، چاپ اول، تهران: نشر مرکز.
5. ابن‌ابی‌الحدید، عبدالحمید، 1379ش، جلوه تاریخ در شرح نهج‌البلاغه ابن ابی الحدید، (ترجمه: محمود مهدوی دامغانی)، چاپ دوم، تهران: نشر نی.
6. ابن میثم، علی،1366ش، اختیار مصباح السالکین؛ شرح نهج‌البلاغه الوسیط، مشهد: آستان قدس رضوی، بنیاد پژوهشهای اسلامى.
7. ایبرمز، تم.اچ، گالت هرنم، جفری، 2008م، فرهنگ توصیفی اصطلاحات ادبی. (ترجمه: سعید سبزیان)، تهران: انتشارات رهنما.
8. ایرناریما، مکاریک، 1384ش، دانشنامه نظریه‌های ادبی معاصر. (ترجمه: مهران مهاجر و محمّد نبوی)، چاپ اول، تهران: نشر آگه.
9. بیرو، آلن، 1380ش، فرهنگ علوم اجتماعی، (ترجمه: باقر ساروخانی). چاپ چهارم، تهران: انتشارات کیهان.
10. تمیمى آمدى، عبد الواحد بن محمد ،1410ق، غرر الحکم و درر الکلم‏، تحقیق: مهدی رجائی، قم: دار الکتاب الإسلامی‏.
11. جعفری، محمدتقی ،1386ش، ترجمه و تفسیر نهج‌البلاغه، چاپ دهم، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
12. خمینی، روح الله رحمه الله (بی‌تا)، صحیفه امام رحمه الله، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی رحمه الله.
13. -------------،1379ش، کتاب البیع، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی رحمه الله.
14. شرقی، محمد علی ،1366ش، قاموس نهج‌البلاغه، تهران: دار الکتب الإسلامیه.
15. طعمه حلبی، أحمد، 2007م، التناص بین النظریه و التطبیق: شعر البیاتی نموذجاً، دمشق، الهیئه العامه السوریه للکتاب.
16. قائمی‌نیا، علیرضا، 1393ش، بیولوژی نص. چاپ دوم، تهران: سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
17. عزام، محمد ،2001م، النص الغائب، دمشق: منشورات اتحاد الکتاب العرب.
18. کریستوا، ژولیا، 1384ش، نوئل مک‌آفی. (ترجمه: مهرداد پارسا). تهران: نشر مرکز.
19. مکارم شیرازی، ناصر و همکاران، 1375ش، پیام امام، تهران: دارالکتب الإسلامیه.
20. ناهم، احمد، 2004م التناص فی شعر الرواد دراسة. الطبعه الأولی، بغداد، دار الشؤون الثقافیه العامه.
21. وعدالله، لیدیا، 2005م، التناص المعرفی فی شعر عزّالدین المناصره. عمان: دار مجد لاوی للنشر و التوزیع
مقاله
22. شعبانی، احمد، عربلو، مرتضی،1397ش، «مؤلفه‌های کنترلی حاکم بر انگیزه و رفتار اقتصادی انسان(از منظر اقتصاد اسلامی)». دوفصلنامه علمی- پژوهشی مطالعات اقتصاد اسلامی، سال دهم، شماره دوم، پیاپی 20.