فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه

فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه

بررسی انتقادی دو ترجمه انگلیسی نهج‌البلاغه بر مبنای سیستم تحریف متن: با تکیه بر کنایات

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 عضو هیأت علمی گروه زبانهای خارجی، دانشگاه حضرت معصومه (س)، قم، ایران.
2 عضو هیأت علمی گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه حضرت معصومه(س)، قم، ایران.(نویسنده مسؤول)
3 دانش آموخته کارشناسی ارشد حدیث، دانشگاه حضرت معصومه(س)، قم، ایران.
چکیده
این پژوهش به تحلیل دو ترجمه انگلیسی از نهج‌البلاغه بر اساس مدل نقد ترجمه آنتوان برمن (2010) می‌پردازد. نهج‌البلاغه به عنوان متنی دینی-ادبی، با کلام شیوا و صنایع ادبی غنی، نیازمند نقد ترجمه بر اساس مدل‌های ادبی است. برمن با رویکرد مبدأمحور، دوازده گرایش ریخت‌شکنانه را معرفی می‌کند که برخی اجباری و ناشی از ساختار زبان مقصد هستند و در این پژوهش بررسی نمی‌شوند. تمرکز اصلی بر گرایش‌هایی است که مترجم با آزادی عمل، به سمت تحریف متن پیش می‌رود. این پژوهش به روش توصیفی-تحلیلی، دو ترجمه انگلیسی از نهج‌البلاغه (فروتن و مرعشی، 2022؛ عسکری جعفری، 1999) را بررسی می‌کند. نتایج نشان می‌دهد هر دو ترجمه دارای تحریف هستند، اما تحریف در ترجمه فروتن و مرعشی کمتر است و رویکرد مبدأمحورانه‌تری دارد. در مقابل، عسکری جعفری با اولویت دادن به انتقال معنا، رویکرد مقصدمحور را برگزیده و در اکثر موارد مخاطب‌محور عمل کرده است. این تفاوت نگرش، منجر به تمایز در میزان تحریف و وفاداری به متن اصلی شده است.
کلیدواژه‌ها

منابع

1.         ابن ابی الحدید، عبدالحمید بن هبه الله، 1337 ق، شرح نهج‌البلاغه (ج 6، نوبت اول)، قم: کتابخانه عمومی آیت‌الله مرعشی نجفی.
2.         ابن میثم بحرانی، کمال الدین میثم بن علی،  1362 ش، شرح نهج‌البلاغه،  تهران: دفتر نشر الکتاب.
3.         رستمی, غلامرضا، 1373ش، بررسی کنایه در نهج‌البلاغه، به کوشش: محمد خاقانی، اصفهان: دانشگاه اصفهان.
4.         صفوی، کوروش، 1387ش، درآمدی بر معنی‌شناسی، تهران: انتشارات سوره مهر.
5.         معرفت، محمدهادی، 1382ش، تاریخ قرآن ، چاپ پنجم، تهران: سمت.
6.         هاشمی‌خوئی، حبیب‌الله، 1358ش، منهاج‌البراعة شرح نهج‌البلاغه، بیروت: علی عاشور.
مقالات
7.         افضلی، علی، و داتوبر، مرضیه، 1396ش، ارزیابی کیفی ترجمه عربی هفت پیکر نظامی بر اساس نظریه آنتوان برمن: مطالعه موردی کتاب العرائس السبع اثر عبدالعزیز بقوش، مطالعات ترجمه، 15(58)، 71-86.
8.         امرائی، محمدحسن، 1397ش، واکاوی تحلیلی روش‌شناسی تعابیر کنایی در فرآیند ترجمه حداد عادل، مطالعات قرآن و حدیث، 12(23)، 269-292.
9.         دلشاد، شهرام، مسبوق، سیدمهدی، و همکاران، 1394ش، نقد و بررسی ترجمه شهیدی از نهج‌البلاغه بر اساس نظریه «گرایش‌های ریخت‌شکنانه» آنتوان برمن، مطالعات ترجمه قرآن و حدیث، 2(4)، 99-120.
10.      فرهادی، محمد، میرزایی الحسینی، سیدمحمود، و همکاران، 1396ش، نقد و بررسی اطناب و توضیح در ترجمه صحیفه سجادیه بر اساس نظریه آنتوان برمن (مطالعه موردی: ترجمه انصاریان)، پژوهش‌های ترجمه در زبان و ادبیات عربی، 7(17)، 31-53.
11.      کاکاوندی، گودرز، معصومی، محمدحسن و همکاران، 1401ش، نقد و بررسی ترجمه قرآن طاهره صفارزاده و حسین انصاریان بر اساس نظریه «گرایش‌های ریخت‌شکنانه» آنتوان برمن (مطالعه مورد پژوهانه در سوره بقره). مطالعات قرآنی، 13(49)، 176-197.
12.      نیازی، شهریار، و هاشمی، انسیه السادات، 1398ش، بررسی چگونگی کارآمدی مؤلفه «شفاف‌سازی» الگوی برمن در ارزیابی ترجمه قرآن: موردپژوهی ترجمه رضایی اصفهانی. مطالعات زبان و ترجمه، 4(52)، 161-193.
13.     Askari Ja’fari, S. M. (1965). Nahjul Balagha of Hazrat Ali. Qom: Ansariyan Publication.
14.     Berman, A. (2012). The translation studies reader (3rd ed.). L. Venuti (Ed.). London: Routledge.
15.     Foroutan, B., & Marashi, S. H. (2022). Nahj al-Balagha: A new English translation. Beirut: Dar Ehya Turath Arabi Publication.
16.     Hatim, B., & Mason, I. (1990). Discourse and the translator. London: Longman.
17.     Hewson, L. (2011). An approach to translation criticism: Emma and Madame Bovary in translation. Amsterdam: John Benjamins.
18.     House, J. (2015). Translation quality assessment: Past and present. London & New York: Routledge.
19.     Ma’azallahi, P., & Saeedi, M. (2013). A textbook of literary translation. Rafsanjan: Rafsanjan University Press.
20.     Mousavi Razavi, M. S., & Tahmasbi Boveiri, S. (2019). A meta-analytical critique of Antoine Berman’s relation hypothesis. Translation Studies, 17(65), 21–36.
21.         Munday, J. (2016). Introducing translation studies: Theories and applications (4th ed.). London & New York: Routledge.