فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه

فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه

بررسی مؤلفه‌هاى هوش عاطفی در خطبه‌هاى نهج‌البلاغه بر پایه نظریه دانیل گلمن (خطبه یکم تا دهم)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار زبان و ادبیات عرب دانشگاه آزاد اسلامی واحد ایرانشهر.
چکیده
هوش عاطفی به‌عنوان یکی از مفاهیم نوین روان‌شناسی، نقش مهمی در تحلیل آثار ادبی تربیتی دارد، زیرا توانایی مدیریت احساسات، خودآگاهی و مهارت‌های اجتماعی را در متون برجسته نمایان می‌سازد. نظریه دانیل گلمن با تأکید بر پنج مؤلفۀ خودآگاهی، خودمدیریتی، آگاهی اجتماعی، مدیریت روابط و خودانگیزشی ابزاری کارآمد برای سنجش جنبه‌های عاطفی متون دینی-ادبی فراهم می‌کند. نهج‌البلاغه به‌عنوان یکی از مهم‌ترین میراث‌های ادبی و اسلامی، سرشار از گزاره‌هایی است که می‌توان بر پایۀ این نظریه تحلیل کرد و میزان کاربست هوش هیجانی را در تفکر و نوشته‌های امام تببین کرد. پژوهش حاضر با روش توصیفی تحلیلی و با هدف بررسی مؤلفه‌های هوش عاطفی در خطبه‌های یکم تا دهم نهج‌البلاغه انجام شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که امام‌علی علیه السلام در این خطبه‌ها، خودآگاهی را شناخت جایگاه و شایستگی خویش، خودمدیریتی را در کنترل خشم و غرور در بحران‌های سیاسی، آگاهی اجتماعی را همدلی با مردم، و مدیریت روابط را در هدایت جامعه به‌سوی حق و خودانگیزشی را در طرح روشی تشویقی به کار برده است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

منابع
قرآن کریم
نهج‌البلاغه
1. آقایار، سیروس، شریفی درآمدی، پرویز، (1396)،  هوش هیجانی – کاربرد هوش هیجانی در قلمرو هیجان، چاپ دوّم. تهران: سپاهان.
2. اکبرزاده، نسرین. (1383)، هوش هیجانی، تهران، انتشارات فارابی، چاپ اول.
3. جولمان، دانیل، (2004)، ذکاء المشاعر، ترجمة هشام الحناوی، القاهرة: هلا للنشر و التوزیع.
4. حسن زاده، رمضان. (1393). روش‌های تحقیق در علوم رفتاری. تهران: ساوالان.
5. محمدی ری شهری، محمد (1413ق)، میزان الحکمه، قم: مکتب الاعلام الاسلامی.
6. الهوّاری، سیّد، (2004)، الفرق بین أن تکون مدیراً وأن تکون قائدا: ودور الذکاء الوجدانی. الإسکندریة: المکتبات الکبری.
مقالات
7. الخضر، عثمان حمود، (2002)، «الذکاء الوجدانی: هل هو مفهوم جدید؟»، مجلة دراسات نفسیة، رابطة الأخصائیین النفسیین المصریة، ر 12: 5 – 41. 
8. رهنورد، فرج الله، جویبار، منوچهر (1387)، مقایسه هوش هیجانی در میان سطوح سه‌گانه مدیریت، مجله پیام مدیریت، شماره 26، صص 101- 118
9. سرافرازی، مهرزاد و غلامرضا معمارزاده، (1389)، «بررسی تأثیر هوش هیجانی بر بهبود کیفیت عملکرد مدیران مطالعه‌ی موردی دانشگاه علوم پزشکی استان فارس»، پژوهشنامه مدیریت هوش هیجانی، شماره‌ی64: 59-120 . 
10. شهرابی فراهانی، لیلا و کیومرث فرح بخش، (1391). «بررسی رابطه بین هوش معنوی و هوش هیجانی دانش آموزان دختر منطقه 15 آموزش و پرورش شهر تهران»، دوفصلنامه مدیریت و برنامه ریزی در نظام های آموزشی، دوره‌ی 5، شماره‌ی 8: 60-44. 
11. عثمان، فاروق السید و محمد عبد السمیع رزق، (1998). «الذکاء الانفعالی مفهومه وقیاسه»، مجلة کلیة التربیة بالمنصورة، المجلد 38: 2-31.
12. الکردی، سمیرة بنت عبدالله، (2009). «الاکتئاب والذکاء الانفعالی لدی عینة من مدمنات الانترنت دراسة وصفیة»، مجلة دراسات نفسیة، رابطة الأخصائیین النفسیین المصریة، ر 19: 121- 166. 
13. Lam, Laura. T., & Kirby, Susan. L. (2002). Is emotional intelligence an advantage? An exploration of the impact of emotional and general intelligence on individual performance. The journal of social Psychology, 142(1), 133-143
14. Goleman, Daniel. (2021). Leadership: The power of emotional intelligence. More Than Sound LLC.
15. Jain, Vibhor., Jain, Smirta., & Rastogi, Prachi. (2020). An analysis for role of emotional intelligence in career success in commercial banks of India. Revista Espacios, 41(05).