فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه

فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه

بررسی رابطه انسان و خدا در گلستان و بوستان سعدی و مقایسه آن با نامه سی‌و‌یکم نهج‌البلاغه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران،ایران .(نویسنده مسئول)
3 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
4 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران،ایران.
چکیده
سعدی شاعر برجسته ایرانی، با آفرینش دو کتاب بوستان و گلستان، به‌عنوان شاهکار ادبیات تعلیمی، نماینده و گواه فرهنگ غنی و پربار ایرانیان است. موضوع انسان و خدا و مسائل مربوط به آن دو، به شکلی فراگیر در بوستان و گلستان حضور دارد که در نوع خود بی‌نظیر است. وی توانسته است شعر و موسیقی و کلام را به حکمت و اندرز، پیوند دهد. با توجه به تأثیر آموزه‌های دینی و فرهنگ اسلامی در اندیشه‌ی سعدی و همچنین تأثیر آن در نگارش بوستان و گلستان و وجود شباهت‌های بسیار آن دو با آثار دینی به‌ویژه نهج‌البلاغه، این مقاله به بررسی روابط انسان و خدا در کتاب بوستان و گلستان در مقام نماینده ادبیات تعلیمی و مقایسه آن با نامه سی و یکم نهج‌البلاغه به‌عنوان یک منشور تربیتی و دینی پرداخته است. این نوشتار از نوع توصیفی و تحلیلی است و برای تهیه و تدوین آن از منابع کتابخانه‌ای استفاده‌ شده است. نتایج این مقایسه نشان می‌دهد که در هر دو اثر به روابط محوری انسان با خدا بر پایه شناخت و معرفت، شکرگزاری، دعا و استغفار، تسلیم و رضا، تقوا و عبودیت تأکید شده و این وجه از وجوه شباهت‌های فراوان هر دو اثر است؛ به‌گونه‌ای که در پاره‌ای از اوقات سعدی توانسته است؛ اساس ارتباط انسان و خدا را با کمترین وجه افتراقی فهم و حتی متناظر با نامه سی و یکم نهج‌البلاغه بیان کند.
کلیدواژه‌ها

منابع
. قرآن کریم.
. نهج‌البلاغه. ، 1368ش، ترجمه، سید جعفر شهیدی، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
1. جعفری، محمدتقی، 1388ش، فرهنگ پیرو فرهنگ پیشرو. تهران: مؤسسه نشر آثار علامه جعفری
2. حلبی، علی‌اصغر، 1371ش، تأثیر قرآن و حدیث در ادبیات فارسی. تهران: انتشارات اساطیر.
3. دشتی، محمد، 1374ش، معارف نهج‌البلاغه در شعر شاعران. قم: مؤسسه تحقیقاتی امیرالمؤمنین علیه السلام
4. طباطبایی، محمدحسین، 1378ش، ترجمهٔ تفسیر المیزان. موسوی، محمدباقر. قم: انتشارات دفتر اسلامی
5. فروغی، محمدعلی، 1375ش، کلیات سعدی. تهران: میلاد
6. قشیری، عبدالکریم‌ بن هوازن، 1381ش، ترجمه: عثمانی، ابوعلی حسن بن احمد. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی
7. قمی، شیخ عباس، 1338ش، کلیات مفاتیح‌الجنان. تهران: اسلامیه
8. کاسب، عزیز الله، 1371ش، دیوان لسان‌الغیب حافظ. تهران: کوروش
9. کاشانی، عزالدین محمود، 1376ش، مصباح‌الهدایه و مفتاح‌الکفایه. تهران: نشر هما.
مقالات
10. بروجردی، اشرف، 1398ش، سعدی و کرامت انسانی. نشریه سعدی‌ شناسی. شماره بیست‌وپنج. صص 36-331
11. ذوالفقاری، محسن. یدالله پنبه‌زاری، زهرا، 1390ش، نقد جایگاه اندیشه‌های تعلیمی و اخلاقیات در آثار سعدی. پژوهشنامه ادبیات تعلیمی. سال سوم. شماره دوازدهم. صص 102-81.
12. سلجوقی، محبوبه. تأثیر نهج‌البلاغه بر بوستان. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه پیام نور (1389ش،
13. طهماسبی، فریدون، 1390ش، خدا و یاد او در آرمان‌شهر سعدی و مقایسه آن با نهج‌البلاغه. فصلنامه تحقیقات تعلیمی و غنائی زبان و ادب فارسی. شماره دهم. صص 172-153.
14. کیایی، منصوره. تأثیر نهج‌البلاغه بر گلستان. پایان‌نامه کارشنا