1
استادیارگروه معارف اسلامی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه گنبد کاووس، ایران.
2
دانشجوی دکتری حکمرانی، گرایش حکمرانی فرهنگی، مدرسه عالی حکمرانی شهید بهشتی، دانشگاه عالی دفاع ملی، تهران، ایران.
چکیده
یکی از طرق اثبات حقانیت قرآن، تحقیق در وجوه اعجاز است؛ از طرفی چرایی مغفول ماندن وجه معارفی اعجاز در آثار نخستین، اهمیت توجه متقدمان به جنبه بیانی و صرفه و علت انحصار وجوه اعجاز در وجه ادبی را مطرح میسازد و چون ائمه علیهم السلام تنها راه شناخت درست قرآنند، پس راه برون رفت از این انحصار نادرست، مراجعه به کلام ایشان بوده؛ لذا این امر در کلام امامعلی علیه السلام به عنوان شاهد نزول و عدل قرآن بررسی خواهد شد. هدف پژوهش، ریشه شناختی و تبیین راه برون رفت از انحصار اعجاز بیانی در قرون نخست و ارزیابی کمی مؤلفههای مورد تاکید ایشان بر وجه معارفی در نهج البلاغه میباشد. روش پژوهش تحلیل محتوا و جامعه پژوهش، مجموع خطبهها و نمونه آماری 37 خطبه میباشد. نتیجهاین که اعجاز معارفی بعد از نبی صلی الله علیه و آله و سلم، از جانب ایشان مطرح شده؛ از بین 187 اوصاف قرآن در 241 خطبه، 91درصد به وجه معارفی و 14.7درصد به وجه بیانی تاکید داشته و از وجه صرفه، صفتی وجود نداشته؛ هم چنین ازمیان صفات مربوط به وجه معارفی، مؤلفه جامعیت با 86 درصد و صفت برهان و هدایتگر، بیشترین میزان را در کلام ایشان دارا بوده و این نشانگر تاکید بر بعد معارفی بعنوان مهمترین وجه اعجاز میباشد. کلیدواژه