فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه

فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه

معرفی و اعتبارسنجی مطالعات رابرت گلیو پیرامون حضرت علی(ع) در مقاله Ali b. Abi Taleb. Encyclopedia of Islam

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
*. دانشیارگروه معارف اسلامی، دانشگاه پیام نور،تهران، ایران.
چکیده
دایره المعارف اسلام، مهم‌ترین منبع علمی پژوهشگران غربی جهت آشنایی با معارف قرآنی و مطالعه اسلام به شمار می‌رود؛ تعیین درجه اتقان پژوهش‌های آن، نیازمند نقد و بررسی جدی است. بررسی آثار مستشرقان درباره قرآن و معارف اسلامی برای ما مسلمان‌ها، امری انکارناپذیر است. باتوجه‌به جایگاه حضرت علی×به‌عنوان امام اول شیعیان و موقعیت برتر ایشان در اعتقادات شیعیان، خاورشناسان در مطالعات خود به جنبه‌های مختلف زندگی ایشان پرداخته و دو دیدگاه کاملاً متفاوت را ارائه کرده‌اند: دیدگاه مثبت‌اندیش که حاصل مطالعه غربیان در آثار معتبر بوده، ویژگی‌های علمی ایشان را در زمینه تفسیر، حقوق، سیاست، فقه، خطابه و سخنوری و ... تحسین کرده و دیدگاه منفی که نتیجه نگاه مغرضانه و عدم استفاده از منابع اصیل و ارائه نظرات تشکیکی پیرامون شخصیت حضرت بوده­است. اکثر مقالات این کتاب نتیجه تلاش فکری محققان غربی بوده که متأسفانه به دلیل عدم دسترسی به منابع مرجع، دچار اشتباهات فاحش شده‌اند. در این پژوهش به روش مطالعه کتابخانه‌ای و با رویکرد تحلیلی-انتقادی به بررسی اثر رابرت گیلو پیرامون امام علی علیه السلام و نقد شبهات مطروحه ایشان می‌پردازیم. نتایج پژوهش نشان‌دهنده، عدم دسترسی و مراجعه مستشرقان به کتب مرجع، تعصب، غرض‌ورزی و ناتوانی از شناساندن صحیح امام علی علیه السلام به جامعه غربی می‌باشد.
کلیدواژه‌ها

  1. منابع:

    قرآن کریم

    نهج‌البلاغه، 1387ش، سیدرضی شریف، ترجمه: سیدجعفر شهیدی، تهران: سازمان انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی.

    1. ابن ابی الحدید عبدالحمید بن هبه الله ، بی تا، شرح نهج‌البلاغه، بیروت: دار المکتبه ‌الحیاه.
    2. ابن اثیر جزری عزالدین، 1399 ق، الکامل فی التاریخ، بیروت: دارالصادر.
    3. ابن اعثم ابو محمد احمد کوفی، 1412، الفتوح، بیروت: دارالفکر.
    4. ابن جوزی عبدالرحمن بن علی،1401ق، تذکره الخواص، بیروت: مؤسسه اهل البیت.
    5. ابن حجر عسقلانی شهاب الدین احمد بن علی، 1379ق ، فتح الباری، ج8، بیروت: دارالمعرفه.
    6. ابن حنبل احمد (بی‌تا). مسند، ج4، بیروت: دار احیاء التراث العربی.
    7. ابن صباغ مالکی نورالدین علی بن محمد،1409ق، الفصول المهمه فی معرفة أحوال الأئمه علیهم السلام، بیروت: دارالاضواء.
    8. ابن عساکر ابوالقاسم علی بن الحسن، 1995م، تاریخ مدینه دمشق، دراسه و تحقیق: علی شیری، بیروت: دارالفکر.
    9. ابن قتیبه دینوری عبدالله بن مسلم، 1388ق، الامامه و السیاسه، تحقیق: طه محمد الزینی، بیروت: دارالمعرفه.
    10. ابن هشام محمد بن عبدالمالک، 1363ش، السیر ةالنبویه ج1و2، تحقیق: مصطفی السقا و دیگران، قم: انتشارات ایران.
    11. اسعدی مرتضی، تشیع در جهان امروز، 1373ش، سیری در فرهنگ و تاریخ، دائره المعارف تشیع، تهران: سعید محبی.
    12. اصفهانی ابوالفرج، 1987م، مقاتل الطالبیین، شرح و تحقیق: سید احمد صقر، الطبعة الثانیه، بیروت: مؤسسةالاعلی للمطبوعات.
    13. آذری نژاد ایمان، ابوطالب،1390، دانشنامه کلام اسلامی، سبحانی تبریزی جعفر، ج1، تهران: امام صادق علیه السلام.
    14. بحرانی هاشم بن سلیمانی، 1415ق، حلیه الابرار فی احوال محمد و آله الاطهار علیهم السلام، ج4، قم: مؤسسه المعارف الاسلامیه.
    15. براون ادوارد، 1375ش، تاریخ ادبیات ایران، ترجمه: بهرام مقدادی، تهران: مروارید.
    16. بلاذری احمد بن یحیی، 1400ق، انساب الاشراف، ج1، بیروت: دارالنشر.
    17. بیضون ابراهیم، 1379ش، رفتار سیاسی امام علی در آینه تاریخ، ترجمه: علی اصغر محمدی سیجانی، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
    18. ثقفی ابواسحاق ابراهیم بن محمد سعید، 1411ق، الغارات، ج1، تحقیق: سیدعبدالزهراء الحسینی، قم: دارالکتب الاسلامی.
    19. حسینی،1387ش، شیعه‌پژوهی و شیعه‌پژوهان انگلیسی‌زبان، قم: انتشارات مؤسسه شیعه‌شناسی.
    20. خطیب بغدادی احمد، 1417ق،تاریخ بغداد، ج8، بیروت: دار الکتب العلمیه.
    21. دونالدسون،1990م، عقیده الشیعه ص 25،تعریب ع.م، بیروت:مؤسسه المفید.
    22. زمخشری محمود بن عمر ، 1407ق، ج1، الکشاف، بیروت: دار الکتاب ‌العربی.
    23. ساوارای،1349ش، محمد ستاره­ای که در مکه درخشید، مؤسسه مطبوعاتی فرخی.
    24. صدوق محمد بن علی، 1400ق، امالی، بیروت: مؤسسه الاعلمی للمطبوعات.
    25. طبری ابوجعفر محمد بن جریر ، بی تا، ج2، تاریخ الامم والملوک، بیروت: منشورات مؤسسه الاعلمی للمطبوعات.
    26. طبرسی ابوعلی فضل بن حسن،1417ق، اعلام الوری باعلام الهدی، ج1، قم: مؤسسه اهل­ البیت علیهم السلام لاحیاء التراث.
    27. عاملی سید جعفر مرتضی، 1426، الصحیح من سیره النبی’، ج2، قم: دار الحدیث.
    28. کلینی محمد بن یعقوب، 1407ق،کافی، ج1، بیروت: دار الاضواء.
    29. کولارسکو،1363ش، مردم ودیدنیهای ایران، مترجم: غلامرضا سمیعی، تهران.
    30. گلشنی عبدالکریم،1399ش، ابوطالب، دانشنامه بزرگ اسلامی،ج1، تهران: مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی.
    31. لالائی آرزینا، 1381ش، نخستین اندیشه های شیعه، ترجمه فریدون بدره‌ای، تهران: فروزان­فر.
    32. مادلونگ ویلفرد ، ۱۳۸۵ش، جانشینی حضرت محمد ’، ترجمه:احمد نمایی و دیگران، مشهد:آستان قدس رضوی.
    33. مسعودی ابوالحسن علی بن الحسین، 1294ق، مروج الذهب و معادن الجوهر، تحقیق: محمد محیی الدین عبدالحمید، بیروت: دارالمعرفه.
    34. مفید محمد بن نعمان، 1414ق، مسار الشیعه فی مختصر تواریخ الشیعه، تحقیق: شیخ مهدی، نجف: دار المفید.
    35. منقری نصر بن مزاحم، 1364ش، وقعه الصفین، تحقیق: عبدالسلام محمد هارون، قم: مکتبه آیت الله مرعشی نجفی.
    36. نسائی احمد بن شعیب، 1411ق، السنن الکبری، ج5و8، بیروت: دار الکتب العلمیه.
    37. نیشابوری حاکم، 1411ق، المستدرک علی الصحیحین، ج3، تحقیق: مصطفی عبدالقادرعطا، بیروت: دار الکتب العلمیه.
    38. هالم هاینس ،1384ش، تشیع، ترجمه: محمد تقی اکبری، قم: نشر ادیان.
    39. هالیستر جان نورمن،1374ش، تشیع در هند، ترجمه: آذرمیدخت مشایخ فریدنی، تهران: مرکز نشر فرهنگ دانشگاهی.
    40. یعقوبی احمد بن ابی یعقوب، 1413، ج2، بیروت: دار صاد.
    41. احمدی ندوشن محمدرضا، اعتبارسنجی رویکرد مستشران به رویداد غدیر، تاریخ اسلام در آئینه پژوهش، تاریخ اسلام در آینه پژوهش، س16، ش2، 1398.
    42. غضنفری سعادت، بررسی و نقد مقاله امام علی بن ابی طالب علیه السلام دائره المعارف اسلامEI3، پژوهش نامه علوی، س4، ش1،1392، صص77-53.

     

    1. Gleave, Robert (2009). “Recent Research into the History of Early Shi’ism,” History Compass, 7/6: 1593-1605.
    2. Gleve, Robert(2007-2011). “Ali b. Abi Talib”, Encyclopedia of Islam, 3ed, B. Gudrun Kramer,Denis Martine, John Nawas and Everett Rawson, E. J. Brill.
    3. Madelung, W. (1996). The Succession to Muammad: A Study of the Early Caliphate, Cambridge: University of Cambridge Press.
    4. Morony, M. (2000). ‘‘Review of the Succession to Muammad: A Study of the Early Caliphate’’, JNES, 59.2.
    5. Vagliri, V. (1993). “Ali ibn Abi Talib”, in: Encyclopedia of Islam, ed2, Ed By G. E. Bosworth, E. Van Donzel, W. P. Heinri CHS, Leiden-New York, E. j. Brill.