1
دانشیار دانشگاه مازندران، دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی؛ (نویسنده مسؤول)
2
دانشیار دانشگاه مازندران، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی
3
دانش آموختۀ کارشناسی ارشد دانشگاه مازندران، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی
چکیده
"حکمرانی خوب" که اخیراً توسط اندیشمندان غربی مطرح شده است، به واقع مدلی برای ارزشیابی پیشرفت است که کشورهای غربی به دنبال القاء آن به دیگر کشورها هستند و آنرا کلید پیشرفت جوامعِ در حال توسعه میشمارند. "حکمرانی خوب" از وجود سه بخش: دولت، جامعۀ مدنی و بخش خصوصی توأم با ارتباطات متقابل آنها و ویژگیهای هشتگانۀ: پاسخگویی، شفافیت، مسؤولیت پذیری، حاکمیت و برابری، رضایت و توافق جمعی، مشارکت، تبعیت از قوانین و مقررات و کارآیی و اثربخشی، تشکیل گردید. این نوشتار با استواری بر روش توصیفی-تحلیلی، تفاوت ماهوی و مبنایی "حکمرانی خوب" براساس تطبیق نامۀ 53 نهج البلاغه با آرای اسکاپی را بررسی نموده. لذا ابتدا "حکمرانی خوب" و شاخصهای آن بررسی و سپس"حکمرانی خوب" و شاخصهای آن براساس فرمان امام علی علیه السلام با "حکمرانی خوب" از دیدگاه نهادهای بین المللی مقایسه گردید. نتیجه اینکه "حکمرانی خوب" از دیدگاه نهادهای بین المللی یا منطقهای آن(اسکاپ) بر محوریت انسان استوار است؛ در حالیکه "حکمرانی خوب و شایسته" براساس شاخصهای نامۀ 53 نهج البلاغه بر محوریت خدا قرار گرفته که تمام ابعاد زندگی انسان را به شیوهای کاملتر دیده است. تفاوت اساسی حکمرانی براساس نامۀ 53 نهج البلاغه با "حکمرانی خوب"(اسکاپی)، در مبانی قانونگذاری است، زیرا امام علیه السلام، قانون و قانون گذاری را منحصر به خداوند یا کسانی میدانند که از طرف خداوند باشند در حالیکه در نوعِ اسکاپی، قانون و قانونگذار، مردمند.
قرآن کریم، ترجمه: ناصر مکارمشیرازی، 1373 ش، قم: دارالقرآن الکریم.
نهج البلاغه، 1390ش، مترجم: محمد دشتی، مؤسسه فرهنگی تحقیقی امیر المومنین.
راغب اصفهانى، حسین بن محمد، 1412 ق، معجم مفردات الفاظ القرآن، بیروت: دارالعلم.
میدری، احمد و جعفر خیرخواهان، 1383ش، حکمرانی خوب بنیان توسعه. تهران: مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی
حسینخانی، هادی، 1386ش، «آسیب شناسی تربیت اخلاق (تربیت تحصیلی)، فصلنامه علمی ترویجی معرفت، سال 16، شماره 112، 28-17
حسینی تاش، سیدعلی و قادرعلی واثق، 1393ش، «حکمرانی خوب و ارائه حکمرانی شایسته بررسی و شاخصهای این دو از دیدگاه امیرالمؤمنین علی علیه السلام»، فصلنامه اسلام وپژوهشهای مدیریتی، سال 3، شماره 2، 28-17
حقیقت، سیدصادق، 1380ش، «امام علی علیه السلام و آسیب شناسی حکومت اسلامی»، مجله کتاب نقد، شماره 18، 255-226
خاشعی، وحید و عطاءاله هرندی، 1393ش، «تبیین ابعاد حکمرانی متعالی مبتنی بر سیره حکومتی امام علی علیه السلام : تلفیق رویکرد اجتهادی و تحلیل محتوا»، فصلنامه علمی پژوهشی: پژوهشهای علم و دین، سال 5، شماره 10، 110-85
خنیفر، حسین، 1385ش، «اصول مدیریت کارآمد از دیدگاه امام علی علیه السلام»، دوماهنامه تدبیر، مرکز مدیریت حوزه علمیه قم، سال 2، شماره 3.
خواجه سروری، غلامرضا و حسن زارعی محمودآبادی، 1393ش، «فرهنگ سیاسی مطلوب در فرمان امام علی علیه السلام به مالک اشتر»، فصلنامه پژوهشهای راهبردی سیاست، سال 3، شماره 9، 63-27
دباغ، سروش و ندا نفری، 1388ش، «تبیین مفهوم خوبی در حکمرانی خوب»، نشریه مدیریت دولتی، دوره1، شماره 3، 3-18
درخشه، جلال و جبار شجاعی، 1394ش، «شاخصهای حکمرانی خوب در اندیشه و عمل امام علی علیه السلام»، پژوهشهای علم و دین، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، سال 6، شماره 1، 36-17
دهقانی، فریبا و همکاران، 1394ش، «مقایسه تحلیلی حکمرانی خوب از دیدگاه نهادهای بین المللی با حکمرانی اسلامی از دیدگاه امام علی علیه السلام»، کنفرانس بینالمللی پژوهش در علوم رفتاری و اجتماعی، 1-20
ساروی، پریچه و مژگان قادرزاده، 1384ش، «جامعه مطلوب از دیدگاه امام علی علیه السلام»، فصلنامه علمی ترویجی معرفت، سال 4، شماره 8، 41-31
شاه آبادی ابوالفضل و آمنه جامه بزرگی، 1392ش، «نظریه حکمرانی خوب از دیدگاه نهج البلاغه»، فصلنامه پژوهشنامه نهج البلاغه، سال1، شماره 2، 17-1
صباغ کرمانی، مجید و مهدی باسخا، 1388ش، « نقش حکمرانی خوب در بهبود کارکرد هزینههای دولت: مطالعه موردی بخش بهداشت و آموزش کشورهای اسلامی»، فصلنامه تحقیقات اقتصادی، دوره 44، شماره 86، 130-109
عظیم زاده اردبیلی، فائزه، 1379ش، « تئوری و مبانی مدیریت از دیدگاه امام علی علیه السلام»، فصلنامه ندای صادق، شماره 20، 38-18
مبارک، اصغر و زیبا آذرپیوند، 1388ش، «نگاهی به شاخصهای حکمرانی خوب از منظر اسلام و تأثیر آن بر رشد اقتصادی»، فصلنامه علمی پژوهشی اقتصاد اسلامی، سال 9، شماره 36، 208-179
محمدی پرفکر، رقیه، 1369ش، «آشنایی با سازمان های بین المللی و اقتصادی (10): اسکاپ - کمیسیون اقتصادی و اجتماعی سازمان ملل متحد برای آسیا و اقیانوس»، فصلنامه جهاد، سال 11، شماره 136، 61-56