دانشیار فلسفه و کلام اسلامی پژوهشگاه علوم اسلامی امام صادق×.(نویسنده مسئول)
چکیده
کرامت انسان به معنای توجه به شأن و جایگاه وی از قبیل برخورداری از خلافت الهی، حق انتخاب گری و دیگر حقوق مادی و معنوی است. کرامت انسان واژهای است که همه بر آن تأکید میورزند و انسان را بزرگ میشمارند و برای آن جایگاه سترگی در نظر میگیرند. اما برخی در این نگرش گرفتار افراط و تفریط میشوند و این میتواند حقیقت و جایگاه کرامت در انسان را مورد تشکیک قرار دهد. از این رو، این پرسش مطرح میگردد که حقیقت کرامت انسانی از نگاه امام علی علیه السلام چیست و چگونه قابل تحقق است؟ پاسخ احتمالی آن است که استعدادهای بالقوه در انسان و تفاوت ذاتی آن با دیگر موجودات، موجب تحقق کرامت هستی شناختی است و اصل کمال طلبی و سعادت جویی انسان نیز میتواند معیار کرامت استحصالی تلقی گردد. این مقاله توانسته است با ابزار کتابخانهای و روش توصیفی تحلیلی پرسش یادشده را از نگاه امام علی علیه السلام و با تأکید بر نهج البلاغه پاسخ دهد و به این نکته اشاره نماید که انسان با برخورداری از اختیار، مسجود ملائکه قرارگرفتن و استعداد خلیفه اللهی از کرامت هستی شناختی برخوردار است و از حیث کمالخواهی و سعادتجویی و به فعلیت رساندن ظرفیتهای بالقوه دارای کرامت ارزش شناختی میشود.
منابع . قرآن کریم. . نهجالبلاغه، 1414ق، محمدبن حسین شریف الرضی، تحقیق: صبحی صالح، قم: هجرت. 1. آربلاستر، آنتونی، 1367ش، ظهور وسقوط لیبرالیسم، ترجمه: عباس مخبر،تهران: نشر مرکز. 2. ابن درید، محمد بن حسن، 1988م، جمهرة اللغة، بیروت: دار العلم للملایین. 3. ابن سبعین، عبدالحق بن ابراهیم بن محمد،1987م، بدالمعارف، بیروت:دارالاندلس. 4. ابن سینا، حسینبن عبدالله، بیتا، الاشارات والتنبیهات، قم: البلاغه. 5. ابن عربی، محی الدین، 1946م، فصوص الحکم، قاهره: داراحیاء التراث العربیه. 6. ابن منظور، محمد بن مکرم، 1414ق، لسان العرب، بیروت: دارصادر. 7. ازدی، عبدالله بن محمد، بیتا،کتاب الماء، تهران: مؤسسه مطالعات تاریخ پزشکی، طب اسلامی و مکمل دانشگاه علوم پزشکی تهران. 8. بحرانی، ابن میثم،1406ق، قواعدالمرام فی علم الکلام، قم: مکتبه آیت الله المرعشی النجفی 9. جوهری، اسماعیل بن حماد،1376ق، الصحاح، بیروت: دارالعلم للملایین. 10. الجیلانی، عبدالقادر، 1428ق، فتوح الغیب، بیروت: دارالهادی. 11. حلی، حسن بن یوسف مطهر،1382ش، کشف المراد، تحقیق: جعفر سبحانی، قم: مؤسسه امام صادق علیه السلام . 12. خمینی، سید روح الله، بیتا، شرح دعاء السحر، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى. 13. خمینی، سیدروح الله،1388ش، شرح چهل حدیث، تهران: مؤسسه تنظیم و نش آثار امام خمینی. 14. دیویس، تونی،1378ش، اومانیسم، ترجمه: عباس مخبر، تهران: نشر مرکز. 15. راغب اصفهانی، حسین بن محمد،1412ق، مفردات الفاظ القرآن، بیروت: دارالقلم. 16. رندال، هرمن، 1353ش، سیر تکامل عقل نوین، ترجمه: ابوالقاسم پاینده، تهران: شرکت انتشارات علمی فرهنگی. 17. زبیدی، محمدبن محمد مرتضی، 1414ق، تاج العروس، بیروت: دارالفکر. 18. شریفی، احمد حسین و حسن یوسفیان، 1385ش، عقل و وحی، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی. 19. شعیری، محمدبن محمد، بیتا، جامع الاخبار، نجف: مطبعه حیدریه. 20. صدوق، محمدبن علی بن بابویه، 1385ش، علل الشرایع، قم: داوری. 21. طباطبایی، سیدمحمدحسین،1390ق، المیزان فی تفسیرالقرآن، بیروت: مؤسسه الاعلمی. 22. طریحی، فخرالدین،1375ش، مجمع البحرین، تهران: کتابفروشى مرتضوى. 23. عمید، حسن، 1364ش، فرهنگ فارسی عمید، تهران: امیرکبیر. 24. فارابی، ابو نصر، بیتا، المنطقیات، بی جا: مکتبه آیت الله المرعشی. 25. فارابی، ابونصر، 1407ق،المدینه الفاضله، بیروت: دارالمشرق. 26. فراهیدی، خلیل بن احمد،1409ق، کتاب العین، قم: هجرت. 27. قیصری، داود، 1375ش، شرح فصوص الحکم، تحقیق: سیدجلال الدین آشتیانی، تهران: انتشارات علمی فرهنگی. 28. گاردنر، ویلیام، 1386ش، جنگ علیه خانواده، ترجمه: معصومه محمدی، تهران: دفتر مطالعات و تحقیقات زنان. 29. لیثی واسطی، علی بن محمد، 1376ش، عیون الحکم والمواعظ، قم: دارالحدیث. 30. مدنی، علی خان بن احمد،1384ش، الطرازالاول، مشهد: مؤسسه آل البیت علیهم السلام . 31. مصباح یزدی، محمدتقی، 1370ش،آموزش عقاید، تهران: سازمان تبلیغات اسلامی. 32. مصباح یزدی، محمدتقی، 1373ش، معارف قرآن، قم: مؤسسه در راه حق. 33. مطهری، مرتضی، 1377ش، مجموعه آثار،ج2 ، تهران: انتشارات صدرا. 34. مفید، محمدبن نعمان،1413ق، الاختصاص، قم: المؤتمر العالمی للشیخ المفید. 35. میبدی، حسین بن معین الدین، بیتا، دیوان امیرالمؤمنین علیه السلام ، قم: دار نداء الإسلام. 36. نصری، عبدالله، 1359ش، فلسفه آفرینش، تهران: نهضت زنان مسلمان.
کردفیروزجائی,اسداله . (1404). بازیابی و سنجش کرامت هستی شناختی و ارزش شناختی انسان در اندیشه امام علی علیه السلام با تأکید بر نهج البلاغه. فصلنامه علمی پژوهشی پژوهشهای نهج البلاغه, 24(4), 91-107.
MLA
کردفیروزجائی,اسداله . "بازیابی و سنجش کرامت هستی شناختی و ارزش شناختی انسان در اندیشه امام علی علیه السلام با تأکید بر نهج البلاغه", فصلنامه علمی پژوهشی پژوهشهای نهج البلاغه, 24, 4, 1404, 91-107.
HARVARD
کردفیروزجائی اسداله. (1404). 'بازیابی و سنجش کرامت هستی شناختی و ارزش شناختی انسان در اندیشه امام علی علیه السلام با تأکید بر نهج البلاغه', فصلنامه علمی پژوهشی پژوهشهای نهج البلاغه, 24(4), pp. 91-107.
CHICAGO
اسداله کردفیروزجائی, "بازیابی و سنجش کرامت هستی شناختی و ارزش شناختی انسان در اندیشه امام علی علیه السلام با تأکید بر نهج البلاغه," فصلنامه علمی پژوهشی پژوهشهای نهج البلاغه, 24 4 (1404): 91-107,
VANCOUVER
کردفیروزجائی اسداله. بازیابی و سنجش کرامت هستی شناختی و ارزش شناختی انسان در اندیشه امام علی علیه السلام با تأکید بر نهج البلاغه. النهج. 1404;24(4):91-107.