1
دانشجوی دکتری رشته علوم و معارف نهجالبلاغه دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه میبد.
2
دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه میبد.
چکیده
یکی از ویژگیهای خطبههای ایراد شده در صدر اسلام از جمله خطبههای نهجالبلاغه، جنبه زبانی آنها بهویژه مؤلفه ساختار صرفی میباشد که باعث افزایش عمق معنایی و دقت بیانی خطبهها شدهاست؛ چراکه انتخاب نوع و نحوه چینش کلمات، معانی دقیقتر و وسیعتری را تداعی میکند. پژوهش حاضر از سبکشناسی تطبیقی استفاده کرده به این دلیل که شناخت فلسفه چیدمان و گزینش کلمات یک متن، مستلزم نگاه سبکشناختی بوده و برجستهسازی سبک آن نیز مستلزم رویکرد تطبیقی سبکهاست؛ این پژوهش کوشیده ابعاد ساختار صرفی نهجالبلاغه را از منظر ساختارگرایی و با تکیه بر روش تحلیلی- تطبیقی واکاوی کند. لذا خطبه اول نهجالبلاغه به عنوان پیکره پژوهش حاضر انتخاب شده تا از طریق تطبیق و مقایسه ساختار صرفی حاکم بر آن با سایر خطبههای صدر اسلام، ابزارها و ساختارهای بیانی مورد استفاده در نهجالبلاغه تبیین شود. یافتهها نشان میدهد بسامد ساختارهای زبانی همچون اوزان جمع صرفی، کاربرد مصادر بابها، بهکارگیری کلمات متجانس ناقص و هماهنگی کلمات و ساختار با معانی مراد از امتیازهای زبانی خطبه اول نهجالبلاغه بر خطبههای سایر افراد بوده که میتوان به تبیین میزان دقت امام علی علیه السلام در انتخاب ساختارهای صرفی برای سیالسازی متن و افزایش اثرگذاری سخن خویش و اقناع مخاطب پی برد.
بشارتی، فاطمه؛ عبداللهی، حسن؛ سیدی، سید حسین و آباد، مرضیه. 1397ش، بررسی سبکشناسی تطبیقی خطبه 27 و نامه 28 نهجالبلاغه (مطالعه موردی لایه واژگانی)، پژوهشنامه علوی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، 9 (2)، 53 – 7.
تقیه، محمدحسن. 1396ش، نقش ساختارهای بلاغی در ترجمه (با تأکید بر زبانهای عربی و فارسی)، مجله زیباییشناسی ادبی، 14 (33)، 65- 79.
جیگاره، مینا؛ نظربیگی، شرمین. 1396ش، برابرهای تأکیدی در دو زبان عربی و فارسی، مجله زبان و ادبیات عربی، 16، 59- 87.
درودی، فریبرز. 1393ش، درآمدی بر انواع نقد و کارکردهای آن، فصلنامه نقد کتاب، 1 (3 و )4، 221- 234.
رضایی، رضا. 1393ش، بلاغت اسلوب «تکرار» در مضامین طنز محمدمهدی جواهری و تحلیل معانی ثانویه، مجله زبان و ادبیات عربی (مجله ادبیات و علوم انسانی سابق)، 12، 101- 126.
فرامرزی، زین العابدین. 1397ش، ژرفساخت و تقدیر از دیدگاه چامسکی و نحو عربی، پژوهشهای تطبیقی زبان و ادبیات مِلَل، 4 (12)، 27- 45.
مسبوق، مهدی؛ فتحیمظفری، رسول. 1396ش، تبیین نقش و کارکرد ساختواژهها در ترجمه خطبههای نهجالبلاغه، فصلنامه علمی- پژوهشی پژوهشهای نهجالبلاغه، 16(54)، 33- 50.
معصومی، محمدحسن؛ شریفیتشنیزی، فاطمه. 1396ش، تحلیل عناصر زیباشناسی و معناشناسی در سوره قارعه بر اساس روش ساختارگرایی، نشریه زیباشناسی ادبی، 8 (31)، 95- 115.
میرمحمودی,سید هادی , موسوی بفروئی,سیدمحمد و زارع زردینی,احمد . (1403). سبکشناسی تطبیقی ساختار صرفی خطبه اول نهجالبلاغه و خطبههای صدر اسلام با تأکید بر کارکرد و بسامد. فصلنامه علمی پژوهشی پژوهشهای نهج البلاغه, 23(4), 129-155.
MLA
میرمحمودی,سید هادی , , موسوی بفروئی,سیدمحمد , و زارع زردینی,احمد . "سبکشناسی تطبیقی ساختار صرفی خطبه اول نهجالبلاغه و خطبههای صدر اسلام با تأکید بر کارکرد و بسامد", فصلنامه علمی پژوهشی پژوهشهای نهج البلاغه, 23, 4, 1403, 129-155.
HARVARD
میرمحمودی سید هادی, موسوی بفروئی سیدمحمد, زارع زردینی احمد. (1403). 'سبکشناسی تطبیقی ساختار صرفی خطبه اول نهجالبلاغه و خطبههای صدر اسلام با تأکید بر کارکرد و بسامد', فصلنامه علمی پژوهشی پژوهشهای نهج البلاغه, 23(4), pp. 129-155.
CHICAGO
سید هادی میرمحمودی, سیدمحمد موسوی بفروئی و احمد زارع زردینی, "سبکشناسی تطبیقی ساختار صرفی خطبه اول نهجالبلاغه و خطبههای صدر اسلام با تأکید بر کارکرد و بسامد," فصلنامه علمی پژوهشی پژوهشهای نهج البلاغه, 23 4 (1403): 129-155,
VANCOUVER
میرمحمودی سید هادی, موسوی بفروئی سیدمحمد, زارع زردینی احمد. سبکشناسی تطبیقی ساختار صرفی خطبه اول نهجالبلاغه و خطبههای صدر اسلام با تأکید بر کارکرد و بسامد. النهج, 1403; 23(4): 129-155.