فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه

فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه

مبانی و اصول عدالت علوی در مواجهه با بزه دیده با تاکید بر بزه دیدگی ساختاری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیارگروه حقوق جزا و جرم شناسی دانشکده حقوق دانشگاه قم.
2 دانشجوی دکترا مجتمع آموزش عالی علوم انسانی جامعه المصطفی العالمیه قم ایران.
چکیده
از جمله مباحث مهم و مطرح در بزه‌دیده شناسی چگونگی مواجهه با بزه‌دیده است که بر حسب نقش و سهم او در وقوع بزه رقم می‌خورد و براین اساس رهیافت‌های مهمی را در عدالت کیفری رقم می‌زند. واکاوی این مهم در عدالت علوی که در گفتار و سیره عملی امام علی علیه السلام تجلی یافته موضوع مقاله حاضراست که با روش توصیفی تحلیلی انجام شده‌است. یافته‌های تحقیق حاکی از آن است که  اموری همچون اهتمام به کرامت انسانی، تامین  حقوق بزه‌دیده به عنوان  تکلیف الهی، توجه به بزه‌دیده به عنوان وظیفه اجتماعی و حمایت از بزه‌دیده گان مظلوم به مثابه یک ارزش، مبانی و واقعیاتی است که مواجهه موثر با بزه‌دیده را ضروری می‌سازد. از سوی دیگر این مواجهه باید بر اساس بایسته‌ها و اصولی همچون عدالت محوری، احسان مداری، مددکاری و ظلم ستیزی صورت گیرد تا اثربخشی لازم را داشته باشد.
کلیدواژه‌ها

  1. منابع

    . قرآن کریم

    . نهج‌البلاغه، 1379ش، ترجمه: محمد دشتی، قم:موسسه انتشارات مشهور.

    1. ابن ابی الحدید، عزالدین، 1404ق، شرح نهج‌البلاغه، چاپ اول، قم: مکتبه ایه الله مرعشی نجفی.
    2. ابن شهر آشوب مازندرانی، 1379ق، المناقب لابن شهر اشوب، چاپ اول، قم: نشر علامه.
    3. ابن منظور، محمد بن مکرم، 1414ق، لسان العرب، چاپ سوم، بیروت: دار الصادر.
    4. اصل، محمد زاهدی، 1390ش، مددکاری اجتماعی، چاپ اول، تهران: نشر علم.
    5. اصلی مهرداد رایجیان، 1390ش، بزه‌دیده شناسی حمایتی، چاپ دوم، تهران: نشر دادگستر.
    6. انصاری، محمد علی، بی‌تا، ترجمه غررالحکم، تهران، بی‌نا.
    7. آصفی، محمد مهدى، 1426 ق ، الاجتهاد و التقلید و سلطات الفقیه و صلاحیاته، چاپ چهارم، قم: مؤسسه دائرة المعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل بیت E.
    8. بروجردی، سید حسین طباطبایى، 1429 ق، منابع فقه شیعه، مترجمان: حسینیان قمى، مهدى - صبورى، محمد، چاپ اول، تهران: انتشارات فرهنگ سبز.
    9. تهاونی، محمد علی بن علی، 1996م، کشاف اصطلاحات الفنون و العلوم، اول، بیروت: مکتبة لبنان ناشرون.
    10. ثقفی، ابراهیم بن محمد کوفی، 1410ق، الغارات، چاپ اول، قم: دار الکتاب.
    11. جعفریان، رسول، 1388ش، تاریخ و سیره سیاسی امیر مومنان علی بن ابیطالب، چاپ پنجم، قم، انتشارات دلیل ما.
    12. حقیقت، سید صادق، 1385ش، مبانی، اصول و اهداف سیاست خارجی دولت اسلامی، چاپ اول، قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلام
    13. حکیمی، محمدرضا، محمد حکیمى و علی حکیمى، 1380ش، الحیاة، ( ترجمه آرام)، چاپ اول، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
    14. خویی، حبیب الله هاشمی، 1400ق، منهاج البراعه فی شرح نهج‌البلاغه، چاپ چهارم، ترجمه: حسن زاده املی، تهران: مکتبه الاسلامیه.
    15. دانش، سرور، 1389ش، حقوق اساسی افغانستان، چاپ اول، کابل: انتشارات موسسه تحصیلات عالی ابن سینا.
    16. دهخدا، علی اکبر، 1337ش، لغتنامه، تهران: سیروس.
    17. رزق، خلیل، مجتمع العدالة فی نهج البلاغة، 2001م ، بی‌جا، دار الولاء لطباعه و النشر.
    18. زمخشری، محمود بن عمر، 1979م، اساس البلاغه، بیروت: دار الصادر.
    19. سید قطب، 1352ش، عدالت اجتماعی در اسلام،چاپ هشتم، ترجمه: سید هادی خسرو شاهی و محمد علی گرامی قمی، تهران: شرکت سهامی انتشارات.
    20. شهیدی، سید جعفر، 1378ش، ترجمه نهج‌البلاغه، چاپ چهاردهم، تهران:انتشارات علمی فرهنگی.
    21. شهیدی، سید جعفر، 1390ش، زندگانی امیر مومنان علی علیه السلام، چاپ سی و پنجم، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
    22. شیرازی، ناصر مکارم، 1375ش، پیام امام شرح تازه و جامع بر نهج‌البلاغه، چاپ اول، قم: دارالکتب الاسلامیه.
    23. طباطبایی، سید محمد حسین، 1378ش، سنن النبی، چاپ هفتم،تهران: اسلامیه.
    24. طبرسی، فضل بن حسن، 1372ش، مجمع البیان فی تفسیر القران، تهران: انتشارات ناصر خسرو.
    25. طریحی، فخر الدین، 1416ق ، مجمع البحرین، تهران: کتاب فروشی مرتضوی.
    26. طوسی، محمد بن حسن، 1407 ق، تهذیب الأحکام، چاپ چهارم، تهران: دار الکتب الإسلامیة.
    27. طوسی، محمد بن حسن، 1414 ق، الأمالی (للشیخ الطوسی)، قم: دار الثقافة.
    28. عاملی، محمد بن حسن حر، 1409 ق ،وسائل الشیعة، قم: مؤسسه آل البیت علیهم السلام.
    29. عمید، حسن، 1376ش، فرهنگ فارسی عمید، چاپ دهم، تهران: چاپخانه سپهر.
    30. قرشی، باقر شریف، 1423ق، موسوعه امیر المومنین علی بن ابیطالب علیه السلام،چاپ اول، قم: موسسه الکوثر.
    31. کاتوزیان، ناصر، مقدمه علم حقوق، تهران، انتشار، سی و ششم، 1382.
    32. کوفی، احمد بن اعثم، 1991م، الفتوح، چاپ اول، بیروت، دار الاضواء.
    33. مبلغی، احمد، 1380ش، هدف و وسیله، دانشنامه امام علیB، زیر نظر علی اکبر رشاد، تهران: سازمان انتشارات فرهنگ و اندیشه اسلامی.
    34. مجلسی، محمد باقر، 1403ق، بحار الانوار، چاپ دوم، بیروت، دار احیاء التراث العربی.
    35. مطهری، مرتضى، 1377ش، مجموعه آثار استاد شهید مطهری،چاپ هشتم، قم: صدرا.
    36. مغنیه، محمد جواد، 1358ش، فی ظلال نهج‌البلاغه، بیروت: دارالعلم للملایین.
    37. منقری، نصر بن مزاحم، 1404ق، وقعه الصفین، چاپ دوم، قم: منشورات مکتبه مرعشی نجفی.
    38. نوری، حسین، مستدرک الوسایل، 28ج، موسسه آل البیت، قم، اول، 1407ق.
    39. یعقوبی، احمد بن ابی یعقوب، بی‌تا، تاریخ یعقوبی، بیروت، دار الصادر.
    40. اعتباری، محمد سجاد، جایگاه مددکاری اجتماعی در حمایت از کودکان بزه‌دیده و بزهکار، فصلنامه مطالعات علوم سیاسی، حقوق و فقه، دوره3، شماره2، تابستان 1396ش، صص28-17.
    41. توجهی، عبد العلی، سیاست جنایی حمایت از بزه‌دیدگان، فصلنامه مجتمع آموزش عالی قم، سال اول، شماره چهارم، زمستان 1378ش، صص46-27.
    42. حاجی ده آبادی، محمد علی و سید احسان حایری، بررسی هزینه‌های جرم با نگرش اسلامی، فصلنامه حقوق اسلامی، سال هفتم، شماره 24، بهار 1389ش، صص60-33.
    43. علیخانی، علی اکبر، کرامت انسانی در سیره سیاسی امام علی، فصلنامه فرهنگ، شماره 27 و 28، 1377، صص 228-215.