فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه

فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه

مرجعیت دینی اهل‌بیت علیهم السلام از منظر امیرالمؤمنین علیه السلام در نهج‌البلاغه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
کارشناسی ارشد علوم حدیث از دانشگاه قم، پژوهشگر بنیاد جعفری
چکیده
متکلمان و محدثان امامیه از آغاز غیبت تاکنون، امامت و امام را از زوایای مختلفی همچون ریاست عامه، علم الهی، خلافت و حجت الهی تبیین کرده‌اند. اضافه بر این می‌توان امامت را از زوایای دیگری همچون مرجعیت دینی بررسی کرد. در این نوشتار، کتاب نهج البلاغه که با محوریت فصاحت و بلاغت تدوین گردیده است، بر پایه مرجعیت دینی و وابستگی دین و مردم به مرجع دین در کلام امیرالمومنین واکاوی شده است. براساس روایات نهج البلاغه، بشر برای دستیابی به کمال در دنیا و آخرت به شخصی که از اراده الهی آگاه بوده و نیازهای مخلوقات را به خوبی بشناسد وابسته است. از اینرو لازم است وی دارای صفات و جایگاه ویژه‌ای باشد. ضرورت مرجع دین، آثار و پیامدهای اعتقاد به مرجع دین، وجوه نیاز به مرجع دین، کسب معرفت، هدایت و رفع اختلاف از جمله نکات یافت شده در این پژوهش است. لازمه مرجع دین داشتن علم، عصمت، ولایت، حجیت، خلافت، اطاعت و شهادت بوده و همچنین به وظایفی که در این تعامل بین مرجع دین و مردم وجود دارد، پرداخته شده است.
کلیدواژه‌ها

  1. منابع

    قرآن کریم

    نهج‌البلاغه (للصبحی صالح)

    1. ابن ابی الحدید، 1418ق، شرح نهج‌البلاغه، تحقیق: محمد عبد الکریم النمری، بیروت: دار الکتب­ العلمیة.
    2. ابن بابویه، محمد بن على، 1413ق، من لا یحضره الفقیه،ج 4، مصحح: على اکبر غفارى، قم: دفتر انتشارات اسلامى.
    3. ابن فارس، احمد، 1404ق، معجم مقاییس اللغه، تحقیق عبد السلام محمد هارون، قم: مکتب الاعلام الاسلامی.
    4. امینی، عبدالحسین، 1416 ه.ق.، الغدیر فی الکتاب و السنة و الأدب، تحقیق مرکز الغدیر للدراسات الاسلامیة، قم - ایران، مرکز الغدیر للدراسات الإسلامیة
    5. برقعی، ابوالفضل، بررسی علمی احادیث مهدی، نسخه افست در بنیاد جعفری، قم
    6. بستانی، فواد افرام؛ 1375ش، فرهنگ ابجدى الفبایى عربى فارسى ترجمه کامل المنجد الابجدى، مترجم: رضا مهیار، چاپ اول، تهران: اسلامی.
    7. حسینی میلانی، علی، 1389ش، جواهر الکلام فی معرفة الإمامة و الإمام، قم - ایران، مرکز الحقائق الإسلامیة
    8. حسینی زبیدی، محمد مرتضى،1414ق‏، تاج العروس من جواهر القاموس، مصحح: على هلالى و علی شیرى‏، بیروت: دارالفکر.
    9. راغب اصفهانى، حسین بن محمد، 1374ش، ترجمه و تحقیق مفردات الفاظ قرآن، چاپ، چهارم، تهران.
    10. ___________________، 1412ق، مفردات ألفاظ القرآن ، چاپ، چهارم، دمشق.
    11. سلطانی، مصطفی، 1387ش، امامت از دیدگاه امامیه و زیدیه، چاپ، چهارم، قم - ایران، دانشگاه ادیان و مذاهب
    12. شریف الرضی، محمد بن حسین،1422ق، المجازات النبویة، چاپ، چهارم، قم.
    13. ________________، 1379 ش، ترجمه و شرح نهج‌البلاغه (فیض الإسلام)، چاپ، چهارم تهران.
    14. _________________، 1406ق، حقائق التأویل فی متشابه التنزیل، انتشارات دارالاضواء، بیروت لبنان
    15. صفار، محمد بن حسن، 1404 ق، بصائر الدرجات فی فضائل آل محمّد علیهم السلام، ایران، قم
    16. طباطبایی، مصطفی، کوته بینی و زیاده روی درباره علی علیه السلام، نسخه موجود در تارنمای نویسنده
    17. طبرسى، حسن بن فضل، 1412 ق، مکارم الأخلاق ، چاپ، چهارم، قم.
    18. قلمداران، حیدرعلی، خلافت و امامت، ویرایش و تحقیق حنیف زرنگار، دارالعقیده للنشر و التوزیع
    19. کلینی، محمد بن یعقوب،1407 ق، الکافی، تصحیح: علی‌اکبر غفاری و محمد آخوندی،چاپ چهارم، تهران: دار الکتب الإسلامیة.
    20. مجلسى، محمد باقر بن محمد تقى، 1403 ق، بحار الأنوار (ط - بیروت)، بیروت.

    مقالات

    رفیعی محسن، شریفی معصومه، تابستان 1390، مبانی مرجعیت علمی اهل‌بیت رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم از دیدگاه اهل سنت، فصلنامه اندیشه تقریب، 7 (27)، 11 - 27.