1
دانشجوی دکتری زبان و ادبیات عربی دانشگاه بوعلی سینا، همدان
2
استاد زبان و ادبیات عربی دانشگاه بوعلی سینا، همدان
چکیده
نشانداری یک مفهوم زبانشناختی است که با کمک آن میتوان کاربرد کم یا زیاد برخی ساختها یا مقولههای زبانی و وجود برخی محدودیتها در کاربرد آنها را توجیه کرد. ترجمه واژگان نشاندار به عنوان یک مفهوم زبانشناختی نیازمند ممارست خاص از سوی مترجم میباشد، چرا که وظیفه مترجم تنها جایگزینی الفاظ نیست؛ بلکه به عنوان یک عنصر فعال و میانجی گر، سعی در ایجاد هماهنگی بین ادبیات و فرهنگ مبدأ به مقصد دارد. این پژوهش با استفاده از روش توصیفی – تحلیلی ابتدا به معرفی نشاندار استعاری با تکیه بر استعاره مفهومی و سپس ترجمۀ واژگان نشاندار استعاری خطبه غرّاء از نهج البلاغه در پنج ترجمهی انصاریان، مبشری، فیض الاسلام، زمانی و شهیدی بر اساس سطح سبکی گارسس میپردازد. نتایج تحقیق نشان داد، روش ترجمۀ مبشری با حفظ استعاره به عنوان ویژگی مثبت در سطح سبکی گارسس بیشترین همخوانی و انصاریان، زمانی و شهیدی به ترتیب در مراحل بعدی قرار دارند و روش ترجمه فیض الاسلام بیشتر با تغییر استعاره و پرگویی همخوانی دارد و همچنین روش ترجمه انصاریان و مبشری از ویژگی منفی کمتری برخوردار است.
لایکوف، جورج. جونسن، مارک، 2009م، الاستعارت التی نحیا بها، ترجمه: عبدالمجید جحفة، المغرب: دار توبقال للنشر.
لیکاف، جورج، 1383ش،نظریه معاصر استعاره، مجموعه مقالات استعاره مبنای تفکر و ابزار زیبایی آفرینی، با همکاری گروه مترجمان، به کوشش فرهاد ساسانی، تهران: سوره.
هایمن، ام. هایمن ، 1368ش، نظام آوایی زبان، ترجمه یدالله ثمره، تهران: فرهنگ معاصر.
مبشری، اسدالله، 1389ش، ترجمه نهج البلاغه. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
مصطفی، ابراهیم. حسن الزیارت، احمد. عبدالقادر، حامد ، 1387ش، المعجم الوسیط، قم: مؤسسه فرهنگی تبیان.
مقالات و پایاننامه
افراشی، آزیتا، 1381ش، نگاهی به فرایند شکل گیری ترجمه، مجموعه مقالات اندیشه هایی در معنی شناسی، ص71-91، تهران: فرهنگ کاوش.
الکفری، مصطفی عبدالله، 2008م، الترجمه أحد أهمّ أدوات التّواصل بین الشّعوب، جریدة الأسبوع الددبی، العدد 1130: سوریه.
امینی، حیدرعلی. کامیابی، عطیه. نورورزی، علی(بی تا). بررسی استعاره مفهومی هستی شناختی در سوره واقعه، مجموعه مقالات دومین همایش قرآن کریم، جلد دوم، ص103-117.
پورابراهیم، شیرین. گلفام، ارسلان. کرد زعفرانلو، کامبیز، 1388ش، بررسی زبان شناختی استعاره جهتی بالا و پایین در زبان قرآن رویکردمعنی شناسی شناختی، مجله انجمن ایرانی زبان و ادبیات عرب. شماره12. ص55 -81.
تجلی، غفار ، 1368ش، ارزش کاربردی اصول و مبانی ترجمه، مجله علوم اجتماعی و انسانی دانشگاه شیراز، شماره2، ص 101- 113.
رشیدی، ناصر. شهین، فرزانه ، 1389ش، ارزیابی و مقایسه ترجمه های فارسی رمان انگلیسی شاهزاده و گدا، اثر مارک تواین بر اساس الگوی گارسس، دو فصلنامه زبان پژوهی، سال دوم، شماره 3، ص 58- 108.
فرهادی، پروین ، 1392ش، بررسی، نقد و ارزیابی ترجمه متون عربی (مطالعه موردی: نقد و ارزیابی آثار ترجمه شده غسان کنفانی در سه بخش قصص، روایات و مسرحیات)، پایان نامه رشته مترجمی زبان عربی،دانشگاه تهران، دانشکده ادبیات و علوم انسانی.
مختاری، محمدعلی ، 1370ش، ترجمه اسم خاص، نشریه دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید باهنر کرمان، دوره اول، شماره2، ص 108- 127.
مهدی پور، فاطمه ، 1389ش، «نظری بر روند پیدایش نظریه های ترجمه و بررسی سیستم تحریف متن از نظر آنتوان برمن»، کتاب ماه ادبیات، شمارۀ 41.