فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه

فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه

وظایف حکومت در تامین امنیت از منظر نهج البلاغه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکترا دانشگاه آزاد سمنان،ایران – سمنان.
2 استادیار گروه علوم قرآن و حدیث واحد سمنان دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان ،ایران(.نویسنده مسئول)
3 استادیار گروه علوم قرآن وحدیث واحد سمنان دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایران.
چکیده
عمده‌ترین آرمان حکومت، توسعه، آبادانی، تعالی، مقابله با مفاسد،ایجاد و گسترش رفاه عمومی می‌باشد. مقوله‌ای که دستاوردش آرامش خاطر اعضای جامعه است و این اطمینان در ﺑﺮاﺑﺮ ﺧﻮف و فقدان هراس، آرمانی است که اهل فن از آن به «امنیت» تعبیر می‌کنند. ایجاد امنیت با لحاظ ارزش‌های حاکم بر نظام سیاسی از وظایف اصلی حکومت‌ها است. پژوهش توصیفی- تحلیلی پیش‌رو به دنبال احصاء و تدوین چشم انداز اندیشه علوی در تحقق امنیت با تمرکز بر حیطه وظایف حکومت، نشان می‌دهد توصیف وضعیت امن و حصول آن علاوه بر دو محور (نبود تهدید و تحقق خواسته‌های بشری) بر رکن اصلی «حصول اطمینان» به معنای  تأمین امنیت در چارچوب نیازهای مادی و معنوی استوار است. این تأمین در گفتمان علوی بویژه در عرصه‌های اقتصادی،سیاسی و نظامی به دو شکل مواجهه رفعی و دفعی در ذیل گزاره‌های چون تایید،رد،تنقیح و پالایش اتفاق می‌افتد. نتایج نشان می‌دهد تمامی ابعاد امنیت با یکدیگر پیوست ساختاری و شبکه‌ای دارند و در ارتباط با مؤلفه‌های سایر اقسام امنیت تحلیل می‌گردند. تدوین وظایف حاکمان در تأمین امنیت به گونه‌ای است که  حیطه‌های مختلف امنیت، هم نقش علت و عامل را به عهده دارند هم می‌توان آن‌ها را معلول و ماحصل هر کدام از اقسام امنیت شمرد.
کلیدواژه‌ها

  1. منابع

    نهج‌البلاغه، بی‌تا،  تدوین:سید‌رضی، محمد‌بن الحسین، ، تصحیح: صبحی صالح، قم: موسسه دار الهجره.

    1. ابن‌ابى‌الحدید، عز‌الدین ابو‌حامد، 1377ش،شرح نهج‌البلاغه، تصحیح محمد ابوالفضل ابراهیم، قم، کتابخانه عمومی آیة الله مرعشی نجفی.
    2. ابن‌بابویه القمی، محمد بن ‌علی، 1400ق، امالی، اعلمی، بیروت.
    3. ابن‌عبد‌ربه اندلسی، أحمد‌بن‌محمدبن‌عبدربه،1404ق، العقد الفرید، بیروت:دار الکتب العلمیة.
    4. أبو اسحاق ابراهیم بن محمد الکوفى (ابن هلال الثقفى)، ۱۴۰۷ق، الغارات، تحقیق و تعلیق السیّد عبد الزهراء الحسینى الخطیب، بیروت: دار الاضواء.
    5. ابویوسف، یعقوب بن ابراهیم، ۱۳۰۲ق، کتاب الخراج، بیروت: دارالمعرفه.
    6. ابوعبیده، قاسم‌بن‌سلام، ۱۴۲۰ق،کتاب الاموال، بیروت: چاپ محمد خلیل هراس.
    7. احمد بن فارس،1404ق، معجم مقاییس اللغة، به کوشش عبدالسلام محمد هارون، قم: مکتب الاعلام الاسلامی.
    8. اﺧﻮان کاظمی، بهرام، ١٣٨٥ش، امنیت در نظام سیاسی اسلامی، تهران: انتشارات کانون اندیشه جوان.
    9. ‏افریقی مصری، جمال الدین محمد (ا‌بن‌منظور)، 1408ق، لسان العرب، بیروت: دار احیاء التراث العربی.
    10. بحرانی، میثم‌بن‌علی‌بن‌میثم، ‏۱۳۶۲ش،شرح‏نهج‏البلاغه(ابن میثم) ، (بی‌جا)،دفتر نشر الکتاب.
    11. بلیس جان و استیو اسمیت،۱۳۸۳ش، جهانی شدن سیاست: روابط بین الملل در عصر نوین ،ترجمه: ابوالقاسم راه چمنی، تهران، موسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین المللی ابرار معاصر.
    12. بوزان، باری، ۱۳۷۸ش،مردم، دولت‌ها و هراس، پژوهشکده مطالعات راهبردی.
    13. تمیمی آمدی، عبدالواحد، 1366ش، تصنیف غررالحکم و دررالکلم،قم: دفتر تبلیغات.
    14. حکیمی محمدرضا، حکیمی محمد علی،۱۳۸۰ش، الحیاة، ترجمه احمد آرام، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
    15. رابینز، استیفن پی،1374ش، مدیریت رفتار سازمانی، ترجمه علی پارسائیان و سید محمد اعرابی، تهران: موسسه مطالعات و پژوهش‌های بازرگانی.
    16. راغب اصفهانی، حسین‌بن‌محمد،1412 ق‏، المفردات فی غریب القرآن‏، تحقیق: صفوان عدنان داود،بیروت‏:دارالعلم الدار الشامیة.
    17. الزبیدى، مرتضى،(محمد بن محمد)، ۱۳۹۹ش،تاج العروس من جواهر القاموس‏، محقق و مصحح: شیرى، على‏، (بی تا)، بیروت: دار الفکر.
    18. ژان ژاک روسو، 1403ش، قرارداد اجتماعی،مترجم: مرتضی کلانتریان، تهران: آگاه.
    19. شوشتری، محمد تقی، ۱۳۷۶ش،بهج‏الصباغه فی‏شرح‏نهج‏البلاغه، تهران: امیرکبیر.
    20. صدوق، ابن‌بابویه قمی(محمد‌بن‌علی‌بن‌حسین)، 1404ق، من لایحضره الفقیه،قم:جامعه مدرسین.
    21. طوسی، محمدبن‌حسن،۱۴۰۷ ق، تهذیب الأحکام، تهران: دار الکتب الإسلامیه.
    22. فزاری قلقشندی، أحمد بن علی، بی‌تا، صبح الأعشى فی صناعة الإنشاء، بیروت: دار الکتب العلمیة.
    23. قمى، عباس، 1414ق، سفینه البحار، قم: اسوه.
    24. کراجکی، ابوالفتح،1410ق، کنزالفوائد، قم:دار الذخائر.
    25. کلینی، محمدبن‌یعقوب، 1388ش، الکافی، تحقیق علی اکبر غفاری و محمدآخوندی، تهران: دار الکتب الاسلامیه.
    26. مازندرانی، ابن شهر آشوب،۱۳۷۶ش، مناقب آل ابیطالب، نجف: المطبعه الحیدریه.
    27. مجلسی، محمد باقر،1403ق، بحار الأنوار الجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار، بیروت: مؤسسه الوفا.
    28. محمدبن‌علی‌بن‌شهرآشوب، ۱۴۰۵ق، مناقب آل ابی طالب(مناقب ابن شهر آشوب)، بیروت: دار الاضواء.
    29. محمدی‌ری‌شهری، محمد، میزان الحکمه،1416ق، تحقیق دار الحدیث، قم: دار الحدیث.
    30. مطهری، مرتضی، 1389ش، سیری در نهج‌البلاغه، تهران: صدرا.
    31. معین، محمد، 1386 ش، فرهنگ فارسی معین،تهران، میلاد.
    32. مغنیه، محمد جواد،۱۳۵۸ش، فی‌ظل ال‏نهج ‏البلاغه، بیروت: دارالعلم للملایین.
    33. مکارم شیرازى، ناصر، 1375ش، پیام امام امیرالمؤمنینعلیه السلام، تهران: دار الکتب الاسلامیه.
    34. مکارم شیرازى، ناصر،۱۳۸۶ش، زندگى در پرتو اخلاق، قم: سرور.
    35. نراقی، ملااحمد، 138۷ش، معراج السعاده، قم: آل طه.
    36. الهی، بهرام،۱۳۷۹ش، معنویت یک علم است، مترجم: فرزاد یمینی، تهران: انتشارات جیحون.
    37. وینسنت، اندرو، ۱۳۷۶ش، نظریه‌های دولت، مترجم:حسین بشیریه، تهران: نی.

    مقالات

    1. اخوان کاظمی،‌ بهرام،۱۳۸۶ش، امنیت و ابعاد آن در قرآن، فصلنامه علمی اصول فقه، ۳۹(۱)۱۱-۳۸
    2. امام جمعه زاده، سید جواد؛ درجانی، حسین، ۱۳۸۹ش،امنیت در اسلام، مبانی و قالب‌های فکری، فصلنامه تحقیقات سیاسی و بین‌المللی، سال دوم،‌ شماره۵.
    3. بابالیان، مجید ؛ رادبین ، علیرضا،۱۳۹۳ش، امنیت فرهنگی در جامعه اسلامی از منظر نهج‌البلاغه، پژوهش‌های اجتماعی اسلامی، ۲۰، (101)
    4. حجازی، فخرالدین؛مشایخ فریدنی، محمدحسین؛ مشکینی، علی، 1363ش، یادنامه ‏دومین‏ کنگره‏ نهج‏ البلاغه،تهران: وزرات ارشاد اسلامی و بنیاد نهج‌البلاغه.
    5. خان احمدی، اسماعیل،۱۳۹۴ش، امنیت پایدار در نظام سیاسی اسلام از منظر نهج‌البلاغه، فصلنامه علمی پژوهشی آفاق امنیت، شماره پانزدهم، تهران: دانشگاه جامع امام حسین علیه السلام ،۵(۱۵)۱۴۹-۱۸۷
    6. رضایی، احد بهزاد،۱۳۹۸ش، وظایف حکومت اسلامی در دفاع و ایجاد امنیت در سرزمین اسلامی، اولین همایش ملی حکمرانی، تهران.
    7. سیدعامری، میرحسن، 1388ش، «تبیین رابطه سبک­های مدیریت تعارض (بین فردی) با روحیه و رضایت شغلی مربیان ورزشی اداره تربیت بدنی شهر ارومیه»، پژوهش در علوم ورزشی، 1(22)،67-80
    8. لنگرودی، حسن،۱۳۷۹ش، امام علیB و امنیت ملی، فرهنگ کوثر، ۴۸(۶۱-۶۴)
    9. محمدی، روح الله؛ خلیلی،‌رقیه، مدیریت تعارض از منظر نهج‌البلاغه، فصلنامه علمی پژوهش‌های نهج‌البلاغه، ۲۱(۲)۱۴۱-۱۶۳.