فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه

فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه

بررسی نامه امام علی علیه السلام به امام حسن علیه السلام بر اساس ساحت‌های تربیتی در سند تحول

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
ناهید نصیحت 1
رضوان باغبانی 2
1 استادیار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران
2 رضوان باغبانی، استادیار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران
چکیده
ساحت‌­های شش­گانۀ تربیتی در سند تحول بنیادین که زمینه­‌ساز تحولی ارزشمند در جامعه است، با توجه به نیازهای مختلف ابعاد وجودی انسان و مبتنی بر رفع آنها، شکوفایی استعدادها و ظرفیت­‌ها و رسیدن به کمال مطلوب و حیات طیبه تدوین شده است. پژوهش حاضر، با روش توصیفی و تحلیل محتوای کیفی و با هدف گام برداشتن در مسیر شکل­ گیری تربیت دینی افراد جامعه، بر اساس این ساحت­‌های شش­‌گانه به تبیین نامه امام علی علیه السلام به امام حسن علیه السلام که عرصه تبلور یافتن جلوه­‌های مختلف تربیتی است ـ پرداخته است. در واقع، به منظور سنجش میزان همخوانی ساحت­‌ها با این منشور مهم تربیتی، به دنبال استخراج کدها و مصداق­‌های مرتبط با ساحت­‌های تربیتی در نامه سی ویکم است. یافته­‌ها نشان می­دهد که امام در منشور حکیمانۀ خود به همۀ جوانب وجودی انسان توجه نموده است. ایشان با هدف بیدارگری و انتقال فرهنگ و اندیشه، مسائل مختلف مورد نیاز انسان را برای رسیدن به هدف غایی در دو بعد فردی و اجتماعی به فرزند خویش توصیه می­‌نماید. از طرف دیگر، همسویی و همخوانی گسترده­‌ای بین ساحت­‌ها و عبارات امام وجود دارد.
کلیدواژه‌ها
سند تحول
ساحت­‌های شش­گانه تربیتی
نهج­‌البلاغه
نامه سی ویکم
  1. انصاریان، حسین، 1388ش، ترجمۀ نهج­ البلاغه، دارالعرفان: قم.
  2. دشتی، محمد، 1379ش، ترجمۀ نهج­ البلاغه، قم: مؤسسۀ فرهنگی تحقیقاتی امیرالمؤمنین علیه السلام.
  3. طبرسی، فضل­بن­حسن، 1370ش، مکارم الأخلاق، قم: رضی.
  4. کلینى، محمدبن یعقوب، 1407ق، الکافی، تهران: دارالکتب الإسلامیه.
  5. مبانی نظری تحول بنیادین در نظام تعلیم وتربیت رسمی عمومی جمهوری اسلامی ایران، 1390ش، تهران: دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی.
  6. مجلسی، محمدباقر، 1403ق، بحارالأنوار، جلد1، بیروت: مؤسسه الوفاء.
  7. مطهری، مرتضی، 1379ش، سیری در نهج­ البلاغه، تهران: صدرا.
  8. نهج­ الفصاحه، 1387ش، گردآوری: ابوالقاسم پاینده، قم: انصاریان.
  9. مقالات
  10. آقامحمدی، جواد، 1398ش، بررسی میزان انعکاس اهداف ساحت­های شش­گانه تربیت سند تحول در متون درسی، رشد آموزش علوم اجتماعی، سال22، ش1، ص‌ص16-21.
  11. ابراهیمی، امراله؛ سبحان اعرابی و محمدمهدی خالویی، 1392ش، مقایسه سلامت روان و مؤلفه­های روان­شناسی مثبت در دانشجویان پزشکی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، دانشکده پزشکی اصفهان، سال31، ش261، صص1885-1896.
  12. ترکاشوند، سینا؛ اکبر صالحی و سوسن کشاورز، 1398ش، تبیین سیره تربیتی امام علی جهت ارائه الگویی برای سبک زندگی اسلامی ایرانی، پژوهشنامه نهج ­البلاغه، سال7، ش28، صص39-56.
  13. ترکاشوند، سینا و همکاران، 1398ش، تحلیل محتوای مثنوی معنوی براساس ساحت­های شش­گانه تربیتی، پژوهشنامه اورمزد، ش47، صص193-218.
  14. داودی، محمد؛ سیدحمید جزایری و کنیزبانو کنیزبانو، 1400ش، اصول تربیت عبادی با تأکید بر قرآن وروایات، مطالعات فقه تربیتی، سال8، ش15، صص37-61.
  15. دبیری، سولماز و اعظم پدیدار، 1400ش، اصول و تربیت سیاسی از منظر قرآن کریم، تربیت پاسدار انقلاب اسلامی، سال10، ش21، صص1-23.
  16. رستمی، همایون؛ سعید بهشتی و محسن ایمانی، 1397ش، نظام تربیت اخلاقی در نامه 31، قرآن و طب، سال4، ش1، صص13-20.
  17. رضایی، محمدعلی و حمید نجفی، 1393ش، تربیت عبادی ازمنظر قرآن، قرآن وعلم، سال8، ش14، صص85-120.
  18. شفیعی، سیده­فاطمه؛ طیبه ماهروزاده و علی ستاری، 1398ش، بررسی تأثیر برنامه فلسفه برای کودکان بر افزایش مهارت­‌های شناختی دانش­ آموزان با استفاده از مؤلفه­‌های تربیت اقتصادی سند تحول، نوآوری­‌های آموزشی، سال18، ش72، صص53-72.
  19. ضرابی، عبدالرضا، 1396ش، نقش عناصر اساسی نظام اقتصادی اسلام در تحقق اهداف تربیت دینی، اسلام و پژوهش­‌های تربیتی، سال9، ش2، صص39-60.
  20. قدسی، علی­ محمد و مرتضی قائمی، 1393ش، بررسی تطبیقی سبک­‌های فرزندپروری با سبک فرزندپروری امام علی علیه السلام در نامه 31، پژوهشنامه نهج­ البلاغه، سال2، ش8، صص1-20.
  21. کشاورز، سوسن و سینا ترکاشوند، 1396ش، تبیین سیره تربیتی امام صادق علیه السلام جهت ارائه الگویی برای سبک زندگی اسلامی، تربیت اسلامی، سال12، ش24، صص31-47.
  22. محمدی­ پویا، فرامرز، 1398ش، تبیین سیره تربیتی امام سجاد علیه السلام در صحیفه سجادیه با تأکید برسند تحول، پژوهش در مسائل تعلیم و تربیت اسلامی، سال27، ش42، صص27-53.
  23. محمدی­ پویا، فرامرز؛ اکبر صالحی و فاطمه مومیوند، 1394ش، تحلیل محتوای نهج­ البلاغه براساس ساحت­‌های شش­گانه تربیتی، پژوهشنامه نهج­ البلاغه، سال3، ش10، صص63-81.
  24. محمودی، سیروس، 1398ش، تحلیل محتوای کتاب­های درسی دوره ابتدایی از نظر توجه به مؤلفه­‌های تربیتی نامه 31 نهج­البلاغه، اسلام وپژوهش­‌های تربیتی، سال11، ش1، صص33-46.
  25. مرزوقی، رحمت­الله و عباس اناری­نژاد، 1386ش، تربیت اجتماعی ازمنظر نهج­ البلاغه، تربیت اسلامی، سال2، ش4، صص164-192.
  26. مطهری، محمدلطیف و علی سائلی، 1400ش، رفق ومدارا در تربیت اعتقادی فرزندان از منظر فقه اهل­بیت، مطالعات فقه تربیتی، سال8، ش16، صص102-126.
  27. موسوی­ لر، اشرف­ السادات و سپیده یاقوتی، 1393ش، زیبایی­شناسی کلام وحیانی قرآن کریم، جلوه هنر، ش12، صص5-18.
  28. ناصری تازه­ شهری، ناصر؛ سینا ترکاشوند و فرامرز محمدی­ پویا، 1395ش، تحلیل محتوای منطق­ الطیر بر اساس ساحت­‌های شش­گانه، پژوهشنامۀ ادبیات تعلیمی، سال8، ش31، صص187-218.
  29. نصیری، بهاره و همکاران، 1390ش، امید و رضایت از زندگی و سلامت روان در میان زنان در ترکیه، پژوهش­نامه زنان، سال2، ش2، صص133-155.
  30. نوروزی­ نژاد، محمد و مینو طباطبایی، 1399ش، رویکرد تعلیم وتربیت اسلامی در ساحت­های شش­گانه، فصلنامه “PURE LIFE”، سال7، ش21، صص35-64.
  31. وفایی، رضا؛ سیف­ اله فضل­الهی قمشی و احمد طالعی­ فرد، 1396ش، بررسی میزان توجه به ساحت‌های ششگانه تربیتی سند تحول در کتابهای درسی مطالعات اجتماعی دوره ابتدایی، مطالعات کاربردی تعلیم وتربیت اسلامی، سال2، ش2، صص131-154.
  32. هوشمند مطهر، پارسا، 1400ش، تربیت سیاسی در قرآن کریم با تأکید براصل حق­محوری، تحقیقات کاربردی در حوزه قرآن وحدیث، سال1، ش1، صص90-119.
  33. یزدانی، فریدون؛ فرامرز محمدی­ پویا و زهرا بیجنوند، 1398ش، احصاء مصادیق ساحت­‌های شش­گانه تربیتی سند تحول در قرآن، پاسداری فرهنگی انقلاب اسلامی، سال9، ش19، صص87-11.
  34. یوسف­ زاده، محمدرضا؛ احمد سلحشوری و مهری میرزایی، 1392ش، مقدار تأکید کتاب فارسی عمومی دوره تربیت معلم بر تربیت هنری از دیدگاه دانشجویان مرکز تربیت معلم همدان، رهیافتی نو در مدیریت آموزشی، سال4، ش2، صص169-184.