فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه

فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه

تحلیل کمی و کیفی راهکارهای توسعه وجودی در خطبه قاصعه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکترای مدرسی معارف قرآن و حدیث از دانشگاه قرآن و حدیث شهرری (نویسنده مسئول)
2 استادیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه قم
چکیده
خطبه قاصعه، که به عنوان یکی از برجسته‌ترین آثار بلاغی و فلسفی امام علی علیه السلام شناخته می‌شود، حاوی آموزه‌هایی ارزشمند در حوزه رشد و توسعه وجودی انسان است. اهمیت این مسأله در این واقعیت نهفته است که در دنیای امروز نیاز به تفسیر و استفاده از آموزه‌های دینی برای بهبود زندگی فردی و اجتماعی احساس می‌شود، تحقیق حاضر با استفاده از روش‌های تحلیلی و توصیفی، متن خطبه قاصعه را از منظر وجودی مورد بررسی قرار داده است. در بخش کمی، داده‌های مربوط به فراوانی ارجاعات به مفاهیم وجودی در متن خطبه جمع‌آوری و تحلیل شده است. در بخش کیفی، تحلیل محتوا با هدف کشف و تبیین معانی و راهکارهای موجودی توسعه انجام شده است. دستاوردهای این پژوهش نشان می‌دهد که آموزه‌های موجود در خطبه قاصعه می‌تواند به عنوان یک الگوی عملی برای پیشرفت فردی و اجتماعی در زندگی امروزی مورد استفاده قرار گیرد و به گسترش نگرش‌های مثبت و پویایی افراد در مواجهه با چالش‌های روز افزون کمک کند.
کلیدواژه‌ها

منابع 
. قرآن
. نهج‌البلاغه
1.    امامی خوانساری، محمد، 1386ش، فلسفه و اسرار حج، تهران: مشعر.
2.    الهامی‌نیا، علی اصغر، 1387ش، اخلاق نظامی، قم: زمزم هدایت.
3.    ابن میثم(بی‌تا)، شرح نهج‌البلاغه، ج4 ، مشهد مقدس: آستان قدس رضوی.
4.    ابن ابی الحدید، 1395ش،  شرح نهج‌البلاغه، تهران: رسالت قلم. 
5.    بیهقی نیشابوری کیدری، 1375ش، حدائق الحقائق فی شرح نهج‌البلاغه، ج2، قم: بنیاد نهج‌البلاغه.
6.    تحریری، محمدباقر، 1394ش، بندگی حقیقی و حقیقت علم، چاپ ‌پنجم، قم: طریق معرفت ثقلین.
7.    تمیمی آمدی، عبدالواحد بن محمد، 1410ق،  غررالحکم و دررالکلم، چاپ اول، قم: دارالکتب الاسلامی.
8.    حاجی اسماعیای، محمد، 1390ش، ره توشه قرآن، قم: نشر زائر، 
9.    حسینی، عبدالزهراء، 1409ق، مصادر نهج‌البلاغه، بیروت: دارالزهراء. 
10.    حسینی همدانی، محمد، 1404ق، انوار درخشان در تفسیر قرآن، ج9، قم: چاپخانه علمیه.
11.    صفایی حائری، علی، 1385ش، تطهیر با جاری قرآن، قم: لیله القدر.
12.    طبرسی، فضل بن حسن(بی‌تا)، مجمع البیان، ج13، چاپ ‌سوم، تهران: ناصرخسرو.
13.    قزوینی، محمد صالح، 1338ش، شرح نهج‌البلاغه، تبریز: حاج باقر کتابچی حقیقت.
14.    مکارم شیرازی، ناصر، 1386ش، پیام امام امیر‌المؤمنین علیه السلام، تهران: دارالکتب الاسلامی. 
15.    ـــــــــــــــــــــ، 1371ش، تفسیر نمونه، چاپ ‌دهم، تهران: دارالکتب الاسلامیه.
16.    مغنیه، محمدجواد، 1378ش، فی ظلال نهج‌البلاغه، قم: دارالکتب الاسلامی، 
17.    مظاهری، حسین، 1394ش، معرفت معرفت نفس، إصفهان: مرکز مطالعاتی الزهراء.
18.    منتظری، حسینعلی، 1395ش، درسهایی از نهج‌البلاغه، ج9، تهران: سرایی.
19.    هاشمی خوئی، حبیب الله، 1400ق، منهاج البراعه فی شرح نهج‌البلاغه، تهران: مکتبه الاسلامی.