فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه

فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه

ارزش‌های اخلاقی از نگاه مکتب‌های اخلاقی و امام‌علی علیه السلام (با تاکید بر نهج‌البلاغه)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشیار دانشگاه ادیان و مذاهب، دانشکده مطالعات اسلامی، گروه شیعه شناسی.
چکیده
علم اخلاق از شناخت صفات و رفتارهای اخلاقی سخن می‌گوید و فلسفه اخلاق به عنوان شاخه‌ای از فلسفه وظیفه بررسی عقلی و فلسفی ملاک و معیارهای ارزش‌های اخلاقی را بعهده دارد و به همراه معیارها از دلائل مختلفی که هر یک از مکتب‌های اخلاقی برای ارزش‌های اخلاقی بیان کرده‌اند سخن می‌گوید که به آن ارزش شناسی نیز گفته می‌شود. درمنظومه باورهای دینی اخلاق یکی از بنیادی‌ترین مباحث معرفت دینی محسوب می‌شود که برای آن ملاک و معیارهای خاص در نظر گرفته شده است، و این ملاک ومعیارها در سخن پیشوایان دین با استناد به وحی انعکاس پیدا کرده است، در سخنان امام‌علی علیه السلام که یکی از پرورش یافتگان مکتب اخلاقی پیامبراکرم، و از الگوهای راستین اخلاق اسلامی است از ارزش‌ها و ملاک آنها سخن رفته است. از این رو این جستار بر آن است با توجه به محدودیت مقاله، ملاک و معیارهای ارزش‌های اخلاقی را از زاویه نگاه سه مکتب اخلاقی مشهور و از نگاه مکتب اخلاقی امام علی علیه السلام با تأکید بر نهج‌البلاغه مورد بررسی قرار دهد، اشتراک و افتراق مکتب‌های اخلاقی فوق را نسبت به ارزش‌ها بنمایاند.
واژگان کلیدی


کلیدواژه‌ها

منابع
نهج‌البلاغه، بی تا، ترجمه: محمد دشتی، قم: موسسه فرهنگی تحقیقاتی امیر المؤمنین علیه السلام.
1. بحرانی، میثم بن علی ،1362ق، شرح نهج‌البلاغه، تهران: دفتر نشر کتاب.
2. پالمر، مایکل ، 1385ش، مسائل اخلاقی، ترجمه آل بویه، چاپ اول، قم: پژوهشگاه علوم وفرهنگ اسلامی.
3. جیمز ، ریچلز، 1387ش، فلسفه اخلاق، ترجمه: آرش اخگری، چاپ اول، تهران: انتشارات حکمت.
4. خزاعی، زهرا ، 1389ش، اخلاق فضیلت، چاپ اول، تهران: انتشارات حکمت.
5. دشتی، محمد، 1368ش، مجموعه آشنایی با نهج‌البلاغه، قم: نشر امام‌علی علیه السلام.
6. رازی، علی بن مسکویه ، 1381ش، تهذیب الاخلاق، ترجمه: علی اصغر حلبی، چاپ اول، تهران: انتشارات اساطیر.
7. ری شهری, محمد، 1380ش، منتخب میزان الحکمه، ترجمه: حمید رضا شیخی، قم: نشر دارالحدیث.
8. سالیوان، راجر، ش، فلسفه اخلاق، ترجمه: عزت الله فولادوند، چاپ اول، تهران: طرح نو.
9. سروش، عبدالکریم، 1373ش، حکمت ومعیشت، تهران: موسسه فرهنگی صراط.
10. صبحی صالح، 1378ش، نهج‌البلاغه، ترجمه: شهیدی، سید جعفر، چاپ دهم، تهران: انتشارات علمی وفرهنگی.
11. طوسی، خواجه نصیر الدین، بی تا، اخلاق ناصری، تصحیح: مجتبی مینوی و علیرضا وحیدی، چاپ پنجم، تهران: انتشارات خوارزمی.
12. کلینی، محمد بن یعقوب، بی تا، اصول کافی، ترجمه: سید جواد مصطفوی، تهران: کتابفروشی علمیه اسلامیه.
13. مجلسی، محمد باقر، 1403ق، بحار الانوار، بیروت: دار احیاء التراث العربی.
14. مصباح یزدی، محمد تقی، 1373ش، دروس فلسفه اخلاق اسلامی، تهران: انتشارات سازمان تبلیغات اسلامی.
15. مصباح، مجتبی،1380ش، فلسفه اخلاق (سلسله دروس اندیشه‌های بنیادین اسلامی)، چاپ هفتم، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره).
16. مصباح، مجتبی،  1380ش،  فلسفه اخلاق، نگارش و تحقیق: احمد حسین شریفی، تهران: چاپ و نشر بین الملل.
17. مطهری، مرتضی، 1368ش، مجموعه آثار، تهران: انتشارات صدرا.
18. ملکیان، مصطفی ، 1379ش، تاریخ فلسفه غرب (مجموعه درسهای مصطفی ملکیان)، تهیه و تدوین، قم: پژوهشکده حوزه ودانشگاه.
19. نادم، محمد حسن،1391ش، در آستانه نهج‌البلاغه، قم: دفتر نشر معارف.
مقالات
20. اترک، حسین، 1389ش، وظیفه گرایی اخلاقی، نشریه اخلاق در علوم وفناوری، ش1-2، ص27-35.
21. اسلامی، سید حسن ، 1387ش، اخلاق فضیلت ونسبت آن با اخلاق اسلامی، پژوهشنامه اخلاق، ش1، ص1-21.