فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه

فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه

انتخابات و استعاره‌ی امانت در آموزه های نهج‌البلاغه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشگاه ایلام.(نویسنده مسئول).
2 دانشجوی دکتری رشته فقه و مبانی حقوق دانشگاه مفید و پژوهشگر حوزوی.
چکیده
استعاره به مثابه ابزاری در دست محققین مطالعات معناشناختی می­باشد، تا به وسیله آن به کشف مفاهیم جدید بپردازند. استعاره با ساده­سازی مفهومی سبب می‌شود مفاهیم غامض در پیشگاه فهم انسان قرار گرفته و روشن گردند. در مورد انتخابات در فرهنگ سیاسی ایران، استعارات گوناگونی استعمال شده است و از انتخابات به مثابه فرهنگ، نظام سیاسی، ثمره­ی فرهنگ سیاسی، ابزار سلطه، تعهد و ... یاد شده است، اما چند سالی است استعاره امانت وارد ادبیات سیاسی ایران شده و از رأی مردم و نتیجه انتخابات به عنوان امانت یاد می­شود. با توجه به نشأت گرفتن این تعبیر از فقه سیاسی، بر آن شدیم تا با استفاده از آموزه­های عمیق نهج­البلاغه، به واکاوی این تعبیر بپردازیم تا روشن شود که آیا می­توان امانی دانستن آرای مردم را منتسب به شرع دانست، یا خیر؟ از طرفی روشن گردد که آرای مردم امانت حقیقیه است تا دارای تبعات فقهی باشد، یا فقط تعبیری استعاری است که در جهت تبیین این مقوله بکار رفته است؟ این پژوهش که به روش توصیفی- تحلیلی نوشته شده، با بررسی فرازهایی از نهج­البلاغه، ماهیت انتخابات، آرای مردمی و نتیجه­ی انتخابات فرضیه دوم را تقویت نموده است و گزاره­ی «انتخابات امانت است» را صرفا یک تعبیر استعاری نمی­داند.
کلیدواژه‌ها

  1. منابع

    قرآن کریم

     نهج‌البلاغه، سید الرضی، أبو الحسن محمّد، 1374ش، مصحح: صبحی صالح، قم: مرکز البحوث الاسلامیه.

    1. ابن ابی الحدید، عبدالحمید، بی­تا، شرح نهج‌البلاغه، قم: مکتبة آیة الله العظمی المرعشی النجفی (ره).
    2. ابن العربى، محمد بن عبدالله، 1408ش، احکام القرآن، بیروت: دارالجیل.
    3. ابن منظور، محمد بن مکرم، 1414ق، لسان العرب، بیروت: دار صادر.
    4. امام خمینی، روح الله، 1394ش، جهاد اکبر یا مبارزه با نفس، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی ره.
    5. انصاری، محمد علی، 1424ق، الموسوعة الفقهیة المیسر، قم: ‌مجمع الفکر الاسلامی.
    6. آمدى، عبد الواحد بن محمد، 1410ق، غرر الحکم و درر الکلم، چاپ دوم، قم: دار الکتاب الإسلامی‌.
    7. حرانی،ابن شعبه، 1382ش، تحف العقول عن آل الرسول صلی الله علیه و آله و سلم، قم: دارالحدیث.
    8. حسینی، جعفر، 1397ش، اسالیب‌البیان فی‌القرآن، قم: بوستان کتاب.
    9. حسینی، عبدالزهراء، 1409ق، مصادر نهج‌البلاغه، بیروت: دارالزهراء.
    10. حویزى، محمد، 1402ق، التفسیر لکتاب الله المنیر، قم: چاپخانه علمیه.
    11. دوورژه، موریس، 1376ش، جامعه شناسی سیاسی، ترجمه: ابوالفضل قاضی، تهران: دادگستر.
    12. راغب، حسین بن محمد، 1412ق، مفردات الفاظ قرآن، بیروت: الدارالشامیه.
    13. شمیسا، سیروس، 1388ش، معانی و بیان، چاپ دوم. تهران: میترا.
    14. شوکانى، محمد بن على، 1414ق، فتح القدیر، دمشق: دار ابن کثیر.
    15. طوسی، محمدبن حسن، 1409ق، التبیان فی التفسیر القرآن، بیروت: مکتبه الاعلام الاسلامی.
    16. عمید زنجانی، عباسعلی، 1389ش، نظارت بر اعمال حکومت و عدالت اداری، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
    17. فیروزآبادی، محمدبن یعقوب، 1415ق، القاموس المحیط، بیروت: دار الکتب العلمیه.
    18. فیومی، احمدبن محمد، 1414ق، مصباح المنیر، قم: دارالهجره.
    19. قرشی، علی اکبر، 1386ش، قاموس قرآن، تهران: دارالکتب الاسلامیه.
    20. قزوینی، ملاعلی، 1414ق، صیغ العقود و الایقاعات، قم: شکوری.
    21. کاظمی، جواد بن سعد الفاضل، 1389ش، مسالک الافهام الی آیات الاحکام، قم: مرتضوی.
    22. مازندرانی، محمد هادی، 1389ش، انوارالبلاغه، تهران: روجین مهر.
    23. محمود محمد، خلیل، 1413ق، المسند الجامع، بیروت: دار الجیل للطباعة والنشر.
    24. مغربی، نعمان بن محمد تمیمى‌، 1385ش، دعائم الإسلام‌، چاپ دوم، قم: مؤسسه آل البیت علیهم السلام
    1. مکارم، ناصر، 1382ش، برگزیده تفسیر نمونه‏، تنظیم و تدوین: احمدعلی بابایی، تهران: دار الکتب الإسلامیة.
    2. منتظری، حسینعلی، 1366ش، دراسات فی ولایه الفقیه و فقه الدوله الاسلامیه، قم: المرکز العالمی للدراسات.
    3. نوری ، میرزا حسین، 1407ق، مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، قم: آل البیت علیهم السلام لاحیاءالتراث.
    4. هاشمی، احمد، 1386ش، جواهرالبلاغه، قم: مرکز مدیریت حوزه علمیه.
    5. همایی، جلال الدین، همایی، ماهدخت بانو، 1370ش، درباره معانی و بیان، تهران: هماذر.

    مقاله­ ها:

    1. حسین پناهی، فردین، شیخ احمدی، سید اسعد، 1396ش، بررسی نقش استعاره در تکوین پساساختارگرایی با تکیه بر آرای دریدا، مجله فنون ادبی، سال نهم شماره2، از صفحه 103 تا صفحه118 .