فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه

فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه

تحلیل محتوای کیفی مفهوم تربیت در نهج البللاغه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار گروه آموزش معارف اسلامی، دانشگاه فرهنگیان،صندوق پستی 889-14665تهران، ایران.
چکیده
تربیت از جمله مسائل اساسی و جدایی ناپذیر زندگی بشر است که همواره مورد بحث و بررسی اندیشمندان و مکاتب فکری مختلف قرار گرفته است. گستردگی مفهوم تربیت و کاربردهای آن از نگاه علوم مختلف این مساله را به کانون این بحث ها تبدیل نموده است. ظرفیت های مغفول در حوزه تربیت را می‌توان با استفاده از منابع دینی شناسایی و معرفی نمود. نگاه به این مفهوم از دیدگاه امام علی علیه السلام و از دریچه کتاب نهج‌البلاغه امری است که کمتر مورد بررسی قرار گرفته است. پژوهش حاضر سعی نموده با هدف شناخت مفهوم تربیت در نهج‌البلاغه به بررسی اصول و اسلوب تربیت در این کتاب بپردازد. این پژوهش با روش تحلیل محتوای کیفی استقرایی و شیوه نمونه‌گیری غیر احتمالی از نوع هدفمند، به جهت دستیابی به تعمیم‌پذیری و تطبیق‌پذیری و از نوع نمونه‌گیری موردی نوعی و با استفاده از شیوه متن پژوهی انجام شده است. براساس این پژوهش، تربیت در نهج‌البلاغه به معنای آگاهی بخشی و آماده سازی متربی و با توجه به واقعیت های زندگی انسانی و براساس اصول اعتقادی اسلام و با هدف پرورش همه ابعاد و استعدادهای او رسیدن او به کمال است. درک این مفهوم توسط معلم، میتواند به ارتقاء صلاحیت حرفه‌ای او کمک نموده و متربی را در مسیر صحیح آموزش و پرورش قرار دهد.
کلیدواژه‌ها

  1. منابع

    . نهج‌البلاغه

    1. ابن منظور، محمد بن مکرم، ۱۴۱۶ق، لسان العرب، بیروت: داراحیاءالتراث العربی
    2. بیهقی، ابوبکر، ۱۴۰۵ق، دلائل النبوه، ج۱،چاپ اول، بیروت: دارالکتب العلمیه.
    3. جمعی از نویسندگان، فلسفه تعلیم و تربیت،۱۳۸۴ش، چاپ هفتم، ج ۱، قم: دفتر همکاری حوزه و دانشگاه.
    4. جوادی آملی، عبدالله1388ش، تفسیر تسنیم، ج 16، قم: مرکز نشر اسراء.
    5. حر عاملی، محمد بن حسن، (بی تا)، وسائل الشیعه، ج۲۱، تحقیق: عبدالرحیم ربانی شیرازی، بیروت: دارالتراث العربی
    6. راغب اصفهانی، حسین بن محمد، 1404ق، معجم مفردات الفاظ القرآن، تحقیق: ندیم مرعشی بیروت: دارالتعارف، دارالکاتب العربی.
    7. روسو، ژان ژاک، 1380ش، امیل، ترجمه: غلامحسین زیرک زاده، تهران: ناهید.
    8. ری‌شهری، محمد، ۱۳۸۶ش، حکمت نامه پیامبر اعظم ’، ج۷، چاپ اول، قم: دارالحدیث.
    9. زبیدی، محمدمرتضی، 1414ق، تاج العروس من جواهر القاموس، بیروت: دار مکتبه الحیاه.
    10. شعاری­نژاد، علی­اکبر، 1364ش، فرهنگ علوم رفتاری، تهران: انتشارات امیرکبیر.
    11. صدوق، محمد بن علی، 1385ش، علل الشرایع، ج۱، قم: انتشارات مکتبة الداوری.
    12. علاقه­بند، علی، 1381ش، جامعه­شناسی آموزش و پرورش، تهران: نشر روان.
    13. فارابی، ابو نصر محمدبن محمد1987م، التنبیه علی سبیل السعاده، چاپ اول، تحقیق: سبحان خلیفات، عمان: الجامعه الاردنیه.
    14. فروند، ژولین، 1383ش، جامعه‌شناسی ماکس وبر، ترجمه: عبدالحسین نیک‌گهر، تهران: توتیا.
    15. کریمی، محمد تقی 1393ش، تعلیم و تربیت کودکان از دیدگاه افلاطون، ژان ژاک روسو و جان دیوئی، اراک: نویسنده.
    16. گلستانی، سیدهاشم1370ش، فلسفه اسلامی، چاپ دوم، اصفهان: نشاط.
    17. گیدنز، آنتونی، 1363ش، دورکیم، ترجمه: یوسف، اباذری، بی­جا: انتشارات خوارزمی.
    18. لوییت، کارل، 1385ش، ماکس وبر و کارل ماکس، ترجمه: شهناز مسمی‌پرست، تهران: ققنوس.
    19. مایر، فردریک، 1374ش، تاریخ اندیشه­های تربیتی، ج 2، ترجمه:علی­اصغر، فیاض، تهران، سمت.
    20. متقی الهندی، علاء الدین علی بن حسام الدین، 1401ق، کنزالعمال فی سنن الاقوال و الافعال، چاپ پنجم، محقق: بکری حیانی، موسسه الرساله
    21. مطهری، مرتضی، 1386ش، تعلیم و تربیت دراسلام، تهران: انتشارات صدرا
    22. نقیب­زاده، میرعبدالحسین، 1374ش، نگاهی به فلسفه آموزش و پرورش، تهران: کتابخانه طهوری.
    23. وبر، ماکس،1393ش، اقتصاد و جامعه ،ترجمه:عباس منوچهری، تهران: سمت.
    24. Mayring, philipp (2000). Qualitative content Analysis ForumQualitative social Research. Online Journal, 1(2).
    25. Moral Education: A Study in the Theory and Application of the Sociology of Education. Translated by Everett K. Wilson and Herman Schnurer. New York: Free Press of Glencoe, 1961.

    Weber, Max; Economy and society, California, University of California Press, 1968