فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه

فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه

بازبینی ترجمه‌های فارسی از برگردان تکامدها در خطبه‌های نهج‌البلاغه (خوانش ترجمه‌های انصاریان، دشتی، دین‌پرور، شهیدی و آیتی)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار زبان و ادبیات عربی دانشگاه اراک، اراک، ایران.(نویسنده مسئول)
2 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات عربی، دانشکدگان فارابی، دانشگاه تهران، قم، ایران.
3 کارشناسی‌ارشد زبان و ادبیات عربی دانشگاه کاشان، کاشان، ایران.
چکیده
از برجسته‌­ترین و بارزترین نمودهای یک نویسه که آن را از متون دیگر متمایز می­‌سازد استفاده از الگوهای خاص زبانی است. نهج­ البلاغه نیز از این قاعده مستثنی نبوده و با کاربست تکامد توانسته سبک منحصر به فرد خود را خلق کند. ترجمه این جنس مفردات نهج­ البلاغه به دلیل دشواری در فهم معنا، نیاز به معناشناسی دارد و بهترین نوع آن معناشناسی توصیفی است؛ چرا که در سیاق جمله و از رهگذر روابط جانشینی و همنشینی یک واژه با واژگان و عبارات دیگر و از طریق کتب لغت است که می­‌توان به معنای اصلی این­گونه تعابیر دست یافت. پژوهش حاضر، از رویکرد تطبیقی _ توصیفی بهره جسته و نگارندگان به دنبال آنند که با مقایسه ترجمه واژگان یا عبارات دارای تکامد به آسیب­ شناسی موردی برگردان­‌ها پرداخته و به مخاطب نشان دهند که از میان ترجمه­‌های فارسی کدام عملکرد بهتری نسبت به سایرین داشته است. نویسندگان جستار پیش رو، برای آشنایی مخاطب با ترجمه واژگان یا عبارات تکامدی در پایان هر گزاره یا جمله، ترجمه­‌ای را تحت عنوان ترجمه پیشنهادی ارائه نموده­‌اند. نتایج حاصله، حاکی از آن است که به غیر از دین­پرور اکثر مترجمان فارسی زبان در برگردان این رویه متنی دچار ساده­ انگاری شده­‌اند و این اهمال سبب عدم انتقال دقیق سبک خاص نهج­ البلاغه در ترجمه­‌ها شده است.
کلیدواژه‌ها

  1. منابع

    . قرآن ­کریم.

    . نهج­ البلاغه،1384ش، محمد بن حسین شریف رضی رحمه الله ترجمه: سید جمال­ الدین، دین­ پرور، نهج­ البلاغه پارسی، چاپ اول، قم: بنیاد نهج­ البلاغه.

    1. ابن ابی الحدید، عز­الدین هبة الله، 1385ق، شرح نهج­ البلاغه، تحقیق محمد ابوالفضل ابراهیم، مصر: دار احیاء کتب العربیة.
    2. ابن سیده، ابوالحسن علی بن اسماعیل، 1421ق، المحکم و المحیط الاعظم، تحقیق عبدالحمید هنداوی، بیروت: دارالکتب العلمیه.
    3. ابن فارس، احمد، 1399ق، معجم مقاییس اللغه، تحقیق محمد هارون عبدالسلام، بیروت: دارالفکر.
    4. ابن منظور، محمد بن مکرم، 1375ق، لسان العرب، دار بیروت.
    5. اسکولز، رابرت، 1379ش، درآمدی بر ساختارگرایی در ادبیات، ترجمه فرزانه طاهری، تهران: آگاه.
    6. افرام البستانی، فواد، 1386ش، فرهنگ جدید عربی _ فارسی مُنجَدُ الطُّلَّاب، ترجمه محمد بندر ریگی، چاپ اول، تهران: موسسه انتشارات همسفر.
    7. انصاریان، حسین، 1388ش، ترجمه نهج­ البلاغه، قم: انتشارات دارالعرفان.
    8. ایزوتسو، توشی هیکو، 1391ش، خدا و انسان در قرآن، ترجمه احمد آرام، چاپ هفتم، تهران: شرکت سهامی انتشار.
    9. آیتی، عبدالمحمد، 1386ش، ترجمه نهج­ البلاغه، تهران: نشر و پژوهش فرزان روز.
    10. باتمان غلیچ، محمدحسین، 1396ش، فرهنگ مترجم عربی_فارسی، چاپ اول، تهران: نشر میزان.
    11. باقری، مهری، 1374ش، مقدمات زبان­شناسی. تهران: قطره.
    12. البعلبکی، روحی، 1387ش، فرهنگ عربی_فارسی المورد، ترجمه محمد مقدس، چاپ دوم، تهران: انتشارات امیرکبیر.
    13. جر، خلیل، 1380ش، فرهنگ لاروس عربی_فارسی، ترجمه سید حمید طبیبیان، چاپ یازدهم، تهران: انتشارات امیرکبیر.
    14. دشتی، محمد، 1386ش، ترجمه نهج­ البلاغه، قم: مؤسسه فرهنگی تحقیقاتی امیرالمؤمنین علیه السلام.
    15. سیّاح، احمد، 1356ش، فرهنگ بزرگ جامع نوین عربی _ فارسی مصوّر، چاپ نهم، تهران: نشریات کتابفروشی اسلام.
    16. شهیدی، سید جعفر، 1370ش، ترجمه نهج­ البلاغه، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
    17. قَیِّم، عبدالنبی، 1393ش، فرهنگ معاصر عربی _ فارسی، چاپ یازدهم، تهران: انتشارات فرهنگ معاصر.
    18. زکی بدوی، احمد و یوسف محمود، صدیقه، 1999م، المعجم العربی المیسر للمدرسة و الجامعة و المکتب و المنزل. الطبعة الثانیة، قاهرة و بیروت: دارالکتاب اللبنانی و دارالکتاب المصری.
    19. مسعود، جبران، 1992م، الرائد، الطبعة السابعة، بیروت: دارالعلم للملایین.
    20. مصطفی، ابراهیم و همکاران، 1427ق، المعجم الوسیط، الطبعةالثانیة، طهران: مطبعة المرتضوی.
    21. معلوف، لوئیس، 1992م، المنجد، الطبعة الثالثة و الثلاثون، بیروت: دار المشرق.
    22. المقری البیهقی، ابوجعفر احمد بن علی بن محمد، 1366ش، تاج المصادر، به تصحیح: هادی عالم زاده، چاپ اول، تهران: موسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی،
    23. معین، محمد، 1386ش، فرهنگ فارسی، چاپ چهارم، تهران: انتشارات اَدِنا.

    مقالات

    1. افتاده، صدیقه و همامی، عباس، 1399ش، دو فصلنامه کتاب قَیِّم، دوره 10، شماره 23، پاییز.
    2. کریمی­نیا، مرتضی، 1393ش، تکامد در قرآن تحلیلی بر واژه­ها و ترکیبات تک­کاربرد در قرآن­کریم، پژوهش­‌های قرآن و حدیث، سال چهل و هفتم، شماره دوم، پاییز و زمستان 93، صص 284-247.
    3. مهتدی، حسین و مرسلی، نوش­آفرین، 1399ش، معناشناسی توصیفی عذاب در قرآن­کریم با تاکید بر رابطه همنشینی، فصلنامه علمی پژوهشی علوم قرآن و حدیث دانشگاه الزهرا، سال هفدهم، شماره2، تابستان 99، صص 238-205،
    4. Nida, Eugene A and C.R. Taber، 2003، The Theory and Practice of Translation. 4th Leiden/ Boston: Brill.