فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه

فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه

جایگاه خودباوری در استقلال اقتصادی از منظر نهج‌البلاغه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانش‌آموخته کارشناسی‌ارشد، علوم قرآن و حدیث، دانشگاه میبد، میبد، ایران.
چکیده
خودباوری به معنای ایمان به داشته‌ها و توان‌مندی خود است و از یک زاویه به خودباوری فردی و جمعی تقسیم می‌شود. متعلقات این خودباوری می‌تواند در حیطه‌های مختلف فرهنگی، اقتصادی و...باشد. که از نتایج آن شکوفایی و رشدمی باشد. براین‌اساس، توجه به اصل خودباوری در اقتصاد، یکی از رموز موفقیت و پیشرفت در استقلال اقتصادی است که در سایه آن افراد از ظرفیت‌ها و توانمندی‌های خود اطلاع یافته و هوشمندانه از آن بهره می‌برند؛ ضرورت توجه به این امر در اقتصاد تا اندازه‌ای است که حتّی می‌توان به‌وسیله آن به خودکفایی در اقتصاد رسید؛ در جهت ایجاد گفتمان خودباوری اقتصادی نیازمند بازخوانی آن از نگاه اسلامی هستیم. به همین منظور پژوهش حاضر به بررسی عوامل ایجاد و تقویت خودباوری اقتصادی و آثار و ثمرات آن باتوجه به کلام گوهربار علی بن ابی‌طالب علیهم السلام در کتاب نفیس نهج‌البلاغه پرداخته است تا زمینه‌ای برای بصیرت بیشتر و پایبندی افزون‌تر معتقدان برای اولویت قراردادن این امر مهم شود. روش این مقاله توصیفی - تحلیلی است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد عوامل اعتقادی، اخلاقی و حقوقی می‌توانند در ایجاد این خودباوری نقش‌آفرین باشد و همچنین ایجاد نظام اقتصادی مبتنی بر انصاف، ایجاد سرمایه اجتماعی (همبستگی اجتماعی)، و توان رویارویی با بحران‌های اقتصادی از مهم‌ترین ثمرات خودباوری اقتصادی است. نتایج حاکی از توجه و اهتمام حضرت امیر علیه السلام به رعایت خودباوری در تمام عرصه‌های فردی و اجتماعی و به‌ویژه اقتصاد است.
کلیدواژه‌ها

منابع
. قرآن کریم، عثمان طه، ۱۳۸۹ش، مترجم: محمدمهدی فولادوند، ناشر: دفتر مطالعات تاریخ و معارف اسلامی.
. نهج‌البلاغه، ۱۳۸۸ش، ترجمه: حسین انصاریان، چاپ هشتم، تهران - ایران: انتشارات آزادی.
1. آمدی، عبدالواحد محمدبن تمیمی، 1407ق، غررالحکم و دررالکلم، بیروت: مؤسسۀ الاعلمی للمطبوعات.
2. ابن حیون، نعمان بن محمد مغربی، ۱۳۸۵ ق، "دعائم الاسلام"، مصحح: فیضی، آصف، ایران - قم: مؤسسه آل‌البیت علیهم السلام.
3. اسحاقی، حسین، ۱۳۸۹ش، "کلک معرفت"، تهران - ایران: نشر مشعر.
4. اسلامی، حسن، ۱۳۸۳ش، "اعتمادبه‌نفس"، چاپ سوم، قم - ایران: عروج.
5. انصاریان، حسین، ۱۳۸۸ش، "صبر از دیدگاه اسلام سیری در معارف اسلامی"، قم - ایران: دار العرفان.
6. بنیاد فرهنگ و اندیشه انقلاب اسلامی، ۱۳۹۸ش، "مکتب انقلاب اسلامی"، دفتر سوم: تحول معرفتی، قم - ایران: نشر معارف. 
7. بیهقی نیشابوری کیدری، محمد بن حسین، ۱۳۸۱ ش، "دیوان امام‌علی علیه السلام"، مترجم: امامی، ابوالقاسم، تهران - ایران: انتشارات اسوه.
8. جلالی فرهانی، غلامرضا، ۱۳۹۰ش، "پدافند غیر عامل و تهدیدات نوین"، تهران - ایران: بوستان حمید.
9. حائری، سید محسن، ۱۳۶۸ ش، "اندیشه‌های اقتصادی در نهج‌البلاغه"، مترجم: آل بویه لنگرودی، عبدالعلی، چاپ دوم، تهران - ایران: بنیاد نهج‌البلاغه.
10. خامنه‌ای مدظله العالی، علی، ۱۳۹۱ ش، "اقتصاد و عرصه اقتصادی از نگاه رهبر معظم انقلاب اسلامی"، تهران - ایران: قدر ولایت.
11. خمینی+، روح‌الله، ۱۳۷۹ش، "زمزم هدایت"، قم - ایران: سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، مرکز تحقیقات اسلامی.
12. رضای الهی، فضل‌الله، ۱۳۸۸ش، "راه نجات در دعای سمات"، تهران - ایران: سازمان تبلیغات اسلامی، شرکت چاپ و نشر بین‌الملل.
13. سبحانی، جعفر، ۱۳۹۱، "سیمای اقتصاد اسلامی"، چاپ سوم، ایران - قم: مؤسسه امام‌صادق  علیه السلام.
14. شیخ حر عاملی، محمد بن حسن، ۱۴۰۹ ق، "وسائل‌الشیعه"، قم - ایران: مؤسسه آل‌البیت علیهم السلام.
15. مجلسی، محمدباقر بن محمدتقی، ۱۳۷۸ ش، "ایمان و کفر (ترجمه کتاب الایمان و الکفر بحارالانوار جلد ۶۴)"، مترجم: عطاردی قوچانی، عزیزالله، تهران - ایران: عطارد.
16. محمدی ری‌شهری، محمد، ۱۳۸۹ش، "دانشنامه امیرمؤمنان علیه السلام بر پایه قرآن، حدیث و تاریخ"، جلد چهارم، قم - ایران: مؤسسه علمی فرهنگی دارالحدیث.
17. معاونت تحقیق مؤسسه مطالعات راهبردی علوم و معارف اسلام، ۱۳۹۱ش، "کارگاه آموزشی نگرشی دیگر به کسب روزی حلال و درآمدزایی به "زبان ساده ""، قم - ایران: مؤسسه مطالعات راهبردی علوم و معارف اسلام.
18. مکارم شیرازی، ناصر، ۱۳۷۵ ش، "پیام امام امیرالمؤمنین  علیه السلام"، تهران - ایران: دارالکتب الاسلامیه.
پایان نامه ها و مقالات
19. ثانوی‌فرد، رسول، ۱۳۹۶ش "نقش راهبردهای خودباوری و کاهش استرس در کامیابی سازمان" مطالعات مدیریت راهبردی، شماره ۳۱، ص ۱۰۱_ ۸۳. 
20. جلالی‌پور، رضوان، ۱۳۹۴، "شاخصه‌های اقتصاد مقاومتی از دیدگاه امام‌علی علیه السلام با تأکید بر نهج‌البلاغه"، پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد، دانشگاه میبد.
21. حسینی، حسین و محبی، محمدتقی، ۱۳۹۷ش، "نقش بیداری و خودباوری ملی در تحقق الگوی اقتصاد مقاومتی مبتنی بر اندیشه امام‌خمینی + "، فصلنامه علمی‌ترویجی اقتصاد مقاومتی، سال سوم، شماره ۵، ص ۹- ۳۲.
22. خزائی، علیرضا و شالچی، وحید، ۱۳۹۷ش، "تجربه زیسته «تعلیق استقلال اقتصادی» و استراتژی‌های مواجهه با آن"، مطالعات فرهنگی و ارتباطات، شماره ۵۲، ص ۲۸۸-۲۶۱.
23. زاده گرگان، محمد و زاده گرگان، ندا، ۱۴۰۰ش، "تأثیر غوطه‌وری در مقصد، اقتصاد سفر، تجربه کاری، خودباوری، بر درخشندگی برند شهری و تبلیغات دهان‌به‌دهان باتوجه‌به متغیر میانجی رضایت مشتری (مورد مطالعه: شهر مشهد) "، فصلنامه رویکردهای پژوهشی نوین در مدیریت و حسابداری، سال پنجم، شماره ۷۳، ص ۱۵۸- ۱۳۶.
24. سیف، الله مراد و همکاران، ۱۳۹۹ش، "تبیین گفتمان ولایت‌فقیه در حوزه جهاد اقتصادی مبتنی بر اقتصاد مقاومتی با استفاده از روش ساختاری تفسیر"، فصلنامه علمی مطالعات بین‌رشته‌ای راهبردی، سال دهم، شماره ۳۸، ص ۳۶۲-۳۳۱.
25. شمسینی غیاثوند، حسن و مجدی، مهرسا، ۱۳۹۸ش، "گفتمان عدالت اقتصادی در نهج‌البلاغه"، مطالعات منافع ملی، شماره ۱۷، ص ۱۱۵-۹۳.
26. قلاوند فاطمه و قلاوند زهرا، ۱۳۹۷ش، "رویکرد به خودکفایی اقتصادی در نوشته‌های روزنامه‌نگاران دوره قاجار (۱۳۲۳- ۱۳۲۶ ق/ ۱۹۰۵- ۱۹۰۹ م)"، تاریخ‌نامه خوارزمی، سال پنجم، شماره بیست و دوم، ص ۱۵۶- ۱۳۵.
27. کریمی، محمد، ۱۳۹۸ش، "داوری تجاری بین‌المللی بر مبنای «انصاف»، «میانجی‌گری دوستانه» و «حقوق بازرگانی فراملی»"، فصلنامه پژوهش‌های روابط بین‌الملل، دوره نهم، شماره سی و دوم، ص ۲۳۸- ۲۱۵.
28. کوهی، سعید، ۱۳۹۹ش، "تأثیر خودباوری بر جلوگیری از رفتارهای توده‌ای در بازار سرمایه ایران"، پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد رشته مدیریت مالی، گرایش مالی و بانکداری، دانشگاه علامه طباطبایی پردیس تحصیلات تکمیلی خودگردان.
29. میرجلیلی، محمدعلی و یوسفی، سمیه، ۱۳۹۲ش، "عوامل مؤثر در حمایت از کار، تولید و سرمایه مسلمین از دیدگاه قرآن و حدیث"، دوفصلنامه کتاب قیم، سال سوم، شماره نهم، ص ۶۴-۳۳.
30. ناجی، امین و همکاران، ۱۴۰۱ش، "چگونگی برقراری عدالت اقتصادی در نظام بازار با تأکید بر آموزه‌های نهج‌البلاغه"، مجله مطالعات الگوی پیشرفت اسلامی ایران، شماره ۲۱، ص ۱۳۸-۱۱۱.
31. Berger, Peter L. & Luckmann, Thomas(1991), "The Social Construction of Reality", Penguin Press, Middlesex.
32. Newman, B.M & Newman, P.R(2011),"Theories of Adolescence in Encyclopedia of Adolescence", Vol 1, Academic Press is an imprint of Elsevier, Pp 20-29.
سایت
بیانات در دیدار با اعضای شورای عالی انقلاب فرهنگی، ۱۳۶۸/۹/۲۱، www.khamenei.ir.