فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه

فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه

تبیین ضرورت و مصداق شناسی حجت‌خدا از منظر شیعی با تاکید بر نهج‌البلاغه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
محمد تقی رکنی لموکی
استادیار پژوهشگاه علوم اسلامی امام صادق علیه السلام.
چکیده
بر اساس قاعده لطف، هدایت بشر توسط «حجت های خدا» صورت می گیرد. حجج الهی کسانی اند که خداوند به وسیله آنان دلیل خود برای هدایت بشر را تمام کرده است. در این میان، برخی با تشکیک در ضرورت و نیز مصداق های «حجج الهی» موجب شبهه افکنی می گردند. از این رو، پژوهش در این موضوع لازم می‌گردد و باید به این پرسش پاسخ داده شود که ضرورت وجود «حجت خدا» چیست و مصداق آن چه کسی است؟ پژوهش حاضر با ابزار کتابخانه‌ای و نرم‌افزاری و با روش توصیف و تحلیل داده‌های دینی به بررسی ضرورت وجود «حجت خدا» و شناسایی مصداق های آن در طول تاریخ، به ویژه آخرین مصداق «حجت خدا»، با تاکید بر نهج البلاغه پرداخته است. این پردازش، با سخنان امام علی (ع) سامان یافته است. از داده های تحقیق حاضر این نتیجه حاصل آمده که با وجود «حجج الهی» است که راه سعادت انسان آشکار و حجت بر بندگان تمام خواهد شد. همچنین بیان می شود که سلسله «حجج الهی» عبارتند از انبیاء الهی از حضرت آدم (ع) تا حضرت خاتم (ع) و پس از او، امامان معصوم (ع) از اهل بیت پیامبر اسلام (ع) که آخرین شان حضرت مهدی (عج) می باشد.
کلیدواژه‌ها
حجت خدا
انبیاء الهی (ع)
امامان معصوم (ع)
حضرت مهدی (عج)
نهج البلاغه حجت‌خدا
انبیاء الهی علیهم السلام
امامان معصوم علیهم السلام
حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف
نهج‌البلاغه

  1. منابع:

    . قرآن کریم

    . نهج‌البلاغه، 1379ش، شریف رضى، محمد بن حسین، ترجمه: محمد دشتى، قم: مشهور.

    1. ابن بابویه، محمد بن على‏، 1376 ش، الأمالی، تهران: کتابچى.
    2. ابن بابویه، محمد بن على، 1378 ق، عیون أخبار الرضا علیه السلام، ‏تهران: نشر جهان.
    3. ابن بابویه، محمد بن على‏، 1395 ق، کمال الدین و تمام النعمة، تهران‏: اسلامیه.
    4. ابن شعبه حرانى، حسن بن على‏، 1404 ق، تحف العقول‏، قم: جامعه مدرسین‏.
    5. ابن منظور، محمد بن مکرم، 1414 ق، لسان العرب، بیروت: دار صادر.
    6. حداد عادل، غلامعلی و دیگران، 1387 ش، دانشنامه جهان اسلام، تهران: بنیاد دایره المعارف اسلامی.
    7. حر عاملى، محمد بن حسن‏، 1409 ق، وسائل الشیعة، قم: مؤسسة آل البیت علیهم السلام.
    8. حلی، حسن بن یوسف، 1413 ق، کشف المراد فی شرح تجرید الاعتقاد، قم: دارالنشر الاسلامی.
    9. دهخدا، علی اکبر، 1377 ش، لغت نامه دهخدا، تهران؛ موسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران.
    10. رازی، فخرالدین ابوعبدالله محمد بن عمر، 1420 ق، مفاتیح الغیب، بیروت: دار احیاء التراث العربى.
    11. سبحانی، جعفر، 1428 ق، محاضرات فی الإلهیات‏، قم: مؤسسه امام صادق علیه السلام.‏
    12. سبحانى، جعفر، 1412 ق،‏ الإلهیات على هدى الکتاب و السنة و العقل‏، قم: المرکز العالمی للدراسات الإسلامیة.
    13. طباطبایى سید محمد حسین، 1417 ق، المیزان فى تفسیر القرآن، قم: دفتر انتشارات اسلامى.
    14. طبرسى، فضل بن حسن‏، 1390 ق، إعلام الورى بأعلام الهدى، تهران: اسلامیه.
    15. طوسی، خواجه نصیر الدین، 1407 ق، تجرید الاعتقاد‏، قم: دفتر تبلیغات اسلامى‏.
    16. طوسى، محمد بن الحسن‏، 1411 ق، الغیبة، قم; دار المعارف الإسلامیة.
    17. عیاشی، محمد بن مسعود، 1380 ق، تفسیر عیاشى، تهران: علمیه.
    18. عیاشى، محمد بن مسعود، 1380 ق، تفسیر العیّاشی، تهران: المطبعة العلمیة.
    19. قمى، على بن ابراهیم، 1404 ق، تفسیر القمی، قم: دار الکتاب.
    20. کلینى، محمد بن یعقوب‏، 1407 ق، الکافی، تهران: دار الکتب الإسلامیة.
    21. مجلسى، محمد باقر بن محمد تقى‏، 1403 ق، بحار الأنوار، بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
    22. موسوی خمینی (ره) سید روح الله، 1378 ش، صحیفه امام، تهران: موسسه نشر آثار امام خمینی (ره).
    23. نعمانی، محمد بن ابراهیم، 1397 ق، الغیبة، تهران، نشر صدوق.
    24. هلالی، سلیم بن قیس، 1405 ق، کتاب سلیم بن قیس الهلالی، قم: الهادی.

    25.Dakake, Maria "Ḥojjat". Encyclopædia Iranica . Originally Published: December 15, 2004 available in: https://iranicaonline.org/articles/hojjat.