با واکاوی نظام تکلیف‌گرای کانت و حکمت عملی امام علی(ع) که در نهج‌البلاغه انجام شده است. مسئله محوری، بررسی میزان همگرایی و واگرایی این دو نظام فکری در مفاهیم بنیادینی چون «اراده نیک»، «امر مطلق»، «تکلیف»، «نیت»، «عقل» و «جایگاه دین» در حوزه اخلاق است. روش پژوهش، توصیفی-تحلیلی با رویکرد تطبیقی است و داده‌ها با مطالعة کتابخانه‌ای متون اصلی کانت (مانند «بنیاد مابعدالطبیعه اخلاق» و «دین در محدودة عقل تنها») و نهج‌البلاغه استخراج و سپس مورد تحلیل مقایسه‌ای قرار گرفته‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که با وجود شباهت‌هایی ظاهری در تأکید بر اهمیت نیت، تکلیف و ارزش ذاتی انسان، تفاوت‌های بنیادینی میان این دو دیدگاه وجود دارد. مهم‌ترین علت این تفاوت‌ها، ریشه در «انسان‌محوری» و «خودبنیادی عقل» در نظام کانت در مقابل «خدا محوری» و «وحیانی بودن اخلاق» در منظومه فکری نهج‌البلاغه دارد. این تقابل مبانی، به تفاوت در تعریف «امر مطلق» عقل‌بنیاد با «امر الهی» وحی‌بنیاد، نگاه به منشأ تکلیف (عقل خودمختار در برابر شارع مقدس)، و نیز جایگاه «سعادت» و «قیامت» در انگیزش و غایت‌بخشی به فعل اخلاقی منجر شده است. نتیجه کلی حاکی از آن است که اگرچه اخلاق کانت در عرصه وظیفه‌گرایی عقلانی و ارائه معیاری جهان‌شمول دستاوردهای بزرگی دارد، اما نظام اخلاقی نهج‌البلاغه با داشتن پشتوانه متافیزیکی مستحکم، انگیزش قوی‌تر (ترکیب عقل، عاطفه و ایمان) و غایت‌شناسی متعالی (تقرب به خدا)، از جامعیت، اتقان و کارآمدی عملی بیشتری در هدایت زندگی فردی و اجتماعی برخوردار است.