پیشینه مبانی فقهی شفافیت به صدر اسلام بازمیگردد؛ آن هنگام که پیامبراکرم صلی الله علیه و آله و سلم و امیرمؤمنان علیه السلام و نیز اماممجتبی علیه السلام حکومتی اسلامی مبتنی بر شفافیت را بنیان نهادند. مبانی شفافیت با استقرای کامل در نهجالبلاغه، قابل دستیابی است. شناخت مبانی فقهی شفافیت برای رفع مظاهر فساد در نظام اسلامی دارای ضرورت و اهمیت است(هدف) پرسش اصلی این پژوهش آن است که مبانی فقهی شفافیت از دیدگاه امیرمؤمنان علیه السلام در نهجالبلاغه چیست؟(سؤال) روش پژوهش مبتنی بر روش استدلال و برهان از نوع قیاس منطقی شکل اول بر اساس دیدگاه امیرمؤمنان علیه السلام در نهجالبلاغه و نیز مبتنی بر مطالعات کتابخانهای است(روش) یافته پژوهش آن است که استمرار نظام اسلامی به ویژه جنبه مقبولیّت مردمی آن در گرو شفافیت در عرصههای گوناگون اجتماعی، سیاسی، فرهنگی و اقتصادی است و برای غلبه بر مفاسد گوناگون و اجرای هر چه بهتر عدالت اجتماعی و رفع تبعیض و رانتخواری، راهی جز شفافیت وجود ندارد که مبانی فقهی آن از دیدگاه امیرمؤمنان علیه السلام در نهجالبلاغه عبارتند از: نظارت، النصیحة لائمة المسلمین، عدالت، حفظ نظام و مصلحت(یافته).
--------------، بیانات در دیدار اعضای بسیجی هیأت علمی دانشگاهها، دسترسی در: 40814https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id،2/4/1389.
-----------، سیدعلی. بیانات در دیدار رئیسجمهور و اعضای هیأت دولت. دسترسی در: 40814https://farsi.khamenei.ir/speech،4/6/1381.
-----------------، بیانات در دیدار رئیسجمهور و اعضای هیئت دولت، دسترسی در: 40814https://farsi.khamenei.ir/speech- ، 24/4/1397.
-----------------. بیانات در دیدار فعالان بخشهای اقتصادی کشور، دسترسی در: 40814https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id، 26/5/1390.
-------------------، بیانات در دیدار مردم بوشهر، دسترسی در: 40814https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id، 5/4/1389.
--------------------، بیانات در دیدار مسئولان اقتصادی و دستاندرکاران اجرای اصل ۴۴ قانون اساسی، دسترسی در: 40814https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id، 30/11/1385.
-----------، بیانات در دیدار مسئولان و کارگزاران نظام جمهوری اسلامی، دسترسی در: 40814https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id، 29/3/1385.
----------------، بیانات مقام معظم رهبری، دسترسی در: 40814https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id= ،11/5/1380.