فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه

فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه

آسیب شناسی خواص و رویکرد سیاسی کارگزاران حکومت نسبت به آنان از دیدگاه نهج البلاغه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استایار دانشگاه مازندران
2 دانشجوی دکتری پژوهشکده نهج البلاغه
چکیده
یکی از مهمترین مباحث معاصر، بحث خوّاص است. aناخت گون ههای خوّاص و
آسیبهایی که ممکن است ایشان به آن دچار شوند از جمله مواردی است که کمتر
مورد تحقیق قرار گرفته است. علاوه بر این، بررسی آسیب شناسانة جهتگیری
کارگزاران حکومت که در بیشتر موارد به عنوان عاملی در ایجاد و یا دامن زدن به
آسیبهای خوّاص، اثرگذار است، بسیار حائز اهمیت است.
بررسی این موضوع بر اساس آموز ههای اسلامی و با استفاده از منابع آن به ویژه
کتاب نهج البلاغه، امری ضروری است. از ای نرو، در این پژوهش، با روش تحلیلی –
توصیفی، عوامل آسیبزا در نخبگان، آسیبهای ناشی از این عوامل و پیامدهای ناگوار
اجتماعی، سیاسی و اقتصادی آن، به ویژه جه تگیری نادرست کارگزاران حکومت
به عنوان یکی از مهمترین عوامل آسیبزا با عنایت به رویکردهای حکومت عَلوی
مورد بررسی قرار گرفته است.
آسیبهایی که خوّاص بدان دچار م یشوند به دو دستة «آسیبهای مشترک » مثل عصبیّت
قومی- خویشاوندی، سطح ینگری، استبداد رأی، دنیاطلبی و زیاد هخواهی و «آسیبهای
اختصاصی » مانند منزلت اجتماعی، فضاسازی معاندان و جه تگیری نادرست کارگزاران
حکومت، تقسیم می شوند. همچنین جه تگیری نادرست کارگزاران حکومت نسبت
به خوّاص از دو دیدگاه ایجابی و سلبی قابل بررسی است. دیدگاه سلبی که محل
بحث است دارای دو جنبة اقتصادی و سیاسی است جنبة اقتصادی به تبعیض و
برخورداریهای ناحقّ اقتصادی اشاره دارد و جنبة سیاسی به موضوع «رابطه سالاری »
به جای «شایسته سالاری » و تسامح و تساهل کارگزاران نسبت به خوّاص می پردازد.
کلیدواژه‌ها

منابع - قرآن کریم
ابن ابی الحدید، عز الدین ابو حامد (۱۳۳۷ ش) شرح نهج البلاغه، قم: کتابخانه عمومی
مرعشی نجفی.
آیة الله
- ابن اعثم الکوفی ،احمد (۱۴۱۱ق)، الفتوح، تحقیق علی ،شیری، بیروت: دارالاضواء. ابن حجر عسقلانی، احمد بن علی بن حجر، (۱۴۱۵ق)، الاصابة فی تمییز الصحابة، بیروت: دار الکتب العلمیة.
-
ابن سعد، محمد بن سعد بن منیع الهاشمى البصرى، ۱۴۱۰ق) ، الطبقات الکبرى تحقیق محمد بن القادر عطا، بیروت: دار الکتب العلمیة.
- ابن شبه ابوزید عمر بن شبه النمیری البصری (۱۳۶۸ش)، تاریخ المدینة المنورة، قم: دار الفکر. - ابن شعبه حرانی حسن بن علی، (۱۳۸۲ش)، تحف العقول عن آل الرسول(ص)، ترجمه: صادق حسن زاده، قم: انتشارات آل على الله.
- ابن شهر آشوب مازندرانی محمد بن علی، ۱۴۰۵ق، مناقب آل ابی طالب الله دار الاضواء.
بیروت
ابن الطقطقی (۱۴۱۸ق) ، الفخرى فی الآداب السلطانیه و الدول الاسلامیة، بیروت: دار القلم.
- ابن عساکر، ابوالقاسم علی بن الحسن (۱۴۱۵ق)، تاریخ مدینه دمشق، تحقیق: علی شیری، بیروت: دارالفکر للطباعه و النشر و التوزیع.
- ابن منظور، محمد بن مکرم (۱۴۱۴) ،ق)، لسان العرب، بیروت: دار صادر.
اسحاقی، سید حسین (۱۳۸۲ش) جام عبرت قم مؤسسه بوستان کتاب. امین، سید محسن (۱۴۰۶ق)، اعیان الشیعة، بیروت: دار التعارف للمطبوعات. امینی، عبدالحسین (۱۴۱۶ق)، الغدیر فی الکتاب و السنة والادب، قم: مرکز الغدیر للدراسات
الاسلامیة.
باتامور، تیبی، (۱۳۷۱ش)، نخبگان و جامعه ترجمه علیرضا طیب تهران: انتشارات دانشگاه
تهران.
بحرانی، میثم بن علی بن میثم (۱۳۶۲ ش)، شرح نهج البلاغه، بی جا: دفتر نشر الکتاب.
بلاذری، احمد بن یحیی بن جابر (۱۴۱۷ق)، انساب الاشراف، بیروت: دار الفکر. بلخی، مقاتل بن سلیمان (۱۴۲۳ق)، تفسیر مقاتل بن سلیمان، بیروت: دار احیاء التراث. تمیمی ،آمدی عبدالواحد بن محمد (۱۳۶۶ ش) تصنیف غرر الحکم و دررالکلم قم دفتر
تبلیغات اسلامی
ثقفی کوفی، ابراهیم بن محمد (۱۳۷۳ ش) الغارات و شرح حال اعلام آن، ترجمه: عزیز الله عطاردی، بیجا انتشارات عطارد حدادعادل ،غلامعلی، (۱۳۷۵ ش) دانشنامه جهان اسلام تهران بنیاد دایره المعارف اسلامی حکیمی، محمدرضا و محمد حکیمی و علی حکیمی، (۱۳۸۰ ش)، الحیاة، ترجمه: احمد آرام، :تهران دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
حمیری، عبدالله بن جعفر (۱۴۱۳ق)، قرب الاسناد قم موسسه آل البیت علیهم السلام. - خویی، میرزا حبیب الله (۱۳۵۸ ش) منهاج البراعة فى شرح نهج البلاغة، تهران: مکتبه
الاسلامیه.
دفتر امور نیروی انسانی معاونت آموزش سازمان امور اداری و استخدامی کشور ، (۱۳۶۹ش)، اخلاق کارگزاران تهران مرکز آموزش مدیریت دولتی.
دور کیم، امیل ۱۳۷۳) ،ش، قواعد و روش جامعه شناسی ترجمه علی محمد کاردان، تهران انتشارات دانشگاه تهران
دینوری، ابوحنیفه احمد بن داوود (۱۳۶۸ش) الاخبار الطوال، قم: منشورات الرضى. ،ذاکری، علی اکبر (۱۳۷۸ ش)، سیمای کارگزاران علی بن ابیطالب امیر المومنین العلیا، قم: مؤسسه بوستان کتاب.
راغب اصفهانی، حسین بن محمد، (۱۴۱۲ق)، المفردات فی غریب القرآن، بیروت: دارالعلم. راوندی، قطب الدین سعید بن هبه الله، (۱۳۶۴ش)، منهاج البراعة فی شرح نهج البلاغة، قم: کتابخانه . عمومی آیة الله مرعشی نجفی
شرف الدین عبدالحسین (۱۴۰۸ق) ، الاجتهاد فى مقابل النصر ، بیروت: موسسه الاعلمی للمطبوعات.
- شریف الرضی، محمد بن حسین (۱۴۰۶ق)، خصائص الائمه علیهم السلام ، مشهد: آستان قدس رضوی
صفار، محمد بن حسن، ۱۴۰۴ق) ، بصائر الدرجات فی فضائل آل محمد(ص)، قم: کتابخانه آیة الله مرعشی نجفی
، (۱۳۷۹ ش)، نهج البلاغه، ترجمه علینقی فیض الاسلام تهران: انتشارات فقیه شهرستانی ابوالفتح محمد بن محمد بن عبدالکریم (۱۳۷۰ق) ، الملل والنحل، قاهره: الازهر. طباطبایی، سید محمد حسین، (۱۴۱۷ق)، المیزان فی تفسیر القرآن، قم: دفتر انتشارات اسلامی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
فرامرز قراملکی احد (۱۳۸۱ش) پرده پندار، تهران: آفتاب توسعه.
فراهیدی، خلیل بن احمد (۱۴۱۰ق)، کتاب العین قم انتشارات هجرت قمی، علی بن ابراهیم (۱۳۶۷ش) تفسیر قمی، قم: دارالکتاب کاشفی سبزواری حسین بن علی (۱۳۶۹ ش) مواهب ،علیه تهران سازمان چاپ و انتشارات
اقبال.
کلینی، محمد بن یعقوب (۱۴۰۷ق) ،الکافی ،تهران، دار الکتب الاسلامیة
کوزر، لوییس، (۱۳۷۳ ش)، زندگی و اندیشه بزرگان جامعه شناسی، ترجمه محسن ثلاثی، تهران: علمی
مسعودی، ابوالحسن علی بن الحسین بن علی (۱۴۰۹ق)، مروج الذهب و معادن الجوهر تحقیق اسعد داغر، قم دار الهجره.
مطهری، مرتضی، (بی تا) مجموعه آثار تهران: انتشارات صدرا.
معلوف، لوییس (۱۳۷۴ ش) المنجد فی اللغة، قم: شرکت چاپ قدس.
مفید، محمد بن محمد (۱۴۱۳ق. (الف))، الامالی، تحقیق حسین استاد ولی و علی اکبر غفاری
قم: کنگره شیخ مفید.
مفید.
، (۱۴۱۳ق. (ب))، الجمل و النصرة لسید العترة فی حرب البصرة، قم: کنگره شیخ
، (۱۴۱۴ق)، الاختصاص، تحقیق علی اکبر غفاری و سید محمود زرندی، بیروت:
دار المفید للطباعه و النشر والتوزیع.
نراقی ملا احمد (۱۳۷۷ ش)، معراج السعادة، قم: هجرت.
نراقی ملا محمد مهدی (بی تا) جامع السعادات، بیروت: اعلمی.
نصر بن مزاحم، ابوالفضل ، ۱۴۰۴ق)، وقعه صفین، قم: مکتبه آیة الله المرعشی النجفی.
6
وثوقی منصور و علی اکبر نیک ،خلق (۱۳۷۷ ش) مبانی جامعه شناسی تهران خردمند
- ورام بن ابی ،فراس مسعود بن عیسی ۱۴۱۰ق) تنبیه الخواطر و نزهه النواظر معروف به مجموعه ورام، قم: مکتبه فقیه
هلالی، سلیم بن قیس، ۱۴۰۵ق)، کتاب سلیم بن قیس الهلالی، قم: الهادی.
یعقوبی، احمد بن ابی یعقوب بن جعفر بن وهب بی) تا تاریخ الیعقوبی، بیروت: دارصادر.