فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه

فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه

بازیابی و سنجش کرامت هستی شناختی و ارزش شناختی انسان در اندیشه امام علی علیه السلام با تأکید بر نهج البلاغه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشیار فلسفه و کلام اسلامی پژوهشگاه علوم اسلامی امام صادق×.(نویسنده مسئول)
چکیده
کرامت انسان به معنای توجه به شأن و جایگاه وی از قبیل برخورداری از خلافت الهی، حق انتخاب گری و دیگر حقوق مادی و معنوی است. کرامت انسان واژه‌ای است که همه بر آن تأکید می­ورزند و انسان را بزرگ می‌شمارند و برای آن جایگاه سترگی در نظر می­‌گیرند. اما برخی در این نگرش گرفتار افراط و تفریط می­‌شوند و این می‌تواند حقیقت و جایگاه کرامت در انسان را مورد تشکیک قرار دهد. از این رو، این پرسش مطرح می‌گردد که حقیقت کرامت انسانی از نگاه امام­ علی علیه السلام چیست و چگونه قابل تحقق است؟ پاسخ احتمالی آن است که استعدادهای بالقوه در انسان و تفاوت ذاتی آن با دیگر موجودات، موجب تحقق کرامت هستی شناختی است و اصل کمال طلبی و سعادت جویی انسان نیز می‌تواند معیار کرامت استحصالی تلقی گردد. این مقاله توانسته است با ابزار کتابخانه‌ای و روش توصیفی تحلیلی پرسش یادشده را از نگاه امام علی علیه السلام و با تأکید بر نهج­ البلاغه پاسخ دهد و به این نکته اشاره نماید که انسان با برخورداری از اختیار، مسجود ملائکه قرارگرفتن و استعداد خلیفه اللهی از کرامت هستی شناختی برخوردار است و از حیث کمال‌خواهی و سعادت‌جویی و به فعلیت رساندن ظرفیت‌های بالقوه دارای کرامت ارزش ­شناختی می‌شود.
کلیدواژه‌ها

منابع
 . قرآن کریم.
. نهج‌البلاغه، 1414ق،  محمدبن حسین شریف الرضی، تحقیق: صبحی صالح، قم: هجرت.
1. آربلاستر، آنتونی، 1367ش، ظهور وسقوط لیبرالیسم، ترجمه: عباس مخبر،تهران: نشر مرکز.
2. ابن درید، محمد بن حسن‏، 1988م، جمهرة اللغة، بیروت: دار العلم للملایین‏.
3. ابن سبعین، عبدالحق بن ابراهیم بن محمد،1987م، بدالمعارف، بیروت:دارالاندلس.
4. ابن سینا، حسین‌بن عبدالله، بی‌تا، الاشارات والتنبیهات، قم: البلاغه.
5. ابن عربی، محی الدین، 1946م، فصوص الحکم، قاهره: داراحیاء التراث العربیه.
6. ابن منظور، محمد بن مکرم‏، 1414ق، ‏ لسان العرب‏، بیروت: دارصادر.
7. ازدی، عبدالله بن محمد، بی‌تا،کتاب الماء، تهران: مؤسسه مطالعات تاریخ پزشکی، طب اسلامی و مکمل دانشگاه علوم پزشکی تهران.
8. بحرانی، ابن میثم،1406ق، قواعدالمرام فی علم الکلام، قم: مکتبه آیت الله المرعشی النجفی
9. جوهری، اسماعیل بن حماد،1376ق، الصحاح، بیروت: دارالعلم للملایین.
10. الجیلانی، عبدالقادر، 1428ق، فتوح الغیب، بیروت: دارالهادی.
11. حلی، حسن بن یوسف مطهر،1382ش، کشف المراد، تحقیق: جعفر سبحانی، قم: مؤسسه امام صادق‌ علیه السلام .
12. خمینی، سید روح الله، بی‌تا، شرح دعاء السحر، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى.
13. خمینی، سیدروح الله،1388ش، شرح چهل حدیث، تهران: مؤسسه تنظیم و نش آثار امام خمینی.
14. دیویس، تونی،1378ش، اومانیسم، ترجمه: عباس مخبر، تهران: نشر مرکز.
15. راغب اصفهانی، حسین بن محمد،1412ق، مفردات الفاظ القرآن، بیروت: دارالقلم.
16. رندال، هرمن، 1353ش، سیر تکامل عقل نوین، ترجمه: ابوالقاسم پاینده، تهران: شرکت انتشارات علمی فرهنگی.
17. زبیدی، محمدبن محمد مرتضی، 1414ق، تاج العروس، بیروت: دارالفکر.
18. شریفی، احمد حسین و حسن یوسفیان، 1385ش، عقل و وحی، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
19. شعیری، محمدبن محمد، بی‌تا، جامع الاخبار، نجف: مطبعه حیدریه.
20. صدوق، محمدبن علی بن بابویه، 1385ش، علل الشرایع، قم: داوری.
21. طباطبایی، سیدمحمدحسین،1390ق، المیزان فی تفسیرالقرآن، بیروت: مؤسسه الاعلمی.
22. طریحی، فخرالدین،1375ش، مجمع البحرین، تهران: ‏‌‏ کتابفروشى مرتضوى.
23. عمید، حسن، 1364ش، فرهنگ فارسی عمید، تهران: امیرکبیر.
24. فارابی، ابو نصر، بی‌تا، المنطقیات، بی جا: مکتبه آیت الله المرعشی.
25. فارابی، ابونصر، 1407ق،المدینه الفاضله، بیروت: دارالمشرق.
26. فراهیدی، خلیل بن احمد،1409ق، کتاب العین، قم: هجرت.
27. قیصری، داود، 1375ش، شرح فصوص الحکم، تحقیق: سیدجلال الدین آشتیانی، تهران: انتشارات علمی فرهنگی.
28. گاردنر، ویلیام، 1386ش، جنگ علیه خانواده، ترجمه: معصومه محمدی،  تهران: دفتر مطالعات و تحقیقات زنان.
29. لیثی واسطی، علی بن محمد، 1376ش، عیون الحکم والمواعظ، قم: دارالحدیث.
30. مدنی، علی خان بن احمد،1384ش، الطرازالاول، مشهد: مؤسسه آل البیت‌ علیهم السلام .
31. مصباح یزدی، محمدتقی، 1370ش،آموزش عقاید، تهران: سازمان تبلیغات اسلامی.
32. مصباح یزدی، محمدتقی، 1373ش، معارف قرآن، قم: مؤسسه در راه حق.
33. مطهری، مرتضی، 1377ش، مجموعه آثار،ج2 ، تهران: انتشارات صدرا.
34. مفید، محمدبن نعمان،1413ق، الاختصاص، قم: المؤتمر العالمی للشیخ المفید.
35. میبدی، حسین بن معین الدین، بی‌تا، دیوان امیرالمؤمنین ‌ علیه السلام ، قم: دار نداء الإسلام.
36. نصری، عبدالله، 1359ش، فلسفه آفرینش، تهران: نهضت زنان مسلمان.